౮-౯. దేవాసురసఙ్గామసుత్తాదివణ్ణనా

౩౯-౪౦. అట్ఠమే అభియింసూతి కదా అభియింసు? యదా బలవన్తో అహేసుం, తదా. తత్రాయమనుపుబ్బికథా (సం. ని. అట్ఠ. ౧.౧.౨౪౭; సారత్థ. టీ. ౧.వేరఞ్జకణ్డవణ్ణనా) – సక్కో కిర మగధరట్ఠే మచలగామకే మఘో నామ మాణవో హుత్వా తేత్తింస పురిసే గహేత్వా కల్యాణకమ్మం కరోన్తో సత్త వతపదాని పూరేత్వా తత్థ కాలఙ్కతో దేవలోకే నిబ్బత్తి. తం బలవకమ్మానుభావేన సపరిసం సేసదేవతా దసహి ఠానేహి అధిగణ్హన్తం దిస్వా ‘‘ఆగన్తుకదేవపుత్తా ఆగతా’’తి నేవాసికా గన్ధపానం సజ్జయింసు. సక్కో సకపరిసాయ సఞ్ఞం అదాసి ‘‘మారిసా మా గన్ధపానం పివిత్థ, పివనాకారమత్తమేవ దస్సేథా’’తి. తే తథా అకంసు. నేవాసికదేవతా సువణ్ణసరకేహి ఉపనీతం గన్ధపానం యావదత్థం పివిత్వా మత్తా తత్థ తత్థ సువణ్ణపథవియం పతిత్వా సయింసు. సక్కో ‘‘గణ్హథ పుత్తహతాయ పుత్తే’’తి తే పాదేసు గహేత్వా సినేరుపాదే ఖిపాపేసి. సక్కస్స పుఞ్ఞతేజేన తదనువత్తకాపి సబ్బే తత్థేవ పతింసు. తే సినేరువేమజ్ఝకాలే సఞ్ఞం లభిత్వా, ‘‘తాతా, సురం న పివిమ్హ, సురం న పివిమ్హా’’తి ఆహంసు. తతో పట్ఠాయ అసురా నామ జాతా. అథ నేసం కమ్మపచ్చయఉతుసముట్ఠానం సినేరుస్స హేట్ఠిమతలే దసయోజనసహస్సం అసురభవనం నిబ్బత్తి. సక్కో తేసం నివత్తిత్వా అనాగమనత్థాయ ఆరక్ఖం ఠపేసి. యం సన్ధాయ వుత్తం –

‘‘అన్తరా ద్విన్నం అయుజ్ఝపురానం,

పఞ్చవిధా ఠపితా అభిరక్ఖా;

ఉరగ-కరోటి-పయస్స చ హారీ,

మదనయుతా చతురో చ మహత్థా’’తి. (సం. ని. అట్ఠ. ౧.౧.౨౪౭; సారత్థ. టీ. ౧.౧ వేరఞ్జకణ్డవణ్ణనా);

ద్వే నగరాని హి యుద్ధేన గహేతుం అసక్కుణేయ్యతాయ అయుజ్ఝపురాని నామ జాతాని దేవనగరఞ్చ అసురనగరఞ్చ. యదా హి అసురా బలవన్తో హోన్తి, అథ దేవేహి పలాయిత్వా దేవనగరం పవిసిత్వా ద్వారే పిదహితే అసురానం సతసహస్సమ్పి కిఞ్చి కాతుం న సక్కోతి. యదా దేవా బలవన్తో హోన్తి, అథాసురేహి పలాయిత్వా అసురనగరస్స ద్వారే పిదహితే సక్కానం సతసహస్సమ్పి కిఞ్చి కాతుం న సక్కోతి. ఇతి ఇమాని ద్వే నగరాని అయుజ్ఝపురాని నామ. తేసం అన్తరా ఏతేసు ఉరగాదీసు పఞ్చసు ఠానేసు సక్కేన ఆరక్ఖా ఠపితా. తత్థ ఉరగసద్దేన నాగా గహితా. తే హి ఉదకే బలవన్తో హోన్తి, తస్మా సినేరుస్స పఠమాలిన్దే ఏతేసం ఆరక్ఖా. కరోటిసద్దేన సుపణ్ణా గహితా. తేసం కిర కరోటి నామ పానభోజనం, తేన తం నామం లభింసు, దుతియాలిన్దే తేసం ఆరక్ఖా. పయస్సహారిసద్దేన కుమ్భణ్డా గహితా, దానవరక్ఖసా కిర తే, తతియాలిన్దే తేసం ఆరక్ఖా. మదనయుతసద్దేన యక్ఖా గహితా. విసమచారినో కిర తే యుజ్ఝసోణ్డా, చతుత్థాలిన్దే తేసం ఆరక్ఖా. చతురో చ మహత్తాతి చత్తారో మహారాజానో వుత్తా, పఞ్చమాలిన్దే తేసం ఆరక్ఖా, తస్మా యది అసురా కుపితావిలచిత్తా దేవపురం ఉపయన్తి యుజ్ఝితుం. యం గిరినో పఠమం పరిభణ్డం, తం ఉరగా పటిబాహయన్తి. ఏవం సేసేసు సేసా.

