౭. ధమ్మదేసనాసిక్ఖాపదవణ్ణనా

సత్తమే ఉత్తరిఛప్పఞ్చవాచాహీతిఏత్థ ఏకో గాథాపాదో ఏకా వాచాతి ఏవం సబ్బత్థ వాచాపమాణం వేదితబ్బం. ధమ్మం దేసేయ్యాతి పదసోధమ్మసిక్ఖాపదే వుత్తలక్ఖణం ధమ్మం వా అట్ఠకథాధమ్మం వా భాసేయ్య. అఞ్ఞత్ర విఞ్ఞునా పురిసవిగ్గహేనాతి వినా విఞ్ఞునా పురిసేన. మనుస్సవిగ్గహం గహేత్వా ఠితేన పన యక్ఖేన వా పేతేన వా తిరచ్ఛానేన వా సద్ధిం ఠితాయపి ధమ్మం దేసేతుం న వట్టతి. పాచిత్తియన్తి దుతియానియతే వుత్తలక్ఖణేన మనుస్సేన వినా విఞ్ఞుమనుస్సిత్థియా ఛన్నం వాచానం ఉపరి పదాదివసేన ధమ్మం దేసేన్తస్స పదాదిగణనాయ, బహూనం దేసయతో మాతుగామగణనాయ చ పాచిత్తియం.

సావత్థియం ఉదాయిత్థేరం ఆరబ్భ మాతుగామస్స ధమ్మదేసనావత్థుస్మిం పఞ్ఞత్తం, ‘‘అఞ్ఞత్ర విఞ్ఞునా’’తి అయమేత్థ అనుపఞ్ఞత్తి, సాధారణపఞ్ఞత్తి, అనాణత్తికం, తికపాచిత్తియం, అమాతుగామే మాతుగామసఞ్ఞినో వేమతికస్స వా యక్ఖిపేతిపణ్డకమనుస్సవిగ్గహతిరచ్ఛానిత్థీనం దేసేన్తస్స చ దుక్కటం. ఛహి వాచాహి, తతో వా ఓరం దేసేన్తస్స, వుత్తలక్ఖణే వా పురిసే సతి, సయం వా ఉట్ఠాయ, పున నిసీదిత్వా మాతుగామస్స వా ఉట్ఠహిత్వా పున నిసిన్నస్స, అఞ్ఞస్స వా మాతుగామస్స దేసయతో, ‘‘దీఘనికాయో నామ భన్తే కిమత్థియో’’తి ఏవం పన పుట్ఠే సబ్బమ్పి దీఘనికాయం దేసేన్తస్స, అఞ్ఞస్సత్థాయ వుచ్చమానం మాతుగామే సుణన్తే, ఉమ్మత్తకాదీనఞ్చ అనాపత్తి. వుత్తలక్ఖణస్స ధమ్మస్స ఛన్నం వాచానం ఉపరి దేసనా, వుత్తలక్ఖణో మాతుగామో, ఇరియాపథపరివత్తాభావో, కప్పియకారకస్సాభావో, అపఞ్హావిస్సజ్జనాతి ఇమానేత్థ పఞ్చ అఙ్గాని. సముట్ఠానాదీని పదసోధమ్మసదిసానేవ, కేవలం ఇధ కిరియాకిరియం హోతీతి.

ధమ్మదేసనాసిక్ఖాపదవణ్ణనా నిట్ఠితా.