౧౦. రాజసిక్ఖాపదవణ్ణనా

దసమే రాజభోగ్గోతి రాజతో భోగ్గం భుఞ్జితబ్బం అస్స అత్థీతి రాజభోగ్గో, ‘‘రాజభోగో’’తిపి పాఠో, రాజతో భోగో అస్స అత్థీతి అత్థో. చీవరచేతాపన్నన్తి హిరఞ్ఞాదికం అకప్పియం. పహిణేయ్యాతి పేసేయ్య. ఇమినాతిఆది ఆగమనసుద్ధిం దస్సేతుం వుత్తం. సచే హి ‘‘ఇదం ఇత్థన్నామస్స భిక్ఖునో దేహీ’’తి పేసేయ్య, ఆగమనస్స అసుద్ధత్తా అకప్పియవత్థుం ఆరబ్భ భిక్ఖునా కప్పియకారకోపి నిద్దిసితబ్బో న భవేయ్య. ఆభతన్తి ఆనీతం. న ఖో మయన్తిఆది ఇదం కప్పియవసేన ఆభతమ్పి చీవరమూలం ఈదిసేన దూతవచనేన అకప్పియం హోతి, తస్మా తం పటిక్ఖిపితబ్బన్తి దస్సేతుం వుత్తం. సువణ్ణం రజతం కహాపణో మాసకోతి ఇమాని హి చత్తారి నిస్సగ్గియవత్థూని, ముత్తా మణి వేళురియో సఙ్ఖో సిలా పవాళం లోహితఙ్కో మసారగల్లం సత్త ధఞ్ఞాని దాసిదాసఖేత్తవత్థుపుప్ఫారామఫలారామాదయోతి ఇమాని దుక్కటవత్థూని చ అత్తనో వా చేతియసఙ్ఘగణపుగ్గలానం వా అత్థాయ సమ్పటిచ్ఛితుం న వట్టన్తి, తస్మా తం సాదితుం న వట్టతీతి దస్సనత్థం ‘‘న ఖో మయ’’న్తిఆది వుత్తం.

చీవరఞ్చ ఖో మయం పటిగ్గణ్హామాతి ఇదం పన అత్తానం ఉద్దిస్స ఆభతత్తా వత్తుం వట్టతి, తస్మా వుత్తం. కాలేనాతి యుత్తపత్తకాలేన, యదా నో అత్థో హోతి, తదా కప్పియం చీవరం పటిగ్గణ్హామాతి అత్థో. వేయ్యావచ్చకరోతి కప్పియకారకో. నిద్దిసితబ్బోతిఇదం ‘‘అత్థి పనాయస్మతో కోచి వేయ్యావచ్చకరో’’తి కప్పియవచనేన వుత్తత్తా అనుఞ్ఞాతం. సచే పన దూతో ‘‘కో ఇమం గణ్హాతీ’’తి వా ‘‘కస్స దేమీ’’తి వా వదతి, న నిద్దిసితబ్బో. ఆరామికో వా ఉపాసకో వాతిఇదం సారుప్పతాయ వుత్తం, ఠపేత్వా పన పఞ్చ సహధమ్మికే యో కోచి కప్పియకారకో వట్టతి. ఏసో ఖో, ఆవుసోతిఇదం భిక్ఖుస్స కప్పియవచనదస్సనత్థం వుత్తం, ఏవమేవ హి వత్తబ్బం, ‘‘ఏతస్స దేహీ’’తిఆది న వత్తబ్బం. సఞ్ఞత్తో సో మయాతి ఆణత్తో సో మయా, యథా తుమ్హాకం చీవరేన అత్థే సతి చీవరం దస్సతి, ఏవం వుత్తోతి అత్థో. దూతేన హి ఏవం ఆరోచితేయేవ తం చోదేతుం వట్టతి, నేవ తస్స హత్థే దత్వా గతమత్తకారణేన. సచే పన ‘‘అయం వేయ్యావచ్చకరో’’తి సమ్ముఖా నిద్దిట్ఠో హోతి, దూతో చ సమ్ముఖా ఏవ తస్స హత్థే చేతాపన్నం దత్వా ‘‘థేరస్స చీవరం కిణిత్వా దేహీ’’తి గచ్ఛతి, ఏవం ‘‘సఞ్ఞత్తో సో మయా’’తి అవుత్తేపి చోదేతుం వట్టతి. సచే పన దూతో గచ్ఛన్తోవ ‘‘అహం తస్స హత్థే దస్సామి, తుమ్హే చీవరం గణ్హేయ్యాథా’’తి భిక్ఖునో వత్వా వా గచ్ఛతి, అఞ్ఞం వా పేసేత్వా ఆరోచాపేతి, ఏవం సతి ఇతరమ్పి చోదేతుం వట్టతియేవ. దేసనామత్తమేవ చేతం ‘‘దూతేనా’’తి. యోపి అత్తనా ఆహరిత్వా ఏవం పటిపజ్జతి, తస్మిమ్పి ఇదమేవ లక్ఖణం. అత్థో మే, ఆవుసో, చీవరేనాతి చోదనాలక్ఖణనిదస్సనమేతం. సచే హి వాచాయ చోదేతి, ఇదం వా వచనం యాయ కాయచి భాసాయ ఏతస్స అత్థో వా వత్తబ్బో, ‘‘దేహి మే, ఆహర మే’’తిఆదినా నయేన పన వత్తుం న వట్టతి. అభినిప్ఫాదేయ్యాతి ఏవం వచీభేదం కత్వా తిక్ఖత్తుం చోదయమానో పటిలాభవసేన సాధేయ్య. ఇచ్చేతం కుసలన్తి ఏతం సున్దరం.

