౧౧. దుబ్బలసిక్ఖాపదవణ్ణనా

ఏకాదసమే సమగ్గేన సఙ్ఘేనాతి సమానసంవాసకేన సమానసీమాయం ఠితేన సఙ్ఘేన సద్ధిం చీవరం దత్వా. యథాసన్థుతన్తి యో యో మిత్తసన్దిట్ఠసమ్భత్తవసేన సన్థుతో, తస్స తస్సాతి అత్థో. పాచిత్తియన్తి ఏవం సఙ్ఘేన సద్ధిం సయమేవ సేనాసనపఞ్ఞాపనాదివసేన సమ్మతస్స భిక్ఖునో చీవరం దత్వా పచ్ఛా ఖీయన్తస్స వాచాయ వాచాయ పాచిత్తియం.

రాజగహే ఛబ్బగ్గియే ఆరబ్భ చీవరం దత్వా పచ్ఛా ఖీయనవత్థుస్మిం పఞ్ఞత్తం, సాధారణపఞ్ఞత్తి, అనాణత్తికం, ధమ్మకమ్మే తికపాచిత్తియం, చీవరం ఠపేత్వా అఞ్ఞం విస్సజ్జియవేభఙ్గియం పరిక్ఖారం దత్వా పచ్ఛాఖీయన్తస్స దుక్కటం, విస్సజ్జియవేభఙ్గియో నామ ఠపేత్వా పఞ్చ గరుభణ్డాని అవసేసో. రాసివసేన హి పఞ్చ గరుభణ్డాని వుత్తాని, తత్థ ఆరామో ఆరామవత్థూతి ఏకం, విహారో విహారవత్థూతి దుతియం, మఞ్చో పీఠం భిసి బిమ్బోహనన్తి తతియం, లోహకుమ్భీ లోహభాణకం లోహవారకో లోహకటాహం వాసి పరసు కుఠారీ కుదాలో నిఖాదనన్తి చతుత్థం, వల్లి వేళు ముఞ్జం పబ్బజం తిణం మత్తికా దారుభణ్డం మత్తికాభణ్డన్తి పఞ్చమం. ఏతాని హి పఞ్చ సఙ్ఘసన్తకాని నేవ సఙ్ఘస్స, న గణపుగ్గలానం విస్సజ్జేతుం వా విభజితుం వా వట్టన్తి, విస్సజ్జితవిభత్తానిపి సఙ్ఘికానేవ హోన్తి. థావరేన పన థావరం, ఇతరేన చ అకప్పియేన మహగ్ఘకప్పియేన వా ఇతరం సఙ్ఘస్స ఉపకారం సల్లక్ఖేత్వా కప్పియపరివత్తనేన పరివత్తేతుం వట్టతి, వరసేనాసనాదీనం సంరక్ఖణత్థం లామకాని విస్సజ్జేతుం విస్సజ్జేత్వా పరిభుఞ్జితుఞ్చ వట్టతి. ఏత్థ చ పురిమేసు తీసు రాసీసు అగరుభణ్డం నామ కిఞ్చి నత్థి, చతుత్థే లోహకుమ్భీ అరఞ్జరసణ్ఠానం లోహభాణకం లోహకటాహన్తి ఇమాని తీణి అన్తమసో పసతమత్తఉదకగ్గణ్హనకానిపి గరుభణ్డాని. లోహవారకో పన కాళలోహతమ్బలోహకంసలోహవట్టలోహానం యేన కేనచి కతో సీహళదీపే పాదగ్గణ్హనకో భాజేతబ్బో, పాదో చ నామ మగధనాళియా పఞ్చనాళిమత్తం గణ్హాతి, తతో అతిరేకం గరుభణ్డం, ఇమాని తావ పాళియం ఆగతాని లోహభాజనాని.

