౩. గహపతివగ్గో

౧-౭. పఠమఉగ్గసుత్తాదివణ్ణనా

౨౧-౨౭. తతియస్స పఠమదుతియేసు నత్థి వత్తబ్బం. తతియే ‘‘హత్థగో’’తి వత్తబ్బే ‘‘హత్థకో’’తి వుత్తం. సో హి రాజపురిసానం హత్థతో యక్ఖస్స హత్థం, యక్ఖస్స హత్థతో భగవతో హత్థం, భగవతో హత్థతో పున రాజపురిసానం హత్థం గతత్తా నామతో హత్థకో ఆళవకోతి జాతో. తేనాహ ‘‘ఆళవకయక్ఖస్స హత్థతో హత్థేహి సమ్పటిచ్ఛితత్తా హత్థకోతి లద్ధనామో రాజకుమారో’’తి. చతుత్థాదీని ఉత్తానత్థానేవ.

పఠమఉగ్గసుత్తాదివణ్ణనా నిట్ఠితా.

౮. దుతియబలసుత్తవణ్ణనా

౨౮. అట్ఠమే ఖీణాసవస్స సబ్బేసం సఙ్ఖారానం అనిచ్చతా అసమ్మోహవసేన కిచ్చతో మగ్గపఞ్ఞాయ సుప్పటివిద్ధా, విపస్సనాయ ఆరమ్మణకరణవసేనపీతి దస్సేన్తో ఆహ ‘‘సహవిపస్సనాయ మగ్గపఞ్ఞాయా’’తి. ఇమే కామాతి ద్వేపి కామే వదతి. కిలేసవసేన ఉప్పజ్జమానో హి పరిళాహో వత్థుకామసన్నిస్సయో వత్థుకామవిసయో వాతి ద్వేపి సపరిళాహట్ఠేన అఙ్గారకాసు వియాతి ‘‘అఙ్గారకాసూపమా’’తి వుత్తా. అన్తో వుచ్చతి లామకట్ఠేన తణ్హా, బ్యన్తం విగతన్తం భూతన్తి బ్యన్తిభూతన్తి ఆహ ‘‘విగతన్తభూత’’న్తి, నిత్తణ్హన్తి అత్థో.

దుతియబలసుత్తవణ్ణనా నిట్ఠితా.

౯. అక్ఖణసుత్తవణ్ణనా

౨౯. నవమే యస్మా మహిద్ధికపేతా దేవాసురానం ఆవాహం గచ్ఛన్తి, వివాహం న గచ్ఛన్తి, తస్మా పేత్తివిసయేనేవ అసురకాయో గహితోతి వేదితబ్బో. పేతాసురా పన పేతా ఏవాతి తేసం పేతేహి సఙ్గహో అవుత్తసిద్ధోవ.

అక్ఖణసుత్తవణ్ణనా నిట్ఠితా.

౧౦. అనురుద్ధమహావితక్కసుత్తవణ్ణనా

౩౦. దసమే అప్పిచ్ఛస్సాతి న ఇచ్ఛస్స. అభావత్థో హేత్థ అప్పసద్దో ‘‘అప్పడంసమకసవాతాతపా’’తిఆదీసు (అ. ని. ౧౦.౧౧) వియ. పచ్చయేసు అప్పిచ్ఛో పచ్చయప్పిచ్ఛో, చీవరాదిపచ్చయేసు ఇచ్ఛారహితో. అధిగమప్పిచ్ఛోతి ఝానాదిఅధిగమవిభావనే ఇచ్ఛారహితో. పరియత్తిఅప్పిచ్ఛోతి పరియత్తియం బాహుసచ్చవిభావనే ఇచ్ఛారహితో. ధుతఙ్గప్పిచ్ఛోతి ధుతఙ్గేసు అప్పిచ్ఛో ధుతఙ్గభావవిభావనే ఇచ్ఛారహితో. సన్తగుణనిగుహనేనాతి అత్తని సంవిజ్జమానానం ఝానాదిగుణానఞ్చేవ బాహుసచ్చగుణస్స ధుతఙ్గగుణస్స చ నిగుహనేన ఛాదనేన. సమ్పజ్జతీతి నిప్ఫజ్జతి సిజ్ఝతి. నో మహిచ్ఛస్సాతి మహతియా ఇచ్ఛాయ సమన్నాగతస్స నో సమ్పజ్జతి అనుధమ్మస్సపి అనిప్ఫజ్జనతో. పవివిత్తస్సాతి పకారేహి వివిత్తస్స. తేనాహ ‘‘కాయచిత్తఉపధివివేకేహి వివిత్తస్సా’’తి. ఆరమ్భవత్థువసేనాతి భావనాభియోగవసేన ఏకీభావోవ కాయవివేకోతి అధిప్పేతో, న గణసఙ్గణికాభావమత్తన్తి దస్సేతి. కమ్మన్తి యోగకమ్మం.

సత్తేహి కిలేసేహి చ సఙ్గణనం సమోధానం సఙ్గణికా, సా ఆరమితబ్బట్ఠేన ఆరామో ఏతస్సాతి సఙ్గణికారామో, తస్స. తేనాహ ‘‘గణసఙ్గణికాయ చేవా’’తిఆది. ఆరద్ధవీరియస్సాతి పగ్గహితవీరియస్స. తఞ్చ ఖో ఉపధివివేకే నిన్నతావసేన ‘‘అయం ధమ్మో’’తి వచనతో. ఏస నయో ఇతరేసుపి. వివట్టనిస్సితంయేవ హి సమాధానం ఇధాధిప్పేతం, తథా పఞ్ఞాపి. కమ్మస్స-కతపఞ్ఞాయ హి ఠితో కమ్మవసేన భవేసు నానప్పకారో అనత్థోతి జానన్తో కమ్మక్ఖయకరం ఞాణం అభిపత్థేతి, తదత్థఞ్చ ఉస్సాహం కరోతి. మానాదయో సత్తసన్తానం సంసారే పపఞ్చేన్తి విత్థారేన్తీతి పపఞ్చాతి ఆహ ‘‘తణ్హామానదిట్ఠిపపఞ్చరహితత్తా’’తిఆది. సేసమేత్థ సువిఞ్ఞేయ్యమేవ.

అనురుద్ధమహావితక్కసుత్తవణ్ణనా నిట్ఠితా.

గహపతివగ్గవణ్ణనా నిట్ఠితా.