పాచిత్తియకణ్డో
౧. లసుణవగ్గో
౧. లసుణసిక్ఖాపదవణ్ణనా
పాచిత్తియేసు లసుణవగ్గస్స తావ పఠమే లసుణన్తి మగధరట్ఠే జాతం ఆమకం భణ్డికలసుణమేవ, న ఏకద్వితిమిఞ్జకం. తఞ్హి ‘‘ఖాదిస్సామీ’’తి పటిగ్గణ్హన్తియా దుక్కటం, అజ్ఝోహారే అజ్ఝోహారే పాచిత్తియం.
సావత్థియం థుల్లనన్దం ఆరబ్భ లసుణం హరాపనవత్థుస్మిం పఞ్ఞత్తం, తికపాచిత్తియం, అలసుణే ద్వికదుక్కటం. తస్మిం పన అలసుణసఞ్ఞాయ, పలణ్డుకే, భఞ్జనకే, హరితకే, చాపలసుణే, సూపసమ్పాకే, మంససమ్పాకే, తేలసమ్పాకే, సాళవే, ఉత్తరిభఙ్గే, ఉమ్మత్తికాదీనఞ్చ అనాపత్తి. ఆమకలసుణఞ్చేవ, అజ్ఝోహరణఞ్చాతి ఇమానేత్థ ద్వే అఙ్గాని. సముట్ఠానాదీని ఏళకలోమసదిసానీతి.
లసుణసిక్ఖాపదవణ్ణనా నిట్ఠితా.
౨. సమ్బాధలోమసిక్ఖాపదవణ్ణనా
దుతియే సమ్బాధేతి పటిచ్ఛన్నోకాసే, ఉపకచ్ఛకేసు చ ముత్తకరణే చాతి అత్థో. సంహరాపేయ్యాతి ఏత్థ ఖురసణ్డాసకత్తరిఆదీసు యేన కేనచి సంహరాపేన్తియా పయోగగణనాయ పాచిత్తియం, న లోమగణనాయ.
సావత్థియం ఛబ్బగ్గియా భిక్ఖునియో ఆరబ్భ సమ్బాధే లోమం సంహరాపనవత్థుస్మిం పఞ్ఞత్తం, అత్తనో అత్థాయ అఞ్ఞం ఆణాపేన్తియా సాణత్తికం, ఆపత్తిభేదోనత్థి. ఆబాధపచ్చయా, ఉమ్మత్తికాదీనఞ్చ అనాపత్తి. ఆబాధాభావో, సమ్బాధే లోమసంహరణన్తి ఇమానేత్థ ద్వే అఙ్గాని. సముట్ఠానాదీని భిక్ఖునియా సద్ధిం ఏకద్ధానమగ్గగమనసిక్ఖాపదసదిసానీతి.
సమ్బాధలోమసిక్ఖాపదవణ్ణనా నిట్ఠితా.
౩. తలఘాతకసిక్ఖాపదవణ్ణనా
తతియే తలఘాతకేతి అన్తమసో ఉప్పలకేసరేనాపి ముత్తకరణస్స తలఘాతనే ముత్తకరణమ్హి పహారదానే పాచిత్తియన్తి అత్థో.
సావత్థియం ద్వే భిక్ఖునియో ఆరబ్భ తలఘాతకరణవత్థుస్మిం పఞ్ఞత్తం, పురిమనయేనేవ సాణత్తికం, ఆపత్తిభేదో నత్థి. ఇతో పరం పన యత్థ నత్థి, తత్థ అవత్వావ గమిస్సామ. ఆబాధపచ్చయా గణ్డం వా వణం వా పహరన్తియా, ఉమ్మత్తికాదీనఞ్చ అనాపత్తి. ఆబాధాభావో, ముత్తకరణే పహారదానం, ఫస్ససాదియనన్తి ఇమానేత్థ తీణి అఙ్గాని. సముట్ఠానాదీని పఠమపారాజికసదిసానీతి.
తలఘాతకసిక్ఖాపదవణ్ణనా నిట్ఠితా.
౪. జతుమట్ఠకసిక్ఖాపదవణ్ణనా
చతుత్థే జతుమట్ఠకేతి జతునా కతే మట్ఠదణ్డకే. వత్థువసేనేతం వుత్తం, కామరాగేన పన ఉప్పలకేసరమ్పి పవేసేన్తియా ఆపత్తి.
సావత్థియం అఞ్ఞతరం భిక్ఖునిం ఆరబ్భ జతుమట్ఠకసాదియనవత్థుస్మిం పఞ్ఞత్తం, సేసం తతియసదిసమేవాతి.
జతుమట్ఠకసిక్ఖాపదవణ్ణనా నిట్ఠితా.
౫. ఉదకసుద్ధికసిక్ఖాపదవణ్ణనా
పఞ్చమే ఉదకసుద్ధికన్తి ముత్తకరణస్స ధోవనం. ఆదియమానాయాతి కరోన్తియా. ద్వఙ్గులపబ్బపరమం ఆదాతబ్బన్తి ద్వీసు అఙ్గులీసు ఏకేకం కత్వా ద్వఙ్గులపబ్బపరమం ఆదాతబ్బం. తం అతిక్కామేన్తియాతి సచే ధోవనకాలే రాగవసేన విత్థారతో తతియాయ అఙ్గులియా అగ్గపబ్బం, గమ్భీరతో ఏకిస్సావ అఙ్గులియా తతియపబ్బం పవేసేతి పాచిత్తియం.
సక్కేసు అఞ్ఞతరం భిక్ఖునిం ఆరబ్భ అతిగమ్భీరం ఉదకసుద్ధికం ఆదియనవత్థుస్మిం పఞ్ఞత్తం, తికపాచిత్తియం, ఊనకద్వఙ్గులపబ్బే ద్వికదుక్కటం. తస్మిం పన ఊనకసఞ్ఞాయ, ద్వఙ్గులపబ్బపరమం ఆదియన్తియా, ఆబాధపచ్చయా అతిరేకమ్పి, ఉమ్మత్తికాదీనఞ్చ అనాపత్తి, సేసం తతియసదిసమేవాతి.
ఉదకసుద్ధికసిక్ఖాపదవణ్ణనా నిట్ఠితా.
౬. ఉపతిట్ఠనసిక్ఖాపదవణ్ణనా
ఛట్ఠే భుఞ్జన్తస్సాతి పఞ్చన్నం భోజనానం అఞ్ఞతరం భుఞ్జతో. పానీయేనాతి సుద్ధేన వా ఉదకేన, తక్కాదీసు వా అఞ్ఞతరేన. విధూపనేనాతి యాయ కాయచి బీజనియా. ఉపతిట్ఠేయ్యాతి యా ఏతేసు ద్వీసు అఞ్ఞతరం గహేత్వా హత్థపాసే తిట్ఠతి, తస్సా పాచిత్తియం.
