౧౦. అరకసుత్తవణ్ణనా

౭౪. దసమే పరిత్తన్తి ఇత్తరం. తేనాహ ‘‘అప్పం థోక’’న్తి. పబన్ధానుపచ్ఛేదస్స పచ్చయభావో ఇధ జీవితస్స రసో కిచ్చన్తి అధిప్పేతన్తి ఆహ ‘‘సరసపరిత్తతాయపీ’’తి. తదధీనవుత్తితాయపి హి ‘‘యో, భిక్ఖవే, చిరం జీవతి, సో వస్ససతం అప్పం వా భియ్యో’’తి వచనతో పరిత్తం ఖణపరిత్తతాయపి. పరమత్థతో హి అతిపరిత్తో సత్తానం జీవితక్ఖణో ఏకచిత్తక్ఖణప్పవత్తిమత్తోయేవ. యథా నామ రథచక్కం పవత్తమానమ్పి ఏకేనేవ నేమిప్పదేసేన పవత్తతి, తిట్ఠమానమ్పి ఏకేనేవ తిట్ఠతి, ఏవమేవం ఏకచిత్తక్ఖణికం సత్తానం జీవితం తస్మిం చిత్తే నిరుద్ధమత్తే సత్తో నిరుద్ధోతి వుచ్చతి. యథాహ ‘‘అతీతే చిత్తక్ఖణే జీవిత్థ న జీవతి న జీవిస్సతి. అనాగతే చిత్తక్ఖణే న జీవిత్థ న జీవతి జీవిస్సతి. పచ్చుప్పన్నే చిత్తక్ఖణే న జీవిత్థ జీవతి న జీవిస్సతి.

‘‘జీవితం అత్తభావో చ, సుఖదుక్ఖా చ కేవలా;

ఏకచిత్తసమాయుత్తా, లహుసో వత్తతే ఖణో.

‘‘యే నిరుద్ధా మరన్తస్స, తిట్ఠమానస్స వా ఇధ;

సబ్బేపి సదిసా ఖన్ధా, గతా అప్పటిసన్ధికా.

‘‘అనిబ్బత్తేన న జాతో, పచ్చుప్పన్నేన జీవతి;

చిత్తభఙ్గా మతో లోకో, పఞ్ఞత్తి పరమత్థియా’’తి. (మహాని. ౧౦);

లహుసన్తి లహుకం. తేనాహ ‘‘లహుం ఉప్పజ్జిత్వా నిరుజ్ఝనతో లహుస’’న్తి. పరిత్తం లహుసన్తి ఉభయం పనేతం అప్పకస్స వేవచనం. యఞ్హి అప్పకం, తం పరిత్తఞ్చేవ లహుకఞ్చ హోతి. ఇధ పన ఆయునో అధిప్పేతత్తా రస్సన్తి వుత్తం హోతి. మన్తాయన్తి కరణత్థే ఏతం భుమ్మవచనన్తి ఆహ ‘‘మన్తాయ బోద్ధబ్బం, పఞ్ఞాయ జానితబ్బన్తి అత్థో’’తి. మన్తాయన్తి వా మన్తేయ్యన్తి వుత్తం హోతి, మన్తేతబ్బం మన్తాయ ఉపపరిక్ఖితబ్బన్తి అత్థో. పఞ్ఞాయ జానితబ్బన్తి జానితబ్బం జీవితస్స పరిత్తభావో బహుదుక్ఖాదిభావో. జానిత్వా చ పన సబ్బపలిబోధే ఛిన్దిత్వా కత్తబ్బం కుసలం, చరితబ్బం బ్రహ్మచరియం. యస్మా ఇత్థి జాతస్స అమరణం, అప్పం వా భియ్యో వస్ససతతో ఉపరి అప్పం అఞ్ఞం వస్ససతం అప్పత్వా వీసం వా తింసం వా చత్తాలీసం వా పణ్ణాసం వా సట్ఠి వా వస్సాని జీవతి, ఏవందీఘాయుకో పన అతిదుల్లభో. ‘‘అసుకో హి ఏవం చిరం జీవతీ’’తి తత్థ తత్థ గన్త్వా దట్ఠబ్బో హోతి. తత్థ విసాఖా ఉపాసికా వీససతం జీవతి, తథా పోక్ఖరసాతిబ్రాహ్మణో, బ్రహ్మాయుబ్రాహ్మణో, బావరియబ్రాహ్మణో, ఆనన్దత్థేరో, మహాకస్సపత్థేరోతి. అనురుద్ధత్థేరో పన వస్ససతఞ్చేవ పణ్ణాసఞ్చ వస్సాని. బాకులత్థేరో వస్ససతఞ్చేవ సట్ఠి చ వస్సాని, అయం సబ్బదీఘాయుకో, సోపి ద్వే వస్ససతాని న జీవి.

అరకసుత్తవణ్ణనా నిట్ఠితా.

మహావగ్గవణ్ణనా నిట్ఠితా.