౩. తతియనయో అసఙ్గహితేనసఙ్గహితపదవణ్ణనా

౧౭౯. అసఙ్గహితేనసఙ్గహితపదనిద్దేసే రూపక్ఖన్ధేన ఖన్ధసఙ్గహేన అసఙ్గహితేసు వేదనాదీనం తిణ్ణం ఖన్ధానం నిబ్బానస్స చ సుఖుమరూపేన సహ ఆయతనధాతుసభాగత్తే సతిపి న సుఖుమరూపమేవ రూపక్ఖన్ధోతి రూపక్ఖన్ధేన ఆయతనధాతుసభాగత్తం నత్థి, తస్మా న తేన తాని ఆయతనధాతుసఙ్గహేహి సఙ్గహితాని. న కేవలం సఙ్గహితానేవ, అసఙ్గహితానిపి తేన తాని తేహి సఙ్గహేహి న హోన్తేవ తదేకదేసేన సుఖుమరూపేన ఆయతనధాతుసభాగత్తా, సఙ్గహితాభావో ఏవ పన ఇధాధిప్పేతో, విఞ్ఞాణక్ఖన్ధచక్ఖాయతనాదీహి పన అసఙ్గహితా న తే తేహి కథఞ్చి సమ్మిస్సాతి సబ్బథా తే తేహి న సఙ్గహితా. దుక్ఖసచ్చాదీహి చ పఞ్చక్ఖన్ధసముదాయభూతేహి ఖన్ధసఙ్గహేన అసఙ్గహితం నిబ్బానం రూపక్ఖన్ధేన వియ ఆయతనధాతుసఙ్గహేహి సఙ్గహితం తేహి న హోతి, తస్మా సఙ్గాహకత్తాభావతో ఏవ ఏవరూపానం అసఙ్గాహకభావేన అగ్గహణం వేదితబ్బం, సనిబ్బానపఞ్చక్ఖన్ధసముదాయభూతానం పన అబ్యాకతధమ్మాదీనం అసఙ్గాహకత్తాభావతోవ. న హి తం కఞ్చి అత్థి, యస్స తే ఖన్ధసఙ్గహేన అసఙ్గాహకా సియుం, న చ అత్తనో ఏకదేసో అత్తేకదేససభాగో చ అత్తనా అసఙ్గహితో హోతీతి అత్తనా అసఙ్గహితసఙ్గాహకత్తా పన వేదనాక్ఖన్ధాదీనం గహణం కతన్తి.

యం పన అట్ఠకథాయం వుత్తం ‘‘యే ధమ్మాయతనేన సఙ్గహితా’’తి, తం న సక్కా వత్తుం. ధమ్మాయతనేన హి న కోచి ధమ్మో కేనచి సఙ్గహేన సఙ్గహితో అత్థి విసభాగక్ఖన్ధనిబ్బానసముదాయత్తా, ఖన్ధసఙ్గహేన సయమేవ అత్తనో సఙ్గాహకం న హోతీతి ఆయతనధాతుసఙ్గహేహి చ సఙ్గాహకత్తాభావతోతి దస్సితోయం నయోతి ఏతస్స ధమ్మాయతనగణనేన గణితాతి అత్థో. యాని…పే… గహితానీతి ఏతేన విఞ్ఞాణసమ్మిస్సం ధమ్మాయతనేకదేసం దీపేన్తాని ఇద్ధిపాదాదిపదాని, ఓళారికరూపసమ్మిస్సం దీపేన్తాని రూపక్ఖన్ధాదిపదాని, సబ్బేన సబ్బం ధమ్మాయతనం అదీపేన్తాని విఞ్ఞాణక్ఖన్ధచక్ఖాయతనాదిపదాని, సకలధమ్మాయతనదీపకాని ధమ్మాయతనాదిపదాని చ వజ్జేత్వా ధమ్మాయతనేకదేసం అఞ్ఞాయతనేన అసమ్మిస్సం దీపేన్తాని గహితానీతి దస్సేతి.

తతియనయఅసఙ్గహితేనసఙ్గహితపదవణ్ణనా నిట్ఠితా.