సావత్థియం అఞ్ఞతరం భిక్ఖునిం ఆరబ్భ భుఞ్జన్తస్స ఏవం తిట్ఠనవత్థుస్మిం పఞ్ఞత్తం, తికపాచిత్తియం, హత్థపాసం విజహిత్వా ఖాదనీయం ఖాదన్తస్స ఉపతిట్ఠన్తియా దుక్కటం, అనుపసమ్పన్నే తికదుక్కటం. ‘‘ఇమం పివథ, ఇమినా బీజథా’’తి ఏవం దేన్తియా వా, దాపేన్తియా వా, అనుపసమ్పన్నం వా ఉపతిట్ఠాపనత్థం ఆణాపేన్తియా, ఉమ్మత్తికాదీనఞ్చ అనాపత్తి. భుఞ్జన్తస్స భిక్ఖునో హత్థపాసే ఠానం, పానీయస్స వా విధూపనస్స వా గహణన్తి ఇమానేత్థ ద్వే అఙ్గాని. సముట్ఠానాదీని ఏళకలోమసదిసానీతి.
ఉపతిట్ఠనసిక్ఖాపదవణ్ణనా నిట్ఠితా.
౭. ఆమకధఞ్ఞసిక్ఖాపదవణ్ణనా
సత్తమే విఞ్ఞత్వాతి అన్తమసో మాతరమ్పి యాచిత్వా. భుఞ్జేయ్యాతి అజ్ఝోహరేయ్య. ఏత్థ చ విఞ్ఞత్తి చేవ భోజనఞ్చ పమాణం, తస్మా సయం విఞ్ఞత్వా అఞ్ఞాయ భజ్జనాదీని కారాపేత్వా వా, అఞ్ఞాయ విఞ్ఞాపేత్వా సయం భజ్జనాదీని కత్వా వా పటిగ్గహణతో పట్ఠాయ యావ దన్తేహి సంఖాదనం, తావ పుబ్బప్పయోగేసు దుక్కటాని, అజ్ఝోహారే అజ్ఝోహారే పాచిత్తియం.
సావత్థియం సమ్బహులా భిక్ఖునియో ఆరబ్భ ఆమకధఞ్ఞం విఞ్ఞాపనవత్థుస్మిం పఞ్ఞత్తం, సయం వా అఞ్ఞాయ వా అవిఞ్ఞత్తియా లద్ధం భజ్జనాదీని కత్వా వా కారేత్వా వా భుఞ్జన్తియా దుక్కటం, అఞ్ఞాయ విఞ్ఞత్తియా లద్ధం పన సయం భజ్జనాదీని కత్వాపి కారేత్వాపి భుఞ్జన్తియా దుక్కటమేవ. ఆబాధే సతి సేదకమ్మాదీనం అత్థాయ విఞ్ఞాపేన్తియా, అవిఞ్ఞత్తియా లబ్భమానం నవకమ్మత్థాయ సమ్పటిచ్ఛన్తియా, ఞాతకప్పవారితట్ఠానే ముగ్గమాసాదిఅపరణ్ణం విఞ్ఞాపేన్తియా, ఉమ్మత్తికాదీనఞ్చ అనాపత్తి. సత్తన్నం ధఞ్ఞానం అఞ్ఞతరస్స విఞ్ఞాపనం వా విఞ్ఞాపాపనం వా, పటిలాభో, భజ్జనాదీని కత్వా వా కారేత్వా వా అజ్ఝోహరణన్తి ఇమానేత్థ తీణి అఙ్గాని. సముట్ఠానాదీని అద్ధానమగ్గసిక్ఖాపదసదిసానీతి.
ఆమకధఞ్ఞసిక్ఖాపదవణ్ణనా నిట్ఠితా.
౮. పఠమఉచ్చారఛడ్డనసిక్ఖాపదవణ్ణనా
అట్ఠమే సఙ్కారన్తి కచవరం. విఘాసన్తి యంకిఞ్చి పరిభుత్తావసేసం ఉచ్ఛిట్ఠోదకమ్పి దన్తకట్ఠమ్పి, అట్ఠికచలకేసు పన వత్తబ్బమేవ నత్థి. తిరోకుట్టే వా తిరోపాకారే వాతి యస్సకస్సచి కుట్టస్స వా పాకారస్స వా పరతో. ఛడ్డేయ్య వా ఛడ్డాపేయ్య వాతి సబ్బానిపేతాని ఏకతో ఛడ్డేన్తియా ఏకప్పయోగే ఏకాపత్తి, సకిం ఆణత్తియా బహుకేపి ఛడ్డితే ఏకావ.
సావత్థియం అఞ్ఞతరం భిక్ఖునిం ఆరబ్భ ఉచ్చారం తిరోకుట్టే ఛడ్డనవత్థుస్మిం పఞ్ఞత్తం, సాణత్తికం, భిక్ఖుస్స దుక్కటం, ఓలోకేత్వా వా అవలఞ్జే వా ఛడ్డేన్తియా, ఉమ్మత్తికాదీనఞ్చ అనాపత్తి. ఉచ్చారాదిభావో, అనోలోకనం, వలఞ్జనట్ఠానం, తిరోకుట్టతిరోపాకారతా, ఛడ్డనం వా ఛడ్డాపనం వాతి ఇమానేత్థ పఞ్చ అఙ్గాని. సముట్ఠానాదీని సఞ్చరిత్తసదిసాని, ఇదం పన కిరియాకిరియన్తి.
పఠమఉచ్చారఛడ్డనసిక్ఖాపదవణ్ణనా నిట్ఠితా.
౯. దుతియఉచ్చారఛడ్డనసిక్ఖాపదవణ్ణనా
నవమే హరితేతి ఖేత్తే వా నాళికేరాదిఆరామే వా యత్థకత్థచి రోపిమహరితట్ఠానే. తాని వత్థూని ఛడ్డేన్తియా వా ఛడ్డాపేన్తియా వా పురిమనయేనేవ ఆపత్తి, తాదిసే ఠానే నిసీదిత్వా అన్తమసో ఉదకం పివిత్వా మత్థకచ్ఛిన్నం నాళికేరమ్పి ఛడ్డేన్తియా ఆపత్తియేవ.
