౯. అఞ్ఞభాగియసిక్ఖాపదవణ్ణనా

నవమే అఞ్ఞభాగియస్సాతిఆదీసు అఞ్ఞభాగస్స ఇదం, అఞ్ఞభాగో వా అస్స అత్థీతి అఞ్ఞభాగియం. అధికరణన్తి ఆధారో వేదితబ్బో, వత్థు అధిట్ఠానన్తి వుత్తం హోతి. యో హి సో అట్ఠుప్పత్తియం ‘‘దబ్బో మల్లపుత్తో నామా’’తి ఛగలకో వుత్తో. సో య్వాయం ఆయస్మతో దబ్బస్స మల్లపుత్తస్స భాగో కోట్ఠాసో పక్ఖో మనుస్సజాతి చేవ భిక్ఖుభావో చ, తతో అఞ్ఞస్స భాగస్స కోట్ఠాసస్స పక్ఖస్స హోతి తిరచ్ఛానజాతియా చేవ ఛగలకభావస్స చ, సో వా అఞ్ఞభాగో అస్స అత్థి, తస్మా అఞ్ఞభాగియసఙ్ఖ్యం లభతి. యస్మా చ తేసం ‘‘ఇమం మయం దబ్బం మల్లపుత్తం నామ కరోమా’’తి వదన్తానం తస్స నామకరణసఞ్ఞాయ ఆధారో వత్థు అధిట్ఠానం, తస్మా ‘‘అధికరణ’’న్తి వేదితబ్బో. తఞ్హి సన్ధాయ ‘‘సచ్చం కిర తుమ్హే, భిక్ఖవే, దబ్బం మల్లపుత్తం అఞ్ఞభాగియస్స అధికరణస్సా’’తిఆది (పారా. ౩౯౧) వుత్తం. న వివాదాధికరణాదీసు అఞ్ఞతరం, కస్మా? అసమ్భవతో. న హి మేత్తియభూమజకా చతున్నం అధికరణానం కస్సచి అఞ్ఞభాగియస్స అధికరణస్స కిఞ్చిదేసం లేసమత్తం ఉప్పాదియింసు, న చ చతున్నం అధికరణానం లేసో నామ అత్థి. జాతిలేసాదయో హి పుగ్గలానంయేవ లేసా వుత్తా, న వివాదాధికరణాదీనం. తఞ్చ ‘‘దబ్బో మల్లపుత్తో’’తి నామం తస్స అఞ్ఞభాగియాధికరణభావే ఠితస్స ఛగలకస్స కోచి దేసో హోతి థేరం పారాజికేన ధమ్మేన అనుద్ధంసేతుం లేసమత్తో, ఏత్థ చ దిస్సతి అపదిస్సతి ‘‘అస్స అయ’’న్తి వోహరీయతీతి దేసో, జాతిఆదీసు అఞ్ఞతరకోట్ఠాసస్సేతం అధివచనం. అఞ్ఞమ్పి వత్థుం లిస్సతి సిలిస్సతి వోహారమత్తేనేవ ఈసకం అల్లీయతీతి లేసో, జాతిఆదీనంయేవ అఞ్ఞతరకోట్ఠాసస్సేతం అధివచనం. పదభాజనే (పారా. ౩౯౩) పన యస్స అఞ్ఞభాగియస్స అధికరణస్స కిఞ్చిదేసం లేసమత్తం ఉపాదాయ పారాజికేన ధమ్మేన అనుద్ధంసేయ్య, తం యస్మా అట్ఠుప్పత్తివసేనేవ ఆవిభూతం, తస్మా తం అవిభజిత్వా యాని ‘‘అధికరణ’’న్తి వచనసామఞ్ఞతో అత్థుద్ధారవసేన పవత్తాని చత్తారి అధికరణాని, తేసం అఞ్ఞభాగియతా చ తబ్భాగియతా చ యస్మా అపాకటా, జానితబ్బా చ వినయధరేహి, తస్మా తఞ్చ అవసానే ఆపత్తఞ్ఞభాగియేన చోదనఞ్చ ఆవికాతుం ‘‘అఞ్ఞభాగియస్స అధికరణస్సాతి ఆపత్తఞ్ఞభాగియం వా హోతి అధికరణఞ్ఞభాగియం వా’’తిఆది వుత్తం, సేసా వినిచ్ఛయకథా అట్ఠమే వుత్తసదిసాయేవ. అయం పన విసేసో – ఇదం అఞ్ఞభాగియస్స అధికరణస్స కిఞ్చిదేసం లేసమత్తం ఉపాదాయ పారాజికేన ధమ్మేన అనుద్ధంసనవత్థుస్మిం పఞ్ఞత్తం, ఇధ చ ఆపత్తఞ్ఞభాగియచోదనాయ తథాసఞ్ఞినోపి అనాపత్తి. అఙ్గేసు చ అఞ్ఞభాగియస్స అధికరణస్స కిఞ్చిదేసం లేసమత్తం ఉపాదియనతా అధికాతి.

అఞ్ఞభాగియసిక్ఖాపదవణ్ణనా నిట్ఠితా.