౧౦. సఙ్ఘభేదసిక్ఖాపదవణ్ణనా

దసమే సమగ్గస్స సఙ్ఘస్సాతి సహితస్స భిక్ఖుసఙ్ఘస్స, చిత్తేన చ సరీరేన చ అవియుత్తస్సాతి అత్థో. తేనేవస్స పదభాజనే (పారా. ౪౧౨) ‘‘సమగ్గో నామ సఙ్ఘో సమానసంవాసకో సమానసీమాయం ఠితో’’తి వుత్తం. సమానసంవాసకో హి సమచిత్తతాయ చిత్తేన అవియుత్తో హోతి, సమానసీమాయం ఠితో కాయసామగ్గిదానతో సరీరేన అవియుత్తో. భేదాయ పరక్కమేయ్యాతి ‘‘కథం నామాయం భిజ్జేయ్యా’’తి భేదనత్థాయ వాయామేయ్య. భేదనసంవత్తనికం వా అధికరణన్తి భేదనస్స సఙ్ఘభేదస్స అత్థాయ సంవత్తనికం కారణం. ఇమస్మిఞ్హి ఓకాసే ‘‘కామహేతు కామనిదానం కామాధికరణ’’న్తి ఆదీసు (మ. ని. ౧.౧౬౮, ౧౭౮) వియ కారణం ‘‘అధికరణ’’న్తి అధిప్పేతం. తం భేదకరవత్థువసేన అట్ఠారసవిధం. సమాదాయాతి గహేత్వా. పగ్గయ్హ తిట్ఠేయ్యాతి తం సఙ్ఘభేదస్స అత్థాయ సంవత్తనికం సఙ్ఘభేదనిబ్బత్తిసమత్థం కారణం గహేత్వా దీపేయ్య చేవ నప్పటినిస్సజ్జేయ్య చ. భిక్ఖూహి ఏవమస్స వచనీయోతి యే తం పగ్గయ్హ తిట్ఠన్తం సమ్ముఖా పస్సన్తి, యే వా ‘‘అసుకస్మిం నామ విహారే’’తి సుణన్తి, తేహి సబ్బన్తిమేన పరిచ్ఛేదేన అడ్ఢయోజనమత్తం గన్త్వాపి య్వాయం అనన్తరే ‘‘మాయస్మా’’తిఆదివచనక్కమో వుత్తో, ఏవమస్స వచనీయో. దిస్వా వా సుత్వా వా అవదన్తానం దుక్కటం. ఏత్థ చ మాఇతి పదం ‘‘పరక్కమీ’’తిపదేన ‘‘అట్ఠాసీ’’తిపదేన చ సద్ధిం ‘‘మా పరక్కమి, మా అట్ఠాసీ’’తి యోజేతబ్బం. సమేతాయస్మా సఙ్ఘేనాతి ఆయస్మా సఙ్ఘేన సద్ధిం సమేతు సమాగచ్ఛతు, ఏకలద్ధికో హోతూతి అత్థో. కిం కారణా? సమగ్గో హి సఙ్ఘో…పే… విహరతీతి. తత్థ సమ్మోదమానోతి అఞ్ఞమఞ్ఞసమ్పత్తియా సుట్ఠు మోదమానో. అవివదమానోతి ‘‘అయం ధమ్మో, నాయం ధమ్మో’’తి ఏవం న వివదమానో. ఏకో ఉద్దేసో అస్సాతి ఏకుద్దేసో, ఏకతో పవత్తపాతిమోక్ఖుద్దేసోతి అత్థో. ఫాసు విహరతీతి సుఖం విహరతి. ఏవం విసుమ్పి సఙ్ఘమజ్ఝేపి తిక్ఖత్తుం వుచ్చమానస్స అప్పటినిస్సజ్జతో దుక్కటం. ఏవఞ్చ సోతిఆదిమ్హి సమనుభాసితబ్బోతి సమనుభాసనకమ్మం కాతబ్బం. ఇచ్చేతం కుసలన్తి ఇతి ఏతం పటినిస్సజ్జనం కుసలం ఖేమం సోత్థిభావో తస్స భిక్ఖునో. నో చే పటినిస్సజ్జేయ్య, సఙ్ఘాదిసేసోతి ఏత్థ సమనుభాసనకమ్మపరియోసానే అప్పటినిస్సజ్జన్తస్స సఙ్ఘాదిసేసో. సేసం ఉత్తానపదత్థమేవ.

రాజగహే దేవదత్తం ఆరబ్భ సఙ్ఘభేదాయ పరక్కమనవత్థుస్మిం పఞ్ఞత్తం, సాధారణపఞ్ఞత్తి, అనాణత్తికం, సమనుభాసనకమ్మే కరియమానే అప్పటినిస్సజ్జన్తస్స ఞత్తిపరియోసానే దుక్కటం, ద్వీహి కమ్మవాచాహి ద్వే థుల్లచ్చయా, ‘‘యస్స నక్ఖమతి, సో భాసేయ్యా’’తి ఏవం య్య-కారపత్తాయ తతియకమ్మవాచాయ తఞ్చ దుక్కటం తే చ థుల్లచ్చయా పటిప్పస్సమ్భన్తి, సఙ్ఘాదిసేసోయేవ తిట్ఠతి. అసమనుభాసియమానస్స చ పటినిస్సజ్జన్తస్స చ ఉమ్మత్తకాదీనఞ్చ అనాపత్తి. సీలవిపత్తి, భేదాయ పరక్కమనం, ధమ్మకమ్మేన సమనుభాసనం, కమ్మవాచాపరియోసానం, అప్పటినిస్సజ్జనన్తి ఇమానేత్థ చత్తారి అఙ్గాని. సమనుభాసనసముట్ఠానం, అకిరియం, సఞ్ఞావిమోక్ఖం, సచిత్తకం, లోకవజ్జం, కాయకమ్మం, వచీకమ్మం, అకుసలచిత్తం, దుక్ఖవేదనన్తి.

సఙ్ఘభేదసిక్ఖాపదవణ్ణనా నిట్ఠితా.