సావత్థియం సమ్బహులా భిక్ఖునియో ఆరబ్భ ఉచ్చారాదీని హరితే ఛడ్డనవత్థుస్మిం పఞ్ఞత్తం, సాణత్తికం, తికపాచిత్తియం, భిక్ఖునో దుక్కటం, భిక్ఖునియాపి నిక్ఖిత్తబీజే ఖేత్తే యావ అఙ్కురో న ఉట్ఠహతి, తావ దుక్కటం, అహరితే ద్వికదుక్కటం. తస్మిం పన అహరితసఞ్ఞాయ ఛడ్డితఖేత్తే వా, సామికే అపలోకేత్వా వా ఛడ్డేన్తియా, ఉమ్మత్తికాదీనఞ్చ అనాపత్తి. సేసం అట్ఠమసదిసమేవాతి.
దుతియఉచ్చారఛడ్డనసిక్ఖాపదవణ్ణనా నిట్ఠితా.
౧౦. నచ్చగీతసిక్ఖాపదవణ్ణనా
దసమే నచ్చన్తి అన్తమసో మోరనచ్చమ్పి. గీతన్తి అన్తమసో ధమ్మభాణకగీతమ్పి. వాదితన్తి అన్తమసో ఉదకభేరివాదితమ్పి. దస్సనాయాతి ఏతేసు యంకిఞ్చి దస్సనాయ గచ్ఛన్తియా పదే పదే దుక్కటం, యత్థ ఠితా పస్సతి వా సుణాతి వా, ఏకప్పయోగే ఏకాపత్తి, తం తం దిసం ఓలోకేన్తియా పయోగే పయోగే ఆపత్తి.
రాజగహే ఛబ్బగ్గియా భిక్ఖునియో ఆరబ్భ నచ్చాదీని దస్సనాయ గమనవత్థుస్మిం పఞ్ఞత్తం, సయం తాని వత్థూని కరోన్తియా, అఞ్ఞం వా ఆణాపేన్తియా, ‘‘చేతియస్స ఉపహారం దేథా’’తి ఈదిసేన పరియాయేన వా భణన్తియా, ‘‘చేతియస్స ఉపహారం కరోమా’’తి వా వుత్తే ‘‘సాధూ’’తి సమ్పటిచ్ఛన్తియా చ పాచిత్తియమేవాతి సబ్బఅట్ఠకథాసు (పాచి. అట్ఠ. ౮౩౫-౮౩౭) వుత్తం, భిక్ఖునో సబ్బత్థ దుక్కటం. ‘‘తుమ్హాకం చేతియస్స ఉపట్ఠానం కరోమా’’తి వుత్తే పన ‘‘ఉపట్ఠానకరణం నామ సున్దర’’న్తి ఈదిసం పరియాయం భణన్తియా, ఆరామే ఠత్వా పస్సన్తియా వా సుణన్తియా వా, తథా అత్తనో ఠితోకాసం ఆగన్త్వా పయోజితం పటిపథం గచ్ఛన్తియా సమ్ముఖీభూతం సలాకభత్తాదికే సతి కరణీయే గన్త్వా, ఆపదాసు వా సమజ్జట్ఠానం పవిసిత్వాపి పస్సన్తియా వా సుణన్తియా వా, ఉమ్మత్తికాదీనఞ్చ అనాపత్తి. నచ్చాదీనం అఞ్ఞతరతా, అఞ్ఞత్ర అనుఞ్ఞాతకారణా గమనం, దస్సనం వా సవనం వాతి ఇమానేత్థ తీణి అఙ్గాని. సముట్ఠానాదీని ఏళకలోమసదిసాని, ఇదం పన లోకవజ్జం, అకుసలచిత్తం, తివేదనన్తి.
నచ్చగీతసిక్ఖాపదవణ్ణనా నిట్ఠితా.
లసుణవగ్గో పఠమో.
౨. రత్తన్ధకారవగ్గో
౧. రత్తన్ధకారసిక్ఖాపదవణ్ణనా
అన్ధకారవగ్గస్స పఠమే రత్తన్ధకారేతి రత్తిఅన్ధకారే. అప్పదీపేతి పజ్జోతచన్దసూరియఅగ్గీసు ఏకేకేనాపి అనోభాసితే. పురిసేనాతి సన్తిట్ఠితుం సల్లపితుఞ్చ విఞ్ఞునా మనుస్సపురిసేన సద్ధిం. సన్తిట్ఠేయ్య వాతి హత్థపాసే ఠితమత్తాయ పాచిత్తియం. సల్లపేయ్యాతి తత్థ ఠత్వా గేహసితకథం కథేన్తియాపి పాచిత్తియమేవ.
సావత్థియం అఞ్ఞతరం భిక్ఖునిం ఆరబ్భ ఏవం సన్తిట్ఠనవత్థుస్మిం పఞ్ఞత్తం, పురిసస్స హత్థపాసం విజహిత్వా, యక్ఖాదీనం హత్థపాసం అవిజహిత్వాపి సన్తిట్ఠన్తియా, సల్లపేన్తియా వా దుక్కటం, యంకిఞ్చి విఞ్ఞుం దుతియం గహేత్వా ఏవం కరోన్తియా, అరహోపేక్ఖాయ, అఞ్ఞవిహితాయ, ఉమ్మత్తికాదీనఞ్చ అనాపత్తి. రత్తన్ధకారతా, పురిసస్స హత్థపాసే ఠానం వా సల్లపనం వా, సహాయాభావో, రహోపేక్ఖతాతి ఇమానేత్థ చత్తారి అఙ్గాని. థేయ్యసత్థసముట్ఠానం, కిరియం, సఞ్ఞావిమోక్ఖం, సచిత్తకం, లోకవజ్జం, కాయకమ్మం, వచీకమ్మం, అకుసలచిత్తం, తివేదనన్తి.
రత్తన్ధకారసిక్ఖాపదవణ్ణనా నిట్ఠితా.
౨. పటిచ్ఛన్నోకాససిక్ఖాపదవణ్ణనా
దుతియే పటిచ్ఛన్నే ఓకాసేతి కుట్టాదీసు యేన కేనచి పటిచ్ఛన్నే, ఇదమేవేత్థ నానత్తం.
పటిచ్ఛన్నోకాససిక్ఖాపదవణ్ణనా నిట్ఠితా.
౩. అజ్ఝోకాససల్లపనసిక్ఖాపదవణ్ణనా
తతియే అజ్ఝోకాసేతి నానం, సేసం ఉభయత్థాపి పఠమసదిసమేవాతి.
అజ్ఝోకాససల్లపనసిక్ఖాపదవణ్ణనా నిట్ఠితా.
