౪. పఠమసేనాసనసిక్ఖాపదవణ్ణనా
చతుత్థే సఙ్ఘికన్తి సఙ్ఘస్స సన్తకం. మఞ్చాదీసు యోకోచి మఞ్చసఙ్ఖేపేన కతో సబ్బోపి మఞ్చోయేవ, పీఠేపి ఏసేవ నయో. యేన కేనచి పన చోళేన వా కప్పియచమ్మేన వా ఛవిం కత్వా ఠపేత్వా మనుస్సలోమం తాలీసపత్తఞ్చ యేహి కేహిచి లోమపణ్ణతిణవాకచోళేహి పూరేత్వా కతసేనాసనం భిసీతి వుచ్చతి. తత్థ నిసీదితుమ్పి నిపజ్జితుమ్పి వట్టతి, పమాణపరిచ్ఛేదోపి చేత్థ నత్థి. కోచ్ఛం పన వాకఉసీరముఞ్జపబ్బజాదీనం అఞ్ఞతరమయం అన్తో సంవేల్లిత్వా బద్ధం హేట్ఠా చ ఉపరి చ విత్థతం పణవసణ్ఠానం మజ్ఝే సీహచమ్మాదిపరిక్ఖిత్తం హోతి, అకప్పియచమ్మం నామేత్థ నత్థి. సేనాసనఞ్హి సోవణ్ణమయమ్పి వట్టతి. అజ్ఝోకాసేతి ఏత్థ యే అవస్సికసఙ్కేతా వస్సానమాసాతి ఏవం అసఞ్ఞితా అట్ఠ మాసా, తే ఠపేత్వా ఇతరేసు చతూసు మాసేసు సచేపి దేవో న వస్సతి. తథాపి పకతిఅజ్ఝోకాసే చ ఓవస్సకమణ్డపే చ సన్థరితుం న వట్టతి. యత్థ పన హేమన్తే వస్సతి, తత్థ అపరేపి చత్తారో మాసే న వట్టతి. గిమ్హే పన సబ్బత్థ విగతవలాహకం విసుద్ధం నభం హోతి, తస్మా తదా కేనచిదేవ కరణీయేన గచ్ఛతి, వట్టతి. కాకాదీనం నిబద్ధవాసరుక్ఖమూలే పన కదాచిపి న వట్టతి. ఇతి యత్థ చ యదా చ సన్థరితుం న వట్టతి, తం సబ్బమిధ అజ్ఝోకాససఙ్ఖమేవ గతన్తి వేదితబ్బం.
సన్థరిత్వాతి తథారూపే ఠానే అత్తనో వా పరస్స వా అత్థాయ సన్థరిత్వా. అఞ్ఞస్సత్థాయ సన్థతమ్పి హి యావ సో తత్థ న నిసీదతి, ‘గచ్ఛ త్వ’న్తి వా న భణతి, తావ సన్థారకస్సేవ భారో. సన్థరాపేత్వాతి అనుపసమ్పన్నేన సన్థరాపేత్వా. ఏతదేవ హి తస్స పలిబోధో హోతి, ఉపసమ్పన్నేన సన్థతం సన్థారకస్సేవ భారో, తఞ్చ ఖో యావ ఆణాపకో తత్థ న నిసీదతి, ‘గచ్ఛ త్వ’న్తి వా న భణతి. యస్మిఞ్హి అత్తనా సన్థరాపితే వా పకతిసన్థతే వా ఉపసమ్పన్నో నిసీదతి, సబ్బం తం నిసిన్నస్సేవ భారో, తస్మా సన్థరాపితన్త్వేవ సఙ్ఖం గచ్ఛతి. తం పక్కమన్తో నేవ ఉద్ధరేయ్య, న ఉద్ధరాపేయ్యాతి అత్తనా వా ఉద్ధరిత్వా పతిరూపే ఠానే న ఠపేయ్య, పరేన వా తథా న కారాపేయ్య. అనాపుచ్ఛం వా గచ్ఛేయ్యాతి యో భిక్ఖు వా సామణేరో వా ఆరామికో వా లజ్జీ హోతి, అత్తనో పలిబోధం వియ మఞ్ఞతి, తథారూపం అనాపుచ్ఛిత్వా తం సేనాసనం తస్స అనియ్యాతేత్వా నిరపేక్ఖో గచ్ఛతి, థామమజ్ఝిమస్స పురిసస్స లేడ్డుపాతం అతిక్కమేయ్య, తస్స ఏకేన పాదేన లేడ్డుపాతాతిక్కమే దుక్కటం, దుతియపాదాతిక్కమే పాచిత్తియం. భోజనసాలాయ ఠితో పన ‘‘అసుకస్మిం నామ దివావిహారట్ఠానే పఞ్ఞపేత్వా గచ్ఛాహీ’’తి పేసేత్వా తతో నిక్ఖమిత్వా అఞ్ఞత్థ గచ్ఛన్తో పాదుద్ధారేన కారేతబ్బో.
సావత్థియం సమ్బహులే భిక్ఖూ ఆరబ్భ సన్థతం అనుద్ధరిత్వా అనాపుచ్ఛం పక్కమనవత్థుస్మిం పఞ్ఞత్తం, సాధారణపఞ్ఞత్తి, అనాణత్తికం, తికపాచిత్తియం, పుగ్గలికే తికదుక్కటం, చిమిలికం వా ఉత్తరత్థరణం వా భూమత్థరణం వా తట్టికం వా చమ్మక్ఖణ్డం వా పాదపుఞ్ఛనం వా ఫలకపీఠం వా యం వా పనఞ్ఞం కఞ్చి దారుభణ్డం మత్తికాభణ్డం అన్తమసో పత్తాధారకమ్పి వుత్తలక్ఖణే అజ్ఝోకాసే ఠపేత్వా గచ్ఛన్తస్స దుక్కటమేవ. ఆరఞ్ఞకేన పన అసతి అనోవస్సకే సబ్బం రుక్ఖే లగ్గేత్వాపి యథా వా ఉపచికాహి న ఖజ్జతి, ఏవం కత్వాపి గన్తుం వట్టతి. అబ్భోకాసికేన పన చీవరకుటికం కత్వాపి రక్ఖితబ్బం. అత్తనో సన్తకే, విస్సాసికపుగ్గలికే, ఉద్ధరణాదీని కత్వా గమనే, ఓతాపేన్తస్స, ‘‘ఆగన్త్వా ఉద్ధరిస్సామీ’’తి గచ్ఛతో, వుడ్ఢతరా ఉట్ఠాపేన్తి, అమనుస్సో తత్థ నిసీదతి, కోచి ఇస్సరో గణ్హాతి, సీహాదయో తం ఠానం ఆగన్త్వా తిట్ఠన్తి, ఏవం సేనాసనం పలిబుద్ధం హోతి, తథా పలిబుద్ధే వా సేనాసనే, జీవితబ్రహ్మచరియన్తరాయకరాసు ఆపదాసు వా గచ్ఛన్తస్స, ఉమ్మత్తకాదీనఞ్చ అనాపత్తి. మఞ్చాదీనం సఙ్ఘికతా, వుత్తలక్ఖణే దేసే సన్థరణం వా సన్థరాపనం వా, అపలిబుద్ధతా, ఆపదాయ అభావో, నిరపేక్ఖతా, లేడ్డుపాతాతిక్కమోతి ఇమానేత్థ ఛ అఙ్గాని. సముట్ఠానాదీని పఠమకథినసదిసానేవ, ఇదం పన కిరియాకిరియన్తి.
పఠమసేనాసనసిక్ఖాపదవణ్ణనా నిట్ఠితా.