ఛక్ఖత్తుపరమన్తి భావనపుంసకవచనమేతం. ఛక్ఖత్తుపరమఞ్హి తేన చీవరం ఉద్దిస్స తుణ్హీభూతేన ఠాతబ్బం, న నిసీదితబ్బం, న ఆమిసం పటిగ్గహేతబ్బం, న ధమ్మో భాసితబ్బో. ‘‘కింకారణా ఆగతోసీ’’తి వుత్తే పన ‘‘జానాహి, ఆవుసో’’తి ఏత్తకమేవ వత్తబ్బం. సచే నిసజ్జాదీని కరోతి, ఠానం భఞ్జతి, ఆగతకారణం వినాసేతి, ఇదం కాయేన చోదనాయ లక్ఖణదస్సనత్థం వుత్తం. ఏత్థ చ ఉక్కట్ఠపరిచ్ఛేదేన తిస్సన్నం చోదనానం ఛన్నఞ్చ ఠానానం అనుఞ్ఞాతత్తా చోదనాయ దిగుణం ఠానం అనుఞ్ఞాతం హోతి, తస్మా సచే చోదేతియేవ, న తిట్ఠతి, ఛ చోదనాయో లబ్భన్తి. సచే తిట్ఠతియేవ, న చోదేతి, ద్వాదస ఠానాని లబ్భన్తి. సచే ఉభయం కరోతి, ఏకాయ చోదనాయ ద్వే ఠానాని హాపేతబ్బాని. తత్థ యో ఏకదివసమేవ పునప్పునం గన్త్వా ఛక్ఖత్తుం చోదేతి, సకింయేవ వా గన్త్వా ‘‘అత్థో మే, ఆవుసో, చీవరేనా’’తి ఛక్ఖత్తుం వదతి, తథా ఏకదివసమేవ పునప్పునం గన్త్వా ద్వాదసక్ఖత్తుం తిట్ఠతి, సకింయేవ వా గన్త్వా తత్ర తత్ర ఠానే తిట్ఠతి, సోపి సబ్బచోదనాయో సబ్బట్ఠానాని చ భఞ్జతి, కో పన వాదో నానాదివసేసు ఏవం కరోన్తస్సాతి అయమేత్థ వినిచ్ఛయో. యే పన కప్పియకారకే దాయకో సయమేవ గన్త్వా నిసీదతి తే సతక్ఖత్తుమ్పి చోదేతుం వట్టతి. యో పన ఉభోహి పి అనిద్దిట్ఠో ముఖవేవటికకప్పియకారకో చ పరమ్ముఖకప్పియకారకో చ, సో న కిఞ్చి వత్తబ్బో, ఏవం ఇధ దసపి కప్పియకారకా దస్సితా హోన్తి.

తతో చే ఉత్తరీతి వుత్తచోదనాఠానపరిమాణతో ఉత్తరి. నిస్సగ్గియన్తి ఉత్తరి వాయామమానస్స సబ్బప్పయోగేసు దుక్కటం, పటిలాభేన నిస్సగ్గియం హోతి. ఏత్థ చ ‘‘ఇదం మే, భన్తే, చీవరం అతిరేకతిక్ఖత్తుం చోదనాయ అతిరేకఛక్ఖత్తుం ఠానేన అభినిప్ఫాదితం నిస్సగ్గియ’’న్తి (పారా. ౫౩౯) ఇమినా నయేన నిస్సజ్జనవిధానం వేదితబ్బం. యతస్స చీవరచేతాపన్నం ఆభతన్తి యతో రాజతో వా రాజభోగ్గతో వా అస్స భిక్ఖునో చీవరచేతాపన్నం ఆనీతం, ‘‘యత్వస్సా’’తిపి పాఠో, అయమేవ అత్థో. తత్థాతి తస్స రఞ్ఞో వా రాజభోగ్గస్స వా సన్తికం, సమీపత్థే హి ఇదం భుమ్మవచనం. న తం తస్స భిక్ఖునో కిఞ్చి అత్థం అనుభోతీతి తం చేతాపన్నం తస్స భిక్ఖునో అప్పమత్తకమ్పి కమ్మం న నిప్ఫాదేతి. యుఞ్జన్తాయస్మన్తో సకన్తి ఆయస్మన్తో అత్తనో సన్తకం ధనం పాపుణన్తు. మా వో సకం వినస్సాతి తుమ్హాకం సన్తకం మా వినస్సతు. అయం తత్థ సామీచీతి అయం తత్థ అనుధమ్మతా లోకుత్తరధమ్మం అనుగతా, వత్తధమ్మతాతి అత్థో, తస్మా ఏవం అకరోన్తో వత్తభేదే దుక్కటం ఆపజ్జతి.

సావత్థియం ఉపనన్దం ఆరబ్భ ‘‘అజ్జుణ్హో, భన్తే, ఆగమేహీ’’తి (పారా. ౫౩౭) వుచ్చమానో నాగమేసి, తస్మిం వత్థుస్మిం పఞ్ఞత్తం, సాధారణపఞ్ఞత్తి, అనాణత్తికం, తికపాచిత్తియం, ఊనకేసు చోదనాఠానేసు అతిరేకసఞ్ఞినో వేమతికస్స వా దుక్కటం. అచోదనాయ లద్ధే, సామికేహి చోదేత్వా దిన్నే, ఉమ్మత్తకాదీనఞ్చ అనాపత్తి. కప్పియకారకస్స భిక్ఖునో నిద్దిట్ఠభావో, దూతేన అప్పితతా, తతుత్తరివాయామో, తేన వాయామేన పటిలాభోతి ఇమానేత్థ చత్తారి అఙ్గాని. సముట్ఠానాదీని చతుత్థసదిసానేవాతి.

రాజసిక్ఖాపదవణ్ణనా నిట్ఠితా.

చీవరవగ్గో పఠమో.