౪. దుతియికఉయ్యోజనసిక్ఖాపదవణ్ణనా
చతుత్థే రథికాయాతి రచ్ఛాయం. బ్యూహేతి అనివిద్ధరచ్ఛాయం. సిఙ్ఘాటకేతి చచ్చరే. నికణ్ణికం వా జప్పేయ్యాతి కణ్ణమూలే కిఞ్చి జప్పేయ్య. ఉయ్యోజేయ్యాతి అనాచారం చరితుకామతాయ ‘‘గచ్ఛ త్వ’’న్తి దుతియికం ఉయ్యోజేయ్య. పాచిత్తియన్తి పురిమనయేనేవ తావ సన్తిట్ఠనాదీసు తీణి పాచిత్తియాని, ఉయ్యోజేన్తియా పన ఉయ్యోజనే చ హత్థపాసవిజహనే చ దుక్కటం, విజహితే పాచిత్తియం.
సావత్థియం థుల్లనన్దం ఆరబ్భ ఏవం సన్తిట్ఠనవత్థుస్మిం పఞ్ఞత్తం, సేసం పురిమత్తయసదిసమేవ. అనాపత్తియం పన ‘‘న అనాచారం ఆచరితుకామా, సతి కరణీయే దుతియికం భిక్ఖునిం ఉయ్యోజేతీ’’తి (పాచి. ౮౫౨) ఏత్తకం అధికన్తి.
దుతియికఉయ్యోజనసిక్ఖాపదవణ్ణనా నిట్ఠితా.
౫. అనాపుచ్ఛాపక్కమనసిక్ఖాపదవణ్ణనా
పఞ్చమే పురేభత్తన్తి అరుణుగ్గమనం ఉపాదాయ యావ మజ్ఝన్హికం. ఆసనేతి పల్లఙ్కస్సోకాసభూతే. సామికే అనాపుచ్ఛాతి తస్మిం కులే యంకిఞ్చి విఞ్ఞుం మనుస్సం అనాపుచ్ఛా. పక్కమేయ్యాతి ఏత్థ ఛన్నస్స అన్తో నిసీదిత్వా అనోవస్సకం అజ్ఝోకాసే ఉపచారం అతిక్కామేన్తియా పఠమపాదే దుక్కటం, దుతియే పాచిత్తియం.
సావత్థియం అఞ్ఞతరం భిక్ఖునిం ఆరబ్భ అనాపుచ్ఛా పక్కమనవత్థుస్మిం పఞ్ఞత్తం, తికపాచిత్తియం, పల్లఙ్కస్స అనోకాసే దుక్కటం, తథా ఆపుచ్ఛితే అనాపుచ్ఛితసఞ్ఞాయ చేవ వేమతికాయ చ. ఆపుచ్ఛితసఞ్ఞాయ పన, అసంహారిమే, గిలానాయ, ఆపదాసు, ఉమ్మత్తికాదీనఞ్చ అనాపత్తి. పురేభత్తతా, అన్తరఘరే నిసజ్జా, ఆసనస్స పల్లఙ్కోకాసతా, అఞ్ఞత్ర అనుఞ్ఞాతకారణా అనాపుచ్ఛనం, వుత్తపరిచ్ఛేదాతిక్కమోతి ఇమానేత్థ పఞ్చ అఙ్గాని. సముట్ఠానాదీని కథినసదిసాని, ఇదం పన కిరియాకిరియన్తి.
అనాపుచ్ఛాపక్కమనసిక్ఖాపదవణ్ణనా నిట్ఠితా.
౬. అనాపుచ్ఛాఅభినిసీదనసిక్ఖాపదవణ్ణనా
ఛట్ఠే పచ్ఛాభత్తన్తి మజ్ఝన్హికే వీతివత్తే యావ సూరియస్స అత్థఙ్గమా. అభినిసీదేయ్య వాతి ఆదిమ్హి నిసీదిత్వా గచ్ఛన్తియా ఏకా ఆపత్తి, అనిసీదిత్వా నిపజ్జిత్వావ గచ్ఛన్తియాపి ఏకా, నిసీదిత్వా నిపజ్జన్తియా ద్వే.
సావత్థియం థుల్లనన్దం ఆరబ్భ ఆసనే అభినిసీదనవత్థుస్మిం పఞ్ఞత్తం, సేసం పఞ్చమసదిసమేవ. యథా పన తత్థ అసంహారిమే, ఏవమిధ ధువపఞ్ఞత్తే అనాపత్తీతి.
అనాపుచ్ఛాఅభినిసీదనసిక్ఖాపదవణ్ణనా నిట్ఠితా.
౭. అనాపుచ్ఛాసన్థరణసిక్ఖాపదవణ్ణనా
సత్తమే వికాలేతి అత్థఙ్గతే సూరియే. సేయ్యన్తి అన్తమసో పణ్ణసన్థారమ్పి, సేసం ఛట్ఠసదిసమేవ.
ఇదం పన సావత్థియం సమ్బహులా భిక్ఖునియో ఆరబ్భ వికాలే కులాని ఉపసఙ్కమిత్వా సామికే అనాపుచ్ఛిత్వా సేయ్యం సన్థరిత్వా అభినిసీదనవత్థుస్మిం పఞ్ఞత్తం, అనాపత్తియఞ్చేత్థ ధువపఞ్ఞత్తం నామ నత్థీతి.
అనాపుచ్ఛాసన్థరణసిక్ఖాపదవణ్ణనా నిట్ఠితా.
౮. పరఉజ్ఝాపనకసిక్ఖాపదవణ్ణనా
అట్ఠమే దుగ్గహితేన దూపధారితేనాతి యం వుత్తం, తతో అఞ్ఞథా గహితేన చ ఉపధారితేన చ. పరన్తి ‘‘అహం కిరయ్యే అయ్యం న సక్కచ్చం ఉపట్ఠహామీ’’తిఆదినా (పాచి. ౮౬౯) నయేన ఉపసమ్పన్నం ఉజ్ఝాపేన్తియా పాచిత్తియం.
సావత్థియం అఞ్ఞతరం భిక్ఖునిం ఆరబ్భ ఏవం పరం ఉజ్ఝాపనవత్థుస్మిం పఞ్ఞత్తం, తికపాచిత్తియం, అనుపసమ్పన్నాయ తికదుక్కటం, ఉమ్మత్తికాదీనంయేవ అనాపత్తి. దుగ్గహితతా, ఉజ్ఝాపనం, యం ఉజ్ఝాపేతి, తస్సా ఉపసమ్పన్నతాతి ఇమానేత్థ తీణి అఙ్గాని. సముట్ఠానాదీని అదిన్నాదానసదిసాని, ఇదం పన దుక్ఖవేదనన్తి.