పాళియం పన అనాగతానిపి భిఙ్గారపటిగ్గహఉళుఙ్కదబ్బికటచ్ఛుపాతి తట్టకసరకసముగ్గఅఙ్గారకపల్లధూమకటచ్ఛుఆదీని ఖుద్దకానిపి గరుభణ్డానేవ, అయపత్తో అయథాలకం తమ్బలోహథాలకన్తి ఇమాని పన భాజనీయాని, కంసలోహవట్టలోహభాజనవికతి సఙ్ఘికపరిభోగేన వా గిహివికటా వా వట్టతి, పుగ్గలికపరిభోగేన న వట్టతి. ఠపేత్వా పన తం భాజనవికతిం అఞ్ఞస్మిమ్పి కప్పియలోహభణ్డే అఞ్జనీ అఞ్జనిసలాకా నత్థుదానం కణ్ణమలహరణీ సూచి ఖుద్దకో పిప్ఫలికో ఖుద్దకం ఆరకణ్టకం కుఞ్చికా తాళం కత్తరయట్ఠి వేధకో భిన్దివాలకో యథాతథాఘనకతలోహంవిప్పకతలోహభణ్డఞ్చ సబ్బం భాజనీయం. ధూమనేత్తఫాలదీపరుక్ఖదీపకపల్లికఓలమ్బకదీపఇత్థిపురిసతిరచ్ఛానరూపకాని పన అఞ్ఞాని వా భిత్తిచ్ఛదనకవాటాదీసు ఉపనేతబ్బాని, అన్తమసో లోహఖిలకం ఉపాదాయ సబ్బానిపి లోహభణ్డాని గరుభణ్డానియేవ, అత్తనా లద్ధాని పరిహరిత్వాపి పుగ్గలికపరిభోగేన న పరిభుఞ్జితబ్బాని, సఙ్ఘికపరిభోగేన వా గిహివికటాని వా వట్టన్తి, తిపుభణ్డేపి ఏసేవ నయో. ఖీరపాసాణమయాని తట్టకసరకాదీని గరుభణ్డానియేవ.

ఘటకో పన తేలభాజనం వా పాదగ్గణ్హనకతో అతిరేకమేవ గరుభణ్డం, సువణ్ణరజతఆరకూటజాతిఫలికభాజనాని గిహివికటానిపి న వట్టన్తి. సేనాసనపరిభోగే పన ఆమాసమ్పి అనామాసమ్పి సబ్బం వట్టతి.

వాసియాదీసు పన యాయ వాసియా దన్తకట్ఠచ్ఛేదనఉచ్ఛుతచ్ఛనమత్తతో అఞ్ఞం మహాకమ్మం కాతుం న సక్కా, అయం భాజనీయా. సేసా యేన కేనచి ఆకారేన కతా గరుభణ్డం, పరసు పన అన్తమసో వేజ్జానం సిరావేధకోపి గరుభణ్డమేవ, తథా కుఠారీ. యా పన ఆవుధసఙ్ఖేపేన కతా, అయం అనామాసా, కుదాలో దణ్డబన్ధనిఖాదనం వా అగరుభణ్డం నామ నత్థి. సమ్ముఞ్జనిదణ్డఖణనకం పన అదణ్డకం ఫలమత్తకమేవ, యం సక్కా సిపాటికాయ పక్ఖిపిత్వా పరిహరితుం, తం భాజనీయం. సిఖరమ్పి నిఖాదనేనేవ సఙ్గహితం, యేహి మనుస్సేహి విహారే వాసిఆదీని దిన్నాని హోన్తి, తే చే ఘరే దడ్ఢే వా విలుత్తే వా ‘‘దేథ నో, భన్తే, ఉపక్ఖరే, పున ఆహరిస్సామా’’తి వదన్తి, దాతబ్బా. సచే హరన్తి, న వారేతబ్బా, అనాహరన్తాపి న చోదేతబ్బా.

