౧౦. కారణ్డవసుత్తవణ్ణనా

౧౦. దసమే పటిచరతీతి పటిచ్ఛాదనవసేన చరతి పవత్తతి. పటిచ్ఛాదనట్ఠో ఏవ వా చరతి-సద్దో అనేకత్థత్తా ధాతూనన్తి ఆహ ‘‘పటిచ్ఛాదేతీ’’తి. అఞ్ఞేనాఞ్ఞన్తి పన పటిచ్ఛాదనాకారదస్సనన్తి ఆహ ‘‘అఞ్ఞేన కారణేనా’’తిఆది. తత్థ అఞ్ఞం కారణం వచనం వాతి యం చోదకేన చుదితకస్స దోసవిభావనం కారణం, వచనం వా వుత్తం, తం తతో అఞ్ఞేనేవ కారణేన, వచనేన వా పటిచ్ఛాదేతి. కారణేనాతి చోదనాయ అమూలాయ అమూలికభావదీపనియా యుత్తియా వా. వచనేనాతి తదత్థబోధకేన వచనేన. ‘‘కో ఆపన్నో’’తిఆదినా చోదనం విస్సజ్జేత్వావ విక్ఖేపాపజ్జనం అఞ్ఞేనాఞ్ఞం పటిచరణం. బహిద్ధా కథాపనామనా నామ ‘‘ఇత్థన్నామం ఆపత్తిం ఆపన్నోసీ’’తి వుత్తే – ‘‘పాటలిపుత్తం గతోమ్హీ’’తిఆదినా చోదనం విస్సజ్జేత్వాతి అయమేవ విసేసో. యో హి ‘‘ఆపత్తిం ఆపన్నోసీ’’తి వుత్తో ‘‘కో ఆపన్నో, కిం ఆపన్నో, కిస్మిం ఆపన్నా, కం భణథ, కిం భణథా’’తి వా వదతి, ‘‘ఏవరూపం కిఞ్చి తయా దిట్ఠ’’న్తి వుత్తే ‘‘న సుణామీ’’తి సోతం వా ఉపనేతి, అయం అఞ్ఞేనాఞ్ఞం పటిచరతి నామ. యో పన ‘‘ఇత్థన్నామం నామ ఆపత్తిం ఆపన్నోసీ’’తి పుట్ఠో ‘‘పాటలిపుత్తం గతోమ్హీ’’తి వత్వా పున ‘‘న తవ పాటలిపుత్తగమనం పుచ్ఛామ, ఆపత్తిం పుచ్ఛామా’’తి వుత్తే తతో ‘‘రాజగహం గతోమ్హి. రాజగహం వా యాహి బ్రాహ్మణగహం వా, ఆపత్తిం ఆపన్నోసీతి. తం తత్థ మే సూకరమంసం లద్ధ’’న్తిఆదీని వదతి, అయం బహిద్ధా కథం అపనామేతి నామ. సమణకచవరోతి సమణవేసధారణేన సమణప్పతిరూపకతాయ సమణానం కచవరభూతం.

కారణ్డవం (సు. ని. అట్ఠ. ౨.౨౮౩-౨౮౪) నిద్ధమథాతి విపన్నసీలతాయ కచవరభూతం పుగ్గలం కచవరమివ అనపేక్ఖా అపనేథ. కసమ్బుం అపకస్సథాతి కసమ్బుభూతఞ్చ నం ఖత్తియాదీనం మజ్ఝగతం పభిన్నపగ్ఘరితకుట్ఠం చణ్డాలం వియ అపకడ్ఢథ. కిం కారణం? సఙ్ఘారామో నామ సీలవన్తానం కతో, న దుస్సీలానం. యతో ఏతదేవ సన్ధాయాహ ‘‘తతో పలాపే వాహేథ, అస్సమణే సమణమానినే’’తి. యథా పలాపా అన్తోసారరహితా అతణ్డులా బహి థుసేన వీహీ వియ దిస్సన్తి, ఏవం పాపభిక్ఖూ అన్తో సీలరహితాపి బహి కాసావాదిపరిక్ఖారేన భిక్ఖూ వియ దిస్సన్తి, తస్మా ‘‘పలాపా’’తి వుచ్చన్తి. తే పలాపే వాహేథ ఓపునథ విధమథ, పరమత్థతో అస్సమణే సమణవేసమత్తేన సమణమానినే. కప్పయవ్హోతి కప్పేథ, కరోథాతి వుత్తం హోతి. పతిస్సతాతి సప్పతిస్సా. వట్టదుక్ఖస్స అన్తం కరిస్సథ, పరినిబ్బానం పాపుణిస్సథాతి అత్థో.

కారణ్డవసుత్తవణ్ణనా నిట్ఠితా.

మేత్తావగ్గవణ్ణనా నిట్ఠితా.