పరఉజ్ఝాపనకసిక్ఖాపదవణ్ణనా నిట్ఠితా.
౯. పరఅభిసపనసిక్ఖాపదవణ్ణనా
నవమే అభిసపేయ్యాతి సపథం కరేయ్య. తత్థ ‘‘నిరయే ఉపపజ్జామి, నిరయే ఉపపజ్జతూ’’తిఏవమాదీని వదమానా నిరయేన అభిసపతి నామ, అక్కోసతీతి అత్థో. ‘‘గిహినీ హోమి, గిహినీ హోతూ’’తిఏవమాదీని వదమానా బ్రహ్మచరియేన. తస్సా వాచాయ వాచాయ పాచిత్తియం.
సావత్థియం చణ్డకాళిం ఆరబ్భ ఏవం అభిసపనవత్థుస్మిం పఞ్ఞత్తం, తికపాచిత్తియం, అనుపసమ్పన్నాయ తికదుక్కటం, తిరచ్ఛానయోనియా వా పేత్తివిసయేన వా మనుస్సదోభగ్గేన వా అభిసపనే దుక్కటం. అత్థధమ్మానుసాసనిపురేక్ఖారానం ఉమ్మత్తికాదీనఞ్చ అనాపత్తి. నిరయేన వా బ్రహ్మచరియేన వా అభిసపనం, ఉపసమ్పన్నతా, అత్థధమ్మపురేక్ఖారాదీనం అభావోతి ఇమానేత్థ తీణి అఙ్గాని. సముట్ఠానాదీని అట్ఠమసదిసానేవాతి.
పరఅభిసపనసిక్ఖాపదవణ్ణనా నిట్ఠితా.
౧౦. రోదనసిక్ఖాపదవణ్ణనా
దసమే వధిత్వాతి హత్థాదీహి పహరిత్వా, ఉభయం కరోన్తియావ పాచిత్తియం.
సావత్థియం చణ్డకాళిం ఆరబ్భ అత్తానం వధిత్వా రోదనవత్థుస్మిం పఞ్ఞత్తం, కేవలం వధన్తియా వా రోదన్తియా వా దుక్కటమేవ. ఞాతిరోగభోగబ్యసనేహి ఫుట్ఠాయ కేవలం రోదన్తియా ఏవ న వధన్తియా, ఉమ్మత్తికాదీనఞ్చ అనాపత్తి. అత్తానం వధనఞ్చేవ, రోదనఞ్చాతి ఇమానేత్థ ద్వే అఙ్గాని. సముట్ఠానాదీని సమనుభాసనసదిసాని, ఇదం పన కిరియమేవాతి.
రోదనసిక్ఖాపదవణ్ణనా నిట్ఠితా.
రత్తన్ధకారవగ్గో దుతియో.
౩. నగ్గవగ్గో
౧. నగ్గసిక్ఖాపదవణ్ణనా
నగ్గవగ్గస్స పఠమే నగ్గాతి అనివత్థా వా అపారుతా వా. ఏవఞ్హి నహాయన్తియా సబ్బప్పయోగేసు దుక్కటం, నహానపరియోసానే పాచిత్తియం.
సావత్థియం సమ్బహులా భిక్ఖునియో ఆరబ్భ ఏవం నహానవత్థుస్మిం పఞ్ఞత్తం, ఉదకసాటికచీవరే అచ్ఛిన్నే వా నట్ఠే వా, ‘‘మహగ్ఘం ఇదం దిస్వా చోరాపి హరేయ్యు’’న్తి ఏవరూపాసు ఆపదాసు వా నహాయన్తియా, ఉమ్మత్తికాదీనఞ్చ అనాపత్తి. నగ్గతా, అనుఞ్ఞాతకారణాభావో, నహానపరియోసానన్తి ఇమానేత్థ తీణి అఙ్గాని. సముట్ఠానాదీని ఏళకలోమసదిసానీతి.
నగ్గసిక్ఖాపదవణ్ణనా నిట్ఠితా.
౨. ఉదకసాటికసిక్ఖాపదవణ్ణనా
దుతియే సావత్థియం ఛబ్బగ్గియా భిక్ఖునియో ఆరబ్భ అప్పమాణికాయో ఉదకసాటికాయో ధారణవత్థుస్మిం పఞ్ఞత్తం, సేసమేత్థ సబ్బం రతనవగ్గే నిసీదనసిక్ఖాపదే వుత్తనయేనేవ వేదితబ్బన్తి.
ఉదకసాటికసిక్ఖాపదవణ్ణనా నిట్ఠితా.
౩. చీవరసిబ్బనసిక్ఖాపదవణ్ణనా
తతియే విసిబ్బేత్వాతి దుస్సిబ్బితం పునసిబ్బనత్థాయ విసిబ్బేత్వా. అనన్తరాయికినీతి దససు అన్తరాయేసు ఏకేకస్మిమ్పి అసతి. అఞ్ఞత్ర చతూహపఞ్చాహాతి విసిబ్బితదివసతో పఞ్చ దివసే అతిక్కామేత్వా ‘‘నేవ సిబ్బిస్సామి, న సిబ్బాపనాయ ఉస్సుక్కం కరిస్సామీ’’తి ధురం నిక్ఖిత్తమత్తే పాచిత్తియం.
సావత్థియం థుల్లనన్దం ఆరబ్భ చీవరం విసిబ్బేత్వా న సిబ్బనవత్థుస్మిం పఞ్ఞత్తం, తికపాచిత్తియం, అనుపసమ్పన్నాయ తికదుక్కటం, తథా ఉభిన్నమ్పి అఞ్ఞస్మిం పరిక్ఖారే. యా పన అన్తరాయికినీ వా హోతి, పరియేసిత్వా వా కిఞ్చి న లభతి, కరోన్తీ వా పఞ్చాహం అతిక్కామేతి, తస్సా చ, గిలానాయ చ, ఆపదాసు చ, ఉమ్మత్తికాదీనఞ్చ అనాపత్తి. నివాసనపారుపనుపగచీవరతా, ఉపసమ్పన్నాయ సన్తకతా, సిబ్బనత్థాయ విసిబ్బనం వా విసిబ్బాపనం వా, అఞ్ఞత్ర అనుఞ్ఞాతకారణా పఞ్చాహాతిక్కమో, ధురనిక్ఖేపోతి ఇమానేత్థ పఞ్చ అఙ్గాని. సముట్ఠానాదీని సమనుభాసనసదిసానీతి.
చీవరసిబ్బనసిక్ఖాపదవణ్ణనా నిట్ఠితా.