కమ్మారతట్టకారచున్దకారనళకారమణికారపత్తబన్ధకానం అధికరణిముట్ఠిసణ్డాసతులాదీని సబ్బాని లోహమయాని ఉపకరణాని సఙ్ఘే దిన్నకాలతో పట్ఠాయ గరుభణ్డాని. తిపుకోట్టకసువణ్ణకారచమ్మకారఉపకరణేసుపి ఏసేవ నయో. అయం పన విసేసో, తిపుకోట్టకఉపకరణేసు తిపుచ్ఛేదనకసత్థకం, సువణ్ణకారఉపకరణేసు సువణ్ణచ్ఛేదనకసత్థకం, చమ్మకారఉపకరణేసు కతపరికమ్మచమ్మచ్ఛేదనఖుద్దకసత్థన్తి ఇమాని భాజనీయాని. న్హాపితతున్నకారఉపకరణేసుపి ఠపేత్వా మహాకత్తరిం మహాసణ్డాసం మహాపిప్ఫలికఞ్చ సబ్బం వట్టతి, ఇతరాని గరుభణ్డాని.

వల్లిఆదీసు వేత్తవల్లిఆదికా యా కాచి అడ్ఢబాహుప్పమాణా వల్లి సఙ్ఘస్స దిన్నా వా తత్థజాతకా వా రక్ఖితగోపితావ గరుభణ్డం, సా సఙ్ఘకమ్మే చ చేతియకమ్మే చ కతే సచే అతిరేకా హోతి, పుగ్గలికకమ్మేపి ఉపనేతుం వట్టతి, సుత్తమకచివాకనాళికేరహీరచమ్మమయా రజ్జుకా వా యోత్తాని వా వాకే చ నాళికేరహీరే చ వట్టేత్వా కతా ఏకవట్టా వా ద్వివట్టా వా సఙ్ఘస్స సన్తకా గరుభణ్డం. సుత్తం పన అవట్టేత్వా దిన్నం మకచివాకనాళికేరహీరా చ భాజనీయా. యేహి పనేతాని రజ్జుకాదీని దిన్నాని హోన్తి, తే అత్తనో కరణీయేన హరన్తా న వారేతబ్బా.

యో కోచి అట్ఠఙ్గులసూచిదణ్డకమత్తోపి వేళు సఙ్ఘస్స దిన్నో వా తత్థజాతకో వా రక్ఖితగోపితో గరుభణ్డం, సోపి సఙ్ఘస్స కమ్మే చ చేతియకమ్మే చ కతే అతిరేకో పుగ్గలికకమ్మే దాతుం వట్టతి. పాదగ్గణ్హనకతేలనాళి పన కత్తరయట్ఠి ఉపాహనదణ్డకో ఛత్తదణ్డో ఛత్తసలాకాతి ఇదమేత్థ భాజనీయభణ్డం, దడ్ఢగేహమనుస్సా గణ్హిత్వా గచ్ఛన్తా న వారేతబ్బా.

ముఞ్జఞ్చ పబ్బజఞ్చ అవసేసఞ్చ ఛదనతిణం ముట్ఠిప్పమాణమ్పి ఛదనతిణసఙ్ఖేపగతేసు తాలపణ్ణాదీసు యంకిఞ్చి ఏకపణ్ణమ్పి సఙ్ఘస్స దిన్నం వా తత్థజాతకం వా బహిఆరామే సఙ్ఘికే తిణవత్థుస్మిం జాతకం వా రక్ఖితగోపితం గరుభణ్డం, తమ్పి సఙ్ఘకమ్మే చ చేతియకమ్మే చ కతే అతిరేకం పుగ్గలికకమ్మే దాతుం వట్టతి. దడ్ఢగేహమనుస్సా గహేత్వా గచ్ఛన్తా న వారేతబ్బా, అట్ఠఙ్గులప్పమాణోపి రిత్తకపోత్థకో గరుభణ్డమేవ.

