౧౨. ధమ్మికసుత్తవణ్ణనా

౫౪. ద్వాదసమే జాతిభూమియన్తి ఏత్థ జననం జాతి, జాతియా భూమి జాతిభూమి, జాతట్ఠానం. తం ఖో పనేతం నేవ కోసలమహారాజాదీనం, న చఙ్కిబ్రాహ్మణాదీనం, న సక్కసుయామసన్తుసితాదీనం, న అసీతిమహాసావకానం, న అఞ్ఞేసం సత్తానం ‘‘జాతిభూమీ’’తి వుచ్చతి. యస్స పన జాతదివసే దససహస్సీ లోకధాతు ఏకద్ధజమాలావిప్పకిణ్ణకుసుమవాసచుణ్ణగణసుగన్ధా సబ్బపాలిఫుల్లమివ నన్దనవనం విరోచమానా పదుమినిపణ్ణే ఉదకబిన్దు వియ అకమ్పిత్థ, జచ్చన్ధాదీనఞ్చ రూపదస్సనాదీని అనేకాని పాటిహారియాని పవత్తింసు. తస్స సబ్బఞ్ఞుబోధిసత్తస్స జాతట్ఠానం, సాతిసయస్స పన జనకకపిలవత్థుసన్నిస్సయో ‘‘జాతిభూమీ’’తి వుచ్చతి. జాతిభూమకా ఉపాసకాతి జాతిభూమివాసినో ఉపాసకా. సన్తనేత్వా సబ్బసో తనేత్వా పత్థరిత్వా ఠితమూలాని మూలసన్తానకాని. తాని పన అత్థతో మూలానియేవాతి ఆహ ‘‘మూలసన్తానకానన్తి మూలాన’’న్తి.

జాతదివసే ఆవుధానం జోతితత్తా, రఞ్ఞో అపరిమితస్స చ సత్తకాయస్స అనత్థతో పరిపాలనసమత్థతాయ చ ‘‘జోతిపాలో’’తి లద్ధనామత్తా వుత్తం ‘‘నామేన జోతిపాలో’’తి. గోవిన్దోతి గోవిన్దియాభిసేకేన అభిసిత్తో, గోవిన్దస్స ఠానే ఠపనాభిసేకేన అభిసిత్తోతి అత్థో. తం కిర తస్స బ్రాహ్మణస్స కులపరమ్పరాగతం ఠానన్తరం. తేనాహ ‘‘ఠానేన మహాగోవిన్దో’’తి. గవం పఞ్ఞఞ్చ విన్దతి పటిలభతీతి గోవిన్దో, మహన్తో గోవిన్దోతి మహాగోవిన్దో. గోతి హి పఞ్ఞాయేతం అధివచనం ‘‘గచ్ఛతి అత్థే బుజ్ఝతీ’’తి కత్వా. మహాగోవిన్దో చ అమ్హాకం బోధిసత్తోయేవ. సో కిర దిసమ్పతిస్స నామ రఞ్ఞో పురోహితస్స గోవిన్దబ్రాహ్మణస్స పుత్తో హుత్వా అత్తనో పితుస్స చ రఞ్ఞో చ అచ్చయేన తస్స పుత్తో రేణు, సహాయా చస్స సత్తభూ, బ్రహ్మదత్తో, వేస్సభూ, భరతో, ద్వే ధతరట్ఠాతి ఇమే సత్త రాజానో యథా అఞ్ఞమఞ్ఞం న వివదన్తి. ఏవం రజ్జే పతిట్ఠాపేత్వా తేసం అత్థధమ్మే అనుసాసన్తే జమ్బుదీపతలే సబ్బేసం రాజావ రఞ్ఞం, బ్రహ్మావ బ్రాహ్మణానం, దేవోవ గహపతికానం సక్కతో గరుకతో మానితో పూజితో అపచితో ఉత్తమగారవట్ఠానం అహోసి. తేన వుత్తం ‘‘రేణుఆదీనం సత్తన్నం రాజూనం పురోహితో’’తి. ఇమేవ సత్త భారధారా మహారాజానో. వుత్తఞ్హేతం –

‘‘సత్తభూ బ్రహ్మదత్తో చ, వేస్సభూ భరతో సహ;

రేణు ద్వే చ ధతరట్ఠా, తదాసుం సత్త భారధా’’తి. (దీ. ని. అట్ఠ. ౨.౩౦౮);

రఞ్ఞో దిట్ఠధమ్మికసమ్పరాయికత్థానం పురో విధానతో పురే సంవిధానతో పురోహితో. కోధామగన్ధేనాతి కోధసఙ్ఖాతేన పూతిగన్ధేన. కరుణా అస్స అత్థీతి కరుణన్తి సపుబ్బభాగకరుణజ్ఝానం వుత్తన్తి ఆహ ‘‘కరుణాయ చ కరుణాపుబ్బభాగే చ ఠితా’’తి. యకారో సన్ధివసేన ఆగతోతి ఆహ ‘‘యేతేతి ఏతే’’తి. అరహత్తతో పట్ఠాయ సత్తమోతి సకదాగామీ. సకదాగామిం ఉపాదాయాతి సకదాగామిభావం పటిచ్చ. సకదాగామిస్స హి పఞ్చిన్ద్రియాని సకదాగామిభావం పటిచ్చ ముదూని నామ హోన్తి. సేసమేత్థ సువిఞ్ఞేయ్యమేవ.

ధమ్మికసుత్తవణ్ణనా నిట్ఠితా.

ధమ్మికవగ్గవణ్ణనా నిట్ఠితా.

పఠమపణ్ణాసకం నిట్ఠితం.