౪. తువట్టవగ్గో

౧. ఏకమఞ్చతువట్టనసిక్ఖాపదవణ్ణనా

తువట్టవగ్గస్స పఠమే తువట్టేయ్యున్తి నిపజ్జేయ్యుం. తాసు పన ఏకాయ వా నిపన్నాయ అపరా నిపజ్జతు, ద్వేపి వా సహేవ నిపజ్జన్తు, ద్విన్నమ్పి పాచిత్తియం.

సావత్థియం సమ్బహులా భిక్ఖునియో ఆరబ్భ ద్విన్నం ఏకమఞ్చే తువట్టనవత్థుస్మిం పఞ్ఞత్తం, సచే పన ఏకాయ నిపన్నాయ ఏకా నిసీదతి, ఉభో వా నిసీదన్తి, తాసం, ఉమ్మత్తికాదీనఞ్చ అనాపత్తి. ఏకమఞ్చతా, ద్విన్నం తువట్టనన్తి ఇమానేత్థ ద్వే అఙ్గాని. సముట్ఠానాదీని ఏళకలోమసదిసానీతి.

ఏకమఞ్చతువట్టనసిక్ఖాపదవణ్ణనా నిట్ఠితా.

౨. ఏకత్థరణతువట్టనసిక్ఖాపదవణ్ణనా

దుతియే ఏకం అత్థరణఞ్చేవ పావురణఞ్చ ఏతాసన్తి ఏకత్థరణపావురణా, సంహారిమానం పావారత్థరణకటసారకాదీనం ఏకం అన్తం అత్థరిత్వా ఏకం పారుపిత్వా తువట్టేన్తీనమేతం అధివచనం. పాచిత్తియన్తి తంయేవ అత్థరిత్వా తం పారుపిత్వా నిపజ్జన్తీనం పాచిత్తియం.

సావత్థియం సమ్బహులా భిక్ఖునియో ఆరబ్భ ఏవం తువట్టనవత్థుస్మిం పఞ్ఞత్తం, తికపాచిత్తియం, అత్థరణే వా పావురణే వా ఏకస్మిం దుక్కటం, నానత్థరణపావురణే ద్వికదుక్కటం. తస్మిం పన నానత్థరణపావురణసఞ్ఞాయ, వవత్థానం దస్సేత్వా నిపజ్జన్తియా, ఉమ్మత్తికాదీనఞ్చ అనాపత్తి. సేసం పఠమసదిసమేవాతి.

ఏకత్థరణతువట్టనసిక్ఖాపదవణ్ణనా నిట్ఠితా.

౩. అఫాసుకరణసిక్ఖాపదవణ్ణనా

తతియే అఫాసున్తి ‘‘ఇమినా ఇమిస్సా అఫాసు భవిస్సతీ’’తి అనాపుచ్ఛా పురతో చఙ్కమనట్ఠాననిస్సజ్జాదయో వా ఉద్దిసఉద్దిసాపనపరిపుచ్ఛనసజ్ఝాయం వా కరోన్తియా చఙ్కమనే నివత్తనగణనాయ, ఠానాదీసు పయోగగణనాయ, ఉద్దేసాదీసు పదగణనాయ పాచిత్తియం.

సావత్థియం థుల్లనన్దం ఆరబ్భ సఞ్చిచ్చ అఫాసుకరణవత్థుస్మిం పఞ్ఞత్తం, తికపాచిత్తియం, అనుపసమ్పన్నాయ తికదుక్కటం, న అఫాసుకామతాయ, ఆపుచ్ఛా పురతో చఙ్కమనాదీని కరోన్తియా, ఉమ్మత్తికాదీనఞ్చ అనాపత్తి. ఉపసమ్పన్నతా, అఫాసుకామతా, అఫాసుకరణం, అనాపుచ్ఛనన్తి ఇమానేత్థ చత్తారి అఙ్గాని. సముట్ఠానాదీని అదిన్నాదానసదిసాని, ఇదం పన కిరియాకిరియం, దుక్ఖవేదనన్తి.