౪. సఙ్ఘాటిచారసిక్ఖాపదవణ్ణనా
చతుత్థే పఞ్చ అహాని పఞ్చాహం, పఞ్చాహమేవ పఞ్చాహికం. సఙ్ఘాటీనం చారో సఙ్ఘాటిచారో, పరిభోగవసేన వా ఓతాపనవసేన వా సఙ్ఘటితట్ఠేన ‘సఙ్ఘాటీ’తి లద్ధనామం తిచీవరం, ఉదకసాటికా, సంకచ్చికాతి ఇమేసం పఞ్చన్నం చీవరానం పరివత్తనన్తి అత్థో. అతిక్కామేయ్య పాచిత్తియన్తి ఛట్ఠే అరుణుగ్గమనే ఏకస్మిం చీవరే వుత్తనయేన అపరివత్తితే ఏకా ఆపత్తి, పఞ్చసు పఞ్చ.
సావత్థియం సమ్బహులా భిక్ఖునియో ఆరబ్భ చీవరం నిక్ఖిపిత్వా సన్తరుత్తరేన జనపదచారికం పక్కమనవత్థుస్మిం పఞ్ఞత్తం, తికపాచిత్తియం, పఞ్చాహానతిక్కన్తే ద్వికదుక్కటం. తస్మిం పన అనతిక్కన్తసఞ్ఞాయ, పఞ్చమం దివసం పఞ్చ చీవరాని నివాసేన్తియా వా పారుపన్తియా వా ఓతాపేన్తియా వా, గిలానాయ, ‘‘ఇదం మే చీవరం మహగ్ఘం ఈదిసే చోరభయే న సక్కా ధారేతు’’న్తి ఏవరూపాసు ఆపదాసు, ఉమ్మత్తికాదీనఞ్చ అనాపత్తి. పఞ్చన్నం చీవరానం అఞ్ఞతరతా, పఞ్చాహాతిక్కమో, అనుఞ్ఞాతకారణాభావో, అపరివత్తనన్తి ఇమానేత్థ చత్తారి అఙ్గాని. సముట్ఠానాదీని కథినసదిసానీతి.
సఙ్ఘాటిచారసిక్ఖాపదవణ్ణనా నిట్ఠితా.
౫. చీవరసఙ్కమనీయసిక్ఖాపదవణ్ణనా
పఞ్చమే చీవరసఙ్కమనీయన్తి సఙ్కమేతబ్బం చీవరం, అఞ్ఞిస్సా సన్తకం అనాపుచ్ఛా గహితం పున పటిదాతబ్బం పఞ్చన్నం అఞ్ఞతరం చీవరన్తి అత్థో. ధారేయ్యాతి సచే తం నివాసేతి వా పారుపతి వా పాచిత్తియం.
సావత్థియం అఞ్ఞతరం భిక్ఖునిం ఆరబ్భ భిక్ఖునియా చీవరం ఆదాయ అనాపుచ్ఛా పారుపనవత్థుస్మిం పఞ్ఞత్తం, తికపాచిత్తియం, అనుపసమ్పన్నాయ తికదుక్కటం. యా పన తాయ వా దిన్నం, తం వా ఆపుచ్ఛా, అచ్ఛిన్ననట్ఠచీవరికా వా హుత్వా, ‘‘ఇదం మే చీవరం మహగ్ఘం ఈదిసే చోరభయే న సక్కా ధారేతు’’న్తి ఏవరూపాసు ఆపదాసు వా ధారేతి, తస్సా, ఉమ్మత్తికాదీనఞ్చ అనాపత్తి. చీవరసఙ్కమనీయతా, ఉపసమ్పన్నాయ సన్తకతా, అనుఞ్ఞాతకారణాభావో, ధారణన్తి ఇమానేత్థ చత్తారి అఙ్గాని. సముట్ఠానాదీని పఠమకథినసదిసాని, ఇదం పన కిరియాకిరియన్తి.
చీవరసఙ్కమనీయసిక్ఖాపదవణ్ణనా నిట్ఠితా.
౬. గణచీవరసిక్ఖాపదవణ్ణనా
ఛట్ఠే గణస్సాతి భిక్ఖునిసఙ్ఘస్స. చీవరలాభన్తి వికప్పనుపగమ్పి పచ్ఛిమం లభితబ్బం చీవరం. అన్తరాయం కరేయ్యాతి యథా తే దాతుకామా న దేన్తి, ఏవం పరక్కమేయ్య. పాచిత్తియన్తి సచే తస్సా వచనేన తే న దేన్తి, భిక్ఖునియా పాచిత్తియం.
సావత్థియం థుల్లనన్దం ఆరబ్భ గణస్స చీవరలాభన్తరాయకరణవత్థుస్మిం పఞ్ఞత్తం, అఞ్ఞస్మిం పరిక్ఖారే దుక్కటం, సమ్బహులానం పన ఏకభిక్ఖునియా వా చీవరలాభేపి దుక్కటమేవ. ‘‘సమగ్ఘకాలే దస్సథా’’తి ఏవం ఆనిసంసం దస్సేత్వా నివారేన్తియా, ఉమ్మత్తికాదీనఞ్చ అనాపత్తి. వికప్పనుపగపచ్ఛిమతా, సఙ్ఘస్స పరిణతభావో, వినా ఆనిసంసదస్సనేన అన్తరాయకరణన్తి ఇమానేత్థ తీణి అఙ్గాని. సముట్ఠానాదీని అదిన్నాదానసదిసానీతి.
గణచీవరసిక్ఖాపదవణ్ణనా నిట్ఠితా.
౭. పటిబాహనసిక్ఖాపదవణ్ణనా
సత్తమే ధమ్మికం చీవరవిభఙ్గన్తి సమగ్గేన సఙ్ఘేన సన్నిపతిత్వా కరీయమానం చీవరవిభఙ్గ. పటిబాహేయ్యాతి పటిసేధేయ్య, ఏవం పటిసేధేన్తియా పాచిత్తియం.
సావత్థియం థుల్లనన్దం ఆరబ్భ ధమ్మికం చీవరవిభఙ్గం పటిబాహనవత్థుస్మిం పఞ్ఞత్తం, ధమ్మికే వేమతికాయ, అధమ్మికే ధమ్మికసఞ్ఞాయ చేవ వేమతికాయ చ దుక్కటం. ఉభయత్థ అధమ్మికసఞ్ఞాయ, ఆనిసంసం దస్సేత్వా పటిబాహన్తియా, ఉమ్మత్తికాదీనఞ్చ అనాపత్తి. చీవరవిభఙ్గస్స ధమ్మికతా, ధమ్మికసఞ్ఞితా, వినా ఆనిసంసేన పటిబాహనన్తి ఇమానేత్థ తీణి అఙ్గాని. సముట్ఠానాదీని అదిన్నాదానసదిసానేవాతి.
