౩. అధిపతిపచ్చయనిద్దేసవణ్ణనా

౩. ధురన్తి ధురగ్గాహం. జేట్ఠకన్తి సేట్ఠం. ఛన్దాధిపతి ఛన్దసమ్పయుత్తకానన్తి ఏత్థ పురిమఛన్దస్స సమానరూపేన తదనన్తరం నిద్దిట్ఠేన తంసమ్బన్ధేన ఛన్దసద్దేనేవ పచ్చయభూతస్స ఛన్దస్స సమ్పయుత్తకవిసేసనభావో దస్సితో హోతీతి ‘‘ఛన్దాధిపతి సమ్పయుత్తకాన’’న్తి అవత్వా ‘‘ఛన్దసమ్పయుత్తకాన’’న్తి వుత్తన్తి దట్ఠబ్బం. ఏస నయో ఇతరేసుపి.

గరుకారచిత్తీకారవసేన వాతి కుసలాబ్యాకతానం పవత్తిం దస్సేతి. అలద్ధం లద్ధబ్బం, లద్ధం అవిజహితబ్బం. యేన వా వినా న భవితబ్బం, తం లద్ధబ్బం, తస్సేవత్థో అవిజహితబ్బన్తి. అనవఞ్ఞాతన్తి అవఞ్ఞాతమ్పి అదోసదస్సితాయ అస్సాదనేన అనవఞ్ఞాతం కత్వా.

మిచ్ఛత్తనియతా అప్పనాసదిసా మహాబలా వినా అధిపతినా నుప్పజ్జన్తీతి ‘‘ఏకన్తేనేవా’’తి ఆహ. కమ్మకిలేసావరణభూతా చ తే సగ్గావరణా చ మగ్గావరణా చ పచ్చక్ఖసగ్గానం కామావచరదేవానమ్పి ఉప్పజ్జితుం న అరహన్తి, కో పన వాదో రూపారూపీనన్తి.

కామావచరాదిభేదతో పన తివిధో కిరియారమ్మణాధిపతి లోభసహగతాకుసలస్సేవ ఆరమ్మణాధిపతిపచ్చయో హోతీతి ఇదం పరసన్తానగతానం సారమ్మణధమ్మానం ‘‘అజ్ఝత్తారమ్మణో ధమ్మో బహిద్ధారమ్మణస్స ధమ్మస్స అధిపతిపచ్చయేన పచ్చయో’’తి ఏతస్స అభావతో ‘‘బహిద్ధారమ్మణో ధమ్మో బహిద్ధారమ్మణస్సా’’తి ఏత్థ చ ఆరమ్మణాధిపతినో అనుద్ధటత్తా అధిపతిపచ్చయతా నత్థీతి విఞ్ఞాయమానేపి ‘‘బహిద్ధా ఖన్ధే గరుం కత్వా అస్సాదేతీ’’తిఆదివచనం (పట్ఠా. ౨.౨౦.౩౧) నిస్సాయ అరహతో కిరియధమ్మా పుథుజ్జనాదీహి గరుం కత్వా అస్సాదియన్తీతి ఇమినా అధిప్పాయేన వుత్తన్తి దట్ఠబ్బం. ‘‘సనిదస్సనసప్పటిఘా ఖన్ధా’’తిఆదీసు (పట్ఠా. ౨.౨౨.౩౦) వియ ఖన్ధసద్దో రూపే ఏవ భవితుం అరహతీతి విచారితమేతం. పుథుజ్జనాదికాలే వా అనాగతే కిరియధమ్మే గరుం కత్వా అస్సాదనం సన్ధాయేతం వుత్తం. ‘‘నేవవిపాకనవిపాకధమ్మధమ్మే ఖన్ధే గరుం కత్వా అస్సాదేతి అభినన్దతీ’’తిఆదివచనతో (పట్ఠా. ౧.౩.౯౬) కిరియధమ్మా రాగదిట్ఠీనం అధిపతిపచ్చయో హోన్తేవ, తే చ ‘‘అతీతారమ్మణే అనాగతే ఖన్ధే గరుం కత్వా అస్సాదేతీ’’తిఆదివచనతో (పట్ఠా. ౨.౧౯.౨౩) అనాగతా తేభూమకాపి అధిపతిపచ్చయో హోన్తీతి. ఆవజ్జనకిరియసబ్భావతో పన ఇదమ్పి విచారేతబ్బం.

అధిపతిపచ్చయనిద్దేసవణ్ణనా నిట్ఠితా.