అఫాసుకరణసిక్ఖాపదవణ్ణనా నిట్ఠితా.

౪. నఉపట్ఠాపనసిక్ఖాపదవణ్ణనా

చతుత్థే దుక్ఖితన్తి గిలానం. సహజీవినిన్తి సద్ధివిహారినిం. నేవ ఉపట్ఠహేయ్యాతి తస్సా ఉపట్ఠానం సయం వా అకరోన్తియా, పరేహి వా అకారేన్తియా ధురం నిక్ఖిత్తమత్తే పాచిత్తియం.

సావత్థియం థుల్లనన్దం ఆరబ్భ దుక్ఖితం సహజీవినిం అనుపట్ఠానవత్థుస్మిం పఞ్ఞత్తం, అన్తేవాసినియా వా అనుపసమ్పన్నాయ వా దుక్కటం, దససు అఞ్ఞతరన్తరాయే సతి పరియేసిత్వా అలభన్తియా, గిలానాయ, ఆపదాసు, ఉమ్మత్తికాదీనఞ్చ అనాపత్తి. గిలానతా, సద్ధివిహారితా, అనుఞ్ఞాతకారణాభావో, ఉపట్ఠానే ధురనిక్ఖేపోతి ఇమానేత్థ చత్తారి అఙ్గాని. సముట్ఠానాదీని సమనుభాసనసదిసానీతి.

నఉపట్ఠాపనసిక్ఖాపదవణ్ణనా నిట్ఠితా.

౫. నిక్కడ్ఢనసిక్ఖాపదవణ్ణనా

పఞ్చమే ఉపస్సయం దత్వాతి సకవాటబద్ధం అత్తనో పుగ్గలికవిహారం దత్వా. నిక్కడ్ఢేయ్యాతి బహూనిపి ద్వారాని ఏకప్పయోగేన నిక్కడ్ఢేన్తియా ఏకా ఆపత్తి, నానాపయోగేహి పయోగగణనాయ ఆపత్తియో, ఆణత్తియమ్పి ఏసేవ నయో. సచే పన ‘‘ఇమఞ్చిమఞ్చ ద్వారం అతిక్కామేహీ’’తి ఆణాపేతి, ఏకాయ ఆణత్తియా ఏవ ద్వారగణనాయ ఆపత్తియో.

సావత్థియం థుల్లనన్దం ఆరబ్భ ఏతాదిసే వత్థుస్మిం పఞ్ఞత్తం, తికపాచిత్తియం, అకవాటబద్ధతో దుక్కటం, అనుపసమ్పన్నాయ తికదుక్కటం, సకవాటబద్ధతో వా అకవాటబద్ధతో వా ఉభిన్నమ్పి పరిక్ఖారనిక్కడ్ఢనే దుక్కటమేవ, సేసం సఙ్ఘికవిహారనిక్కడ్ఢనసిక్ఖాపదే వుత్తనయమేవాతి.

నిక్కడ్ఢనసిక్ఖాపదవణ్ణనా నిట్ఠితా.

౬. సంసట్ఠసిక్ఖాపదవణ్ణనా

ఛట్ఠం ఉత్తానపదత్థమేవ. సావత్థియం చణ్డకాళిం ఆరబ్భ సంసట్ఠవిహారవత్థుస్మిం పఞ్ఞత్తం, సేసమేత్థ పఠమఅరిట్ఠసిక్ఖాపదే వుత్తవినిచ్ఛయసదిసమేవాతి.

సంసట్ఠసిక్ఖాపదవణ్ణనా నిట్ఠితా.

౭. అన్తోరట్ఠసిక్ఖాపదవణ్ణనా

సత్తమే అన్తోరట్ఠేతి యస్స విజితే విహరతి, తస్స రట్ఠే. అసత్థికా చారికన్తి వినా సత్థేన గచ్ఛన్తియా, గామన్తరగణనాయ, అగామకే అరఞ్ఞే అద్ధయోజనగణనాయ పాచిత్తియం.

