౧౩. పురిసకారానుయోగవణ్ణనా

౧౨౩. కరణమత్తన్తి కమ్మానం నిప్ఫాదకప్పయోజకభావేన పవత్తా ఖన్ధా.

౧౨౪. పురిమకమ్మేన వినా పుగ్గలస్స జాతి, జాతస్స చ విజ్జట్ఠానాదీసు సమ్మా మిచ్ఛా వా పవత్తి నత్థీతి సన్ధాయ ‘‘పురిమకమ్మమేవ తస్సా’’తిఆదిమాహ.

౧౨౫. కమ్మవట్టస్సాతి ఏత్థ కమ్మకారకస్స యో కారకో, తేనపి అఞ్ఞం కమ్మం కాతబ్బం, తస్స కారకేనపి అఞ్ఞన్తి ఏవం కమ్మవట్టస్స అనుపచ్ఛేదం వదన్తి. పుగ్గలస్స కారకో కమ్మస్స కారకో ఆపజ్జతీతి విచారేతబ్బమేతం. మాతాపితూహి జనితతాదినా తస్స కారకం ఇచ్ఛన్తస్స కమ్మకారకానం కారకపరమ్పరా ఆపజ్జతీతి ఇదఞ్చ విచారేతబ్బం.

౧౭౦. సుత్తవిరోధభయేనాతి ‘‘సో కరోతి సో పటిసంవేదయతీతి ఖో, బ్రాహ్మణ, అయమేకో అన్తో’’తిఆదీహి (సం. ని. ౨.౪౬) విరోధభయా.

౧౭౧. ‘‘ఇధ నన్దతి పేచ్చ నన్దతీ’’తి (ధ. ప. ౧౮) వచనతో కమ్మకరణకాలే విపాకపటిసంవేదనకాలే చ సోయేవాతి పటిజానాతీతి అధిప్పాయో. సయంకతం సుఖదుక్ఖన్తి చ పుట్ఠో ‘‘కిం ను ఖో, భో గోతమ, సయంకతం సుఖం దుక్ఖన్తి? మా హేవం కస్సపా’’తిఆదిసుత్తవిరోధా (సం. ని. ౨.౧౮) పటిక్ఖిపతి.

౧౭౬. లద్ధిమత్తమేవేతన్తి సోయేవేకో నేవ సో హోతి న అఞ్ఞోతి ఇదం పన నత్థేవ, తస్మా ఏవంవాదినో అసయంకారన్తిఆది ఆపజ్జతీతి అధిప్పాయో. అపిచాతిఆదినా ఇదం దస్సేతి – న పరస్స ఇచ్ఛావసేనేవ ‘‘సో కరోతీ’’తిఆది అనుయోగో వుత్తో, అథ ఖో ‘‘సో కరోతీ’’తిఆదీసు ఏకం అనిచ్ఛన్తస్స ఇతరం, తఞ్చ అనిచ్ఛన్తస్స అఞ్ఞం ఆపన్నన్తి ఏవం కారకవేదకిచ్ఛాయ ఠత్వా ‘‘సో కరోతీ’’తిఆదీసు తం తం అనిచ్ఛాయ ఆపన్నవసేనాపీతి. అథ వా న కేవలం ‘‘సో కరోతీ’’తిఆదీనం సబ్బేసం ఆపన్నత్తా, అథ ఖో ఏకేకస్సేవ చ ఆపన్నత్తా అయం అనుయోగో కతోతి దస్సేతి. పురిమనయేనేవాతి ఏతేన ‘‘ఇధ నన్దతీ’’తిఆది సబ్బం పటిజాననాదికారణం ఏకతో యోజేతబ్బన్తి దస్సేతి.

పురిసకారానుయోగవణ్ణనా నిట్ఠితా.

కల్యాణవగ్గో నిట్ఠితో.