మత్తికా పకతిమత్తికా వా హోతు పఞ్చవణ్ణా వా సుధా వా సజ్జురసకఙ్గుట్ఠసిలేసాదీసు వా యంకిఞ్చి దుల్లభట్ఠానే ఆనేత్వా వా దిన్నం తత్థజాతకం వా రక్ఖితగోపితం తాలపక్కమత్తం గరుభణ్డం హోతి, తమ్పి సఙ్ఘకమ్మే చ చేతియకమ్మే చ కతే అతిరేకం పుగ్గలికకమ్మే దాతుం వట్టతి. హిఙ్గుహిఙ్గులకహరితాలమనోసిలఞ్జనాదీని పన భాజనీయాని.

దారుభణ్డే యో కోచి వేళుమ్హి వుత్తప్పమాణో దారుభణ్డకో సఙ్ఘస్స దిన్నో వా తత్థజాతకో వా రక్ఖితగోపితో గరుభణ్డం, అపి చ సబ్బాపి దారువేళుచమ్మపాసాణాదివికతి దారుభణ్డేన సఙ్గహితా, తత్థ మఞ్చపీఠేహి అసఙ్గహితాని ఆసన్దికాదీని అన్తమసో చోళేన వా పలాలేహి వా పణ్ణేహి వా కతపీఠం ఉపాదాయ సబ్బాని ఆసనాని.

వఙ్కఫలకం దీఘఫలకం చీవరధోవనఫలకం ఘట్టనఫలకం ఘట్టనముగ్గరో దన్తకట్ఠచ్ఛేదనగణ్ఠికా దణ్డముగ్గరో నావా అమ్బణం రజనదోణి ఉదకపటిచ్ఛకో దారుమయో వా దన్తమయో వా వేళుమయో వా సపాదకోపి అపాదకోపి సముగ్గో మఞ్జూసా పాదగ్గణ్హనకతో అతిరేకప్పమాణో కరణ్డో ఉదకదోణి ఉదకకటాహం ఉళుఙ్కో కటచ్ఛుపానీయసరావం పానీయసఙ్ఖోతి ఏతేసు యంకిఞ్చి సఙ్ఘే దిన్నం గరుభణ్డం. సఙ్ఖథాలకం పన భాజనీయం, తథా దారుమయో ఉదకతుమ్బో.

పాదకథలికమణ్డలం దారుమయం వా హోతు చోళపణ్ణాదిమయం వా సబ్బం గరుభణ్డం. ఆధారకో పత్తపిధానం తాలవణ్టం బీజనీ చఙ్కోటకం పచ్ఛి యట్ఠిసమ్ముఞ్జనీ ముట్ఠిసమ్ముఞ్జనీతి ఏతేసుపి యంకిఞ్చి ఖుద్దకం వా మహన్తం వా దారువేళుపణ్ణచమ్మాదీసు యేన కేనచి కతం గరుభణ్డమేవ.

థమ్భతులాసోపానఫలకాదీసు యంకిఞ్చి దారుమయం వా పాసాణమయం వా గేహసమ్భారూపగం యో కోచి కటసారకో యంకిఞ్చి భూమత్థరణం యంకిఞ్చి అకప్పియచమ్మం, సబ్బం సఙ్ఘికం గరుభణ్డం, భూమత్థరణం కాతుం వట్టతి. ఏళకచమ్మం పన పచ్చత్థరణగతికం హోతి, తమ్పి గరుభణ్డమేవ, కప్పియచమ్మాని భాజనీయాని, కురున్దియం పన సబ్బం మఞ్చప్పమాణం చమ్మం గరుభణ్డన్తి వుత్తం.

ఉదుక్ఖలం ముసలం సుప్పం నిసదం నిసదపోతో పాసాణదోణి పాసాణకటాహం సబ్బం కసిభణ్డమ్పి గరుభణ్డం, సబ్బం చక్కయుత్తయానం గరుభణ్డమేవ. మఞ్చపీఠానం పాదా చ అటనియో చ వాసిపరసుఆదీనం దణ్డా చాతి ఏతేసు యంకిఞ్చి అనిట్ఠితం భాజనీయం, తచ్ఛితమట్ఠం పన గరుభణ్డం హోతి, అనుఞ్ఞాతవాసియా దణ్డో ఛత్తం ముట్ఠిపణ్ణం కత్తరయట్ఠి ఉపాహనా అరణిసహితం ధమ్మకరణో పాదగ్గణ్హనకతో అనతిరిత్తం ఆమలకతుమ్బం ఆమలకఘటో లాబుకతుమ్బం లాబుకఘటో విసాణతుమ్బన్తి సబ్బమేతం భాజనీయం, తతో పరం గరుభణ్డం.