సావత్థియం సమ్బహులా భిక్ఖునియో ఆరబ్భ వుత్తనయేనేవ దేసచారికం పక్కమనవత్థుస్మిం పఞ్ఞత్తం. సత్థేన సహ గచ్ఛన్తియా, ఖేమే అప్పటిభయే, ఆపదాసు, ఉమ్మత్తికాదీనఞ్చ అనాపత్తి. అన్తోరట్ఠతా, అఖేమతా, అనుఞ్ఞాతకారణాభావో, చారికం పక్కమనన్తి ఇమానేత్థ చత్తారి అఙ్గాని. సముట్ఠానాదీని ఏళకలోమసదిసానీతి.

అన్తోరట్ఠసిక్ఖాపదవణ్ణనా నిట్ఠితా.

౮. తిరోరట్ఠసిక్ఖాపదవణ్ణనా

అట్ఠమే తిరోరట్ఠేతి యస్స విజితే విహరతి, తం ఠపేత్వా అఞ్ఞస్స రట్ఠే. సేసం సత్తమే వుత్తనయేనేవ వేదితబ్బం, నగరం పనేత్థ రాజగహన్తి.

తిరోరట్ఠసిక్ఖాపదవణ్ణనా నిట్ఠితా.

౯. అన్తోవస్ససిక్ఖాపదవణ్ణనా

నవమే అన్తోవస్సన్తి పురిమం వా తేమాసం, పచ్ఛిమం వా తేమాసం అవసిత్వా తస్స వస్సస్స అన్తోయేవ. ఇధ సత్తాహకరణీయేన వా కేనచి ఉబ్బళ్హాయ వా ఆపదాసు వా గచ్ఛన్తియా ఉమ్మత్తికాదీనఞ్చ అనాపత్తి. సేసం అట్ఠమసదిసమేవాతి.

అన్తోవస్ససిక్ఖాపదవణ్ణనా నిట్ఠితా.

౧౦. చారికనపక్కమనసిక్ఖాపదవణ్ణనా

దసమే వస్సంవుట్ఠాతి పురిమం వా తేమాసం, పచ్ఛిమం వా తేమాసం వుట్ఠా. ఛప్పఞ్చయోజనానీతి ఏత్థ పవారేత్వా పఞ్చ యోజనాని గన్తుమ్పి వట్టతి, ఛసు వత్తబ్బమేవ నత్థి. సచే పన తీణి గన్త్వా తేనేవ మగ్గేన పచ్చాగచ్ఛతి, న వట్టతి, అఞ్ఞేన ఆగన్తుం వట్టతి. ‘‘వుత్తప్పమాణం అద్ధానం న గచ్ఛిస్సామీ’’తి ధురే నిక్ఖిత్తమత్తే పాచిత్తియం.

రాజగహే సమ్బహులా భిక్ఖునియో ఆరబ్భ వస్సం వసిత్వా చారికం అపక్కమనవత్థుస్మిం పఞ్ఞత్తం. అన్తరాయే సతి, పరియేసిత్వా దుతియికం భిక్ఖునిం అలభన్తియా, గిలానాయ, ఆపదాసు, ఉమ్మత్తికాదీనఞ్చ అనాపత్తి. వస్సంవుట్ఠతా, అనుఞ్ఞాతకారణాభావో, పఞ్చయోజనానతిక్కమోతి ఇమానేత్థ తీణి అఙ్గాని. సముట్ఠానాదీని పఠమపారాజికసదిసాని, ఇదం పన అకిరియం, దుక్ఖవేదనన్తి.

చారికనపక్కమనసిక్ఖాపదవణ్ణనా నిట్ఠితా.

తువట్టవగ్గో చతుత్థో.