పటిబాహనసిక్ఖాపదవణ్ణనా నిట్ఠితా.
౮. చీవరదానసిక్ఖాపదవణ్ణనా
అట్ఠమే సమణచీవరన్తి కప్పకతం నివాసనపారుపనుపగం, ఏవరూపం ఠపేత్వా పఞ్చ సహధమ్మికే మాతాపితరో చ యస్స కస్సచి గహట్ఠస్స వా పబ్బజితస్స వా పరిచ్చజిత్వా దేన్తియా పాచిత్తియం.
సావత్థియం థుల్లనన్దం ఆరబ్భ అగారికస్స సమణచీవరదానవత్థుస్మిం పఞ్ఞత్తం, భిక్ఖునో దుక్కటం. మాతాపితూనం పరిచ్చజిత్వాపి, అఞ్ఞేసం తావకాలికమేవ దేన్తియా, ఉమ్మత్తికాదీనఞ్చ అనాపత్తి. సమణచీవరతా, ఠపేత్వా సహధమ్మికే చ మాతాపితరో చ అఞ్ఞేసం దానం, అతావకాలికతాతి ఇమానేత్థ తీణి అఙ్గాని. సముట్ఠానాదీని సఞ్చరిత్తసదిసానీతి.
చీవరదానసిక్ఖాపదవణ్ణనా నిట్ఠితా.
౯. కాలఅతిక్కమనసిక్ఖాపదవణ్ణనా
నవమే దుబ్బలచీవరపచ్చాసాయాతి దుబ్బలాయ చీవరపచ్చాసాయ, ‘‘సచే సక్కోమ దస్సామా’’తి ఏత్తకమత్తం సుత్వా ఉప్పాదితాయ ఆసాయాతి అత్థో. చీవరకాలసమయం అతిక్కామేయ్యాతి వస్సంవుట్ఠభిక్ఖునీహి కాలచీవరే భాజియమానే ‘‘ఆగమేయ్యాథ, అయ్యే, అత్థి సఙ్ఘస్స చీవరపచ్చాసా’’తి వత్వా తం చీవరవిభఙ్గం చీవరకాలం అతిక్కామేయ్య, తస్సా అనత్థతే కథినే వస్సానస్స పచ్ఛిమమాసం, అత్థతే కథినే కథినుబ్భారదివసం అతిక్కామేన్తియా పాచిత్తియం.
సావత్థియం థుల్లనన్దం ఆరబ్భ దుబ్బలచీవరపచ్చాసాయ చీవరకాలసమయం అతిక్కమనవత్థుస్మిం పఞ్ఞత్తం, దుబ్బలచీవరే వేమతికాయ, అదుబ్బలచీవరే దుబ్బలచీవరసఞ్ఞాయ చేవ వేమతికాయ చ దుక్కటం. ఉభయత్థ అదుబ్బలచీవరసఞ్ఞాయ, కిఞ్చాపి ‘న సక్కోమా’తి వదన్తి, ‘‘ఇదాని పన తేసం కప్పాసో వా ఉప్పజ్జిస్సతి, సద్ధో వా పురిసో ఆగమిస్సతి, తస్మిం ఆగతే అద్ధా దస్సన్తీ’’తి ఏవం ఆనిసంసం దస్సేత్వా నివారేన్తియా, ఉమ్మత్తికాదీనఞ్చ అనాపత్తి. దుబ్బలచీవరతా, దుబ్బలసఞ్ఞితా, వినా ఆనిసంసేన నివారణన్తి ఇమానేత్థ తీణి అఙ్గాని. సముట్ఠానాదీని అదిన్నాదానసదిసానీతి.
కాలఅతిక్కమనసిక్ఖాపదవణ్ణనా నిట్ఠితా.
౧౦. కథినుద్ధారసిక్ఖాపదవణ్ణనా
దసమే ధమ్మికం కథినుద్ధారన్తి సబ్బాసం భిక్ఖునీనం అకాలచీవరం దాతుకామేన ఉపాసకేన యత్తకో అత్థారమూలికో ఆనిసంసో, తతో అధికం వా సమకం వా దత్వా యాచితేన సమగ్గేన భిక్ఖునిసఙ్ఘేన యం కథినం ఞత్తిదుతియకమ్మేన అన్తరా ఉద్ధరీయతి, తస్స సో ఉద్ధారో ‘ధమ్మికో’తి వుచ్చతి, ఏవరూపం కథినుద్ధారన్తి అత్థో. పటిబాహేయ్యాతి నివారేయ్య, తస్స ఏవరూపం కథినుద్ధారం నివారేన్తియా పాచిత్తియం.
సావత్థియం థుల్లనన్దం ఆరబ్భ కథినుద్ధారం పటిబాహనవత్థుస్మిం పఞ్ఞత్తం, సేసం సత్తమే వుత్తనయేనేవ వేదితబ్బన్తి.
కథినుద్ధారసిక్ఖాపదవణ్ణనా నిట్ఠితా.
నగ్గవగ్గో తతియో.
౪. తువట్టవగ్గో
౧. ఏకమఞ్చతువట్టనసిక్ఖాపదవణ్ణనా
తువట్టవగ్గస్స పఠమే తువట్టేయ్యున్తి నిపజ్జేయ్యుం. తాసు పన ఏకాయ వా నిపన్నాయ అపరా నిపజ్జతు, ద్వేపి వా సహేవ నిపజ్జన్తు, ద్విన్నమ్పి పాచిత్తియం.
సావత్థియం సమ్బహులా భిక్ఖునియో ఆరబ్భ ద్విన్నం ఏకమఞ్చే తువట్టనవత్థుస్మిం పఞ్ఞత్తం, సచే పన ఏకాయ నిపన్నాయ ఏకా నిసీదతి, ఉభో వా నిసీదన్తి, తాసం, ఉమ్మత్తికాదీనఞ్చ అనాపత్తి. ఏకమఞ్చతా, ద్విన్నం తువట్టనన్తి ఇమానేత్థ ద్వే అఙ్గాని. సముట్ఠానాదీని ఏళకలోమసదిసానీతి.
ఏకమఞ్చతువట్టనసిక్ఖాపదవణ్ణనా నిట్ఠితా.