హత్థిదన్తో వా యంకిఞ్చి విసాణం వా అతచ్ఛితం యథాగతమేవ భాజనీయం, తేహి కతమఞ్చపీఠపాదాదీసు పురిమసదిసోవ వినిచ్ఛయో. తచ్ఛితనిట్ఠితోపి హిఙ్గుకరణ్డకో అఞ్జనికరణ్డకో గణ్ఠికా విధో అఞ్జనీ అఞ్జనిసలాకా ఉదకపుఞ్ఛనీతి ఇదం సబ్బం భాజనీయమేవ.

మత్తికాభణ్డే సబ్బం మనుస్సానం ఉపభోగపరిభోగం ఘటపిఠరాదికులాలభాజనం, పత్తకటాహం అఙ్గారకటాహం ధూమదానకం దీపరుక్ఖకో దీపకపల్లికా చయనిట్ఠకా ఛదనిట్ఠకా థుపికాతి సబ్బం గరుభణ్డం, ఏతేసు పన వుత్తనయేసు గరుభణ్డేసు యంకిఞ్చి వేళుఆదిం అత్తనో అత్థాయ గణ్హన్తేన సమకం వా అతిరేకం వా ఫాతికమ్మం కత్వా గహేతబ్బం. పాదగ్గణ్హనకతో అనతిరిత్తప్పమాణో పన ఘటకో పత్తో థాలకం కఞ్చనకో కుణ్డికాతి ఇదమేత్థ భాజనీయం, యథా చ మత్తికాభణ్డే ఏవం లోహభణ్డేపి కుణ్డికా భాజనీయకోట్ఠాసమేవ భజతి. ఇతి యం భాజనీయం విస్సజ్జనీయమ్పి తం ఏవం విస్సజ్జియవేభఙ్గియసఙ్ఖాతం అఞ్ఞం పరిక్ఖారం దత్వా ఖీయన్తస్స దుక్కటం, ఇతరం పన దాతుమేవ న వట్టతి. ఇస్సరవతాయ దేన్తో థుల్లచ్చయం ఆపజ్జతి, థేయ్యచిత్తేన గణ్హన్తో భణ్డం అగ్ఘాపేత్వా కారేతబ్బో. యథా చ అఞ్ఞం పరిక్ఖారం దత్వా ఖీయన్తస్స దుక్కటం, తథా సఙ్ఘేన అసమ్మతస్స చీవరం వా అఞ్ఞం వా పరిక్ఖారం దత్వా ఖీయన్తస్స దుక్కటమేవ, అనుపసమ్పన్నే సబ్బత్థ తికదుక్కటం. పకతియా పన ఛన్దాదివసేన (పాచి. ౪౮౮) కరోన్తం దిస్వా ‘‘కో అత్థో తస్స దిన్నేన, లద్ధాపి వినిపాతేస్సతి, న సమ్మా ఉపనేస్సతీ’’తి ఖీయన్తస్స, ఉమ్మత్తకాదీనఞ్చ అనాపత్తి. ఉపసమ్పన్నతా, ధమ్మేన లద్ధసమ్ముతితా, సఙ్ఘేన సద్ధిం వికప్పనుపగచీవరదానం, పచ్ఛా ఖీయితుకామతాయ ఖీయనాతి ఇమానేత్థ చత్తారి అఙ్గాని. సముట్ఠానాదీని అదిన్నాదానసదిసాని, ఇదం పన దుక్ఖవేదనన్తి.

దుబ్బలసిక్ఖాపదవణ్ణనా నిట్ఠితా.