తే పన అసురా ఆయువణ్ణయసఇస్సరియసమ్పత్తీహి తావతింససదిసావ, తస్మా అన్తరా అత్తానం అజానిత్వా పాటలియా పుప్ఫితాయ ‘‘న ఇదం దేవనగరం, తత్థ పారిచ్ఛత్తకో పుప్ఫతి, ఇధ పన చిత్తపాటలీ, జరసక్కేనామ్హాకం సురం పాయేత్వా వఞ్చితా, దేవనగరఞ్చ నో గహితం, గచ్ఛామ, తేన సద్ధిం యుజ్ఝిస్సామా’’తి హత్థిఅస్సరథే ఆరుయ్హ సువణ్ణరజతమణిఫలకాని గహేత్వా యుద్ధసజ్జా హుత్వా అసురభేరియో వాదేన్తా మహాసముద్దే ఉదకం ద్విధా భేత్వా ఉట్ఠహన్తి. తే దేవే వుట్ఠే వమ్మికమక్ఖికా వమ్మికం వియ సినేరుం ఆరుహితుం ఆరభన్తి. అథ నేసం పఠమం నాగేహి సద్ధిం యుద్ధం హోతి. తస్మిం ఖో పన యుద్ధే న కస్సచి ఛవి వా చమ్మం వా ఛిజ్జతి, న లోహితం ఉప్పజ్జతి, కేవలం కుమారకానం దారుమేణ్డకయుద్ధం వియ అఞ్ఞమఞ్ఞసన్తాసనమత్తమేవ హోతి. కోటిసతాపి కోటిసహస్సాపి నాగా తేహి సద్ధిం యుజ్ఝిత్వా తే అసురపురంయేవ పవేసేత్వా నివత్తన్తి. యదా పన అసురా బలవన్తో హోన్తి, అథ నాగా ఓసక్కిత్వా దుతియే ఆలిన్దే సుపణ్ణేహి సద్ధిం ఏకతోవ హుత్వా యుజ్ఝన్తి. ఏస నయో సుపణ్ణాదీసుపి. యదా పన తాని పఞ్చపి ఠానాని అసురా మద్దన్తి, తదా ఏకతో సమ్పిణ్డితానిపి తాని పఞ్చ బలాని ఓసక్కన్తి. అథ చత్తారో మహారాజానో గన్త్వా సక్కస్స తం పవత్తిం ఆరోచేన్తి. సక్కో తేసం వచనం సుత్వా దియడ్ఢయోజనసతికం వేజయన్తరథం ఆరుయ్హ సయం వా నిక్ఖమతి, ఏకం పుత్తం వా పేసేతి. యదా దేవా పున అపచ్చాగమనాయ అసురే జినింసు, తదా సక్కో అసురే పలాపేత్వా పఞ్చసు ఠానేసు ఆరక్ఖం దత్వా వేదియపాదే వజిరహత్థా ఇన్దపటిమాయో ఠపేసి. అసురా కాలేన కాలం ఉట్ఠహిత్వా పటిమాయో దిస్వా ‘‘సక్కో అప్పమత్తో తిట్ఠతీ’’తి తతోవ నివత్తన్తి. ఇధ పన యదా అసురానం జయో అహోసి, దేవానం పరాజయో, తం సన్ధాయేతం వుత్తం – ‘‘పరాజితా చ, భిక్ఖవే, దేవా అపయింసుయేవ ఉత్తరేనాభిముఖా, అభియింసు అసురా’’తి.

దక్ఖిణాభిముఖా హుత్వాతి చక్కవాళపబ్బతాభిముఖా హుత్వా. అసురా కిర దేవేహి పరాజితా పలాయన్తా చక్కవాళపబ్బతాభిముఖం గన్త్వా చక్కవాళమహాసముద్దపిట్ఠియం రజతపట్టవణ్ణే వాలికాపులినే యత్థ పణ్ణకుటియో మాపేత్వా ఇసయో వసన్తి, తత్థ గన్త్వా ఇసీనం అస్సమపదేన గచ్ఛన్తా ‘‘సక్కో ఇమేహి సద్ధిం మన్తేత్వా అమ్హే నాసేతి, గణ్హథ పుత్తహతాయ పుత్తే’’తి కుపితా అస్సమపదే పానీయఘటచఙ్కమనపణ్ణసాలాదీని విద్ధంసేన్తి. ఇసయో అరఞ్ఞతో ఫలాఫలం ఆదాయ ఆగతా దిస్వా పున దుక్ఖేన పటిపాకతికం కరోన్తి, తేపి పునప్పునం తథేవ పరాజితా గన్త్వా వినాసేన్తి. తేన వుత్తం – ‘‘పరాజితా చ ఖో, భిక్ఖవే, అసురా అపయింసుయేవ దక్ఖిణేనాభిముఖా’’తి. నవమం ఉత్తానత్థమేవ.

దేవాసురసఙ్గామసుత్తాదివణ్ణనా నిట్ఠితా.