౨. ఏకత్థరణతువట్టనసిక్ఖాపదవణ్ణనా
దుతియే ఏకం అత్థరణఞ్చేవ పావురణఞ్చ ఏతాసన్తి ఏకత్థరణపావురణా, సంహారిమానం పావారత్థరణకటసారకాదీనం ఏకం అన్తం అత్థరిత్వా ఏకం పారుపిత్వా తువట్టేన్తీనమేతం అధివచనం. పాచిత్తియన్తి తంయేవ అత్థరిత్వా తం పారుపిత్వా నిపజ్జన్తీనం పాచిత్తియం.
సావత్థియం సమ్బహులా భిక్ఖునియో ఆరబ్భ ఏవం తువట్టనవత్థుస్మిం పఞ్ఞత్తం, తికపాచిత్తియం, అత్థరణే వా పావురణే వా ఏకస్మిం దుక్కటం, నానత్థరణపావురణే ద్వికదుక్కటం. తస్మిం పన నానత్థరణపావురణసఞ్ఞాయ, వవత్థానం దస్సేత్వా నిపజ్జన్తియా, ఉమ్మత్తికాదీనఞ్చ అనాపత్తి. సేసం పఠమసదిసమేవాతి.
ఏకత్థరణతువట్టనసిక్ఖాపదవణ్ణనా నిట్ఠితా.
౩. అఫాసుకరణసిక్ఖాపదవణ్ణనా
తతియే అఫాసున్తి ‘‘ఇమినా ఇమిస్సా అఫాసు భవిస్సతీ’’తి అనాపుచ్ఛా పురతో చఙ్కమనట్ఠాననిస్సజ్జాదయో వా ఉద్దిసఉద్దిసాపనపరిపుచ్ఛనసజ్ఝాయం వా కరోన్తియా చఙ్కమనే నివత్తనగణనాయ, ఠానాదీసు పయోగగణనాయ, ఉద్దేసాదీసు పదగణనాయ పాచిత్తియం.
సావత్థియం థుల్లనన్దం ఆరబ్భ సఞ్చిచ్చ అఫాసుకరణవత్థుస్మిం పఞ్ఞత్తం, తికపాచిత్తియం, అనుపసమ్పన్నాయ తికదుక్కటం, న అఫాసుకామతాయ, ఆపుచ్ఛా పురతో చఙ్కమనాదీని కరోన్తియా, ఉమ్మత్తికాదీనఞ్చ అనాపత్తి. ఉపసమ్పన్నతా, అఫాసుకామతా, అఫాసుకరణం, అనాపుచ్ఛనన్తి ఇమానేత్థ చత్తారి అఙ్గాని. సముట్ఠానాదీని అదిన్నాదానసదిసాని, ఇదం పన కిరియాకిరియం, దుక్ఖవేదనన్తి.
అఫాసుకరణసిక్ఖాపదవణ్ణనా నిట్ఠితా.
౪. నఉపట్ఠాపనసిక్ఖాపదవణ్ణనా
చతుత్థే దుక్ఖితన్తి గిలానం. సహజీవినిన్తి సద్ధివిహారినిం. నేవ ఉపట్ఠహేయ్యాతి తస్సా ఉపట్ఠానం సయం వా అకరోన్తియా, పరేహి వా అకారేన్తియా ధురం నిక్ఖిత్తమత్తే పాచిత్తియం.
సావత్థియం థుల్లనన్దం ఆరబ్భ దుక్ఖితం సహజీవినిం అనుపట్ఠానవత్థుస్మిం పఞ్ఞత్తం, అన్తేవాసినియా వా అనుపసమ్పన్నాయ వా దుక్కటం, దససు అఞ్ఞతరన్తరాయే సతి పరియేసిత్వా అలభన్తియా, గిలానాయ, ఆపదాసు, ఉమ్మత్తికాదీనఞ్చ అనాపత్తి. గిలానతా, సద్ధివిహారితా, అనుఞ్ఞాతకారణాభావో, ఉపట్ఠానే ధురనిక్ఖేపోతి ఇమానేత్థ చత్తారి అఙ్గాని. సముట్ఠానాదీని సమనుభాసనసదిసానీతి.
నఉపట్ఠాపనసిక్ఖాపదవణ్ణనా నిట్ఠితా.
౫. నిక్కడ్ఢనసిక్ఖాపదవణ్ణనా
పఞ్చమే ఉపస్సయం దత్వాతి సకవాటబద్ధం అత్తనో పుగ్గలికవిహారం దత్వా. నిక్కడ్ఢేయ్యాతి బహూనిపి ద్వారాని ఏకప్పయోగేన నిక్కడ్ఢేన్తియా ఏకా ఆపత్తి, నానాపయోగేహి పయోగగణనాయ ఆపత్తియో, ఆణత్తియమ్పి ఏసేవ నయో. సచే పన ‘‘ఇమఞ్చిమఞ్చ ద్వారం అతిక్కామేహీ’’తి ఆణాపేతి, ఏకాయ ఆణత్తియా ఏవ ద్వారగణనాయ ఆపత్తియో.
సావత్థియం థుల్లనన్దం ఆరబ్భ ఏతాదిసే వత్థుస్మిం పఞ్ఞత్తం, తికపాచిత్తియం, అకవాటబద్ధతో దుక్కటం, అనుపసమ్పన్నాయ తికదుక్కటం, సకవాటబద్ధతో వా అకవాటబద్ధతో వా ఉభిన్నమ్పి పరిక్ఖారనిక్కడ్ఢనే దుక్కటమేవ, సేసం సఙ్ఘికవిహారనిక్కడ్ఢనసిక్ఖాపదే వుత్తనయమేవాతి.
నిక్కడ్ఢనసిక్ఖాపదవణ్ణనా నిట్ఠితా.
౬. సంసట్ఠసిక్ఖాపదవణ్ణనా
ఛట్ఠం ఉత్తానపదత్థమేవ. సావత్థియం చణ్డకాళిం ఆరబ్భ సంసట్ఠవిహారవత్థుస్మిం పఞ్ఞత్తం, సేసమేత్థ పఠమఅరిట్ఠసిక్ఖాపదే వుత్తవినిచ్ఛయసదిసమేవాతి.
సంసట్ఠసిక్ఖాపదవణ్ణనా నిట్ఠితా.
౭. అన్తోరట్ఠసిక్ఖాపదవణ్ణనా
సత్తమే అన్తోరట్ఠేతి యస్స విజితే విహరతి, తస్స రట్ఠే. అసత్థికా చారికన్తి వినా సత్థేన గచ్ఛన్తియా, గామన్తరగణనాయ, అగామకే అరఞ్ఞే అద్ధయోజనగణనాయ పాచిత్తియం.