౬. వివాదమూలసుత్తవణ్ణనా

౩౬. ఛట్ఠే కోధనోతి కుజ్ఝనసీలో. యస్మా సో అప్పహీనకోధతాయ అధిగతకోధో నామ హోతి, తస్మా ‘‘కోధేన సమన్నాగతో’’తి ఆహ. ఉపనాహో ఏతస్స అత్థీతి ఉపనాహీ, ఉపనయ్హనసీలోతి వా ఉపనాహీ. వివాదో నామ ఉప్పజ్జమానో యేభుయ్యేన పఠమం ద్విన్నం వసేన ఉప్పజ్జతీతి వుత్తం ‘‘ద్విన్నం భిక్ఖూనం వివాదో’’తి. సో పన యథా బహూనం అనత్థావహో హోతి, తం నిదస్సనముఖేన నిదస్సేన్తో ‘‘కథ’’న్తిఆదిమాహ. అబ్భన్తరపరిసాయాతి పరిసబ్భన్తరే.

గుణమక్ఖనాయ పవత్తోపి అత్తనో కారకం గూథేన పహరన్తిం గూథో వియ పఠమతరం మక్ఖేతీతి మక్ఖో, సో ఏతస్స అత్థీతి మక్ఖీ. పళాసతీతి పళాసో, పరస్స గుణే డంసిత్వా వియ అపనేతీతి అత్థో. సో ఏతస్స అత్థీతి పళాసీ. పళాసీ పుగ్గలో హి దుతియస్స ధురం న దేతి, సమం హరిత్వా అతివదతి. తేనాహ ‘‘యుగగ్గాహలక్ఖణేన పళాసేన సమన్నాగతో’’తి. ఇస్సతీతి ఇస్సుకీ. మచ్ఛరాయతీతి మచ్ఛరం, తం ఏతస్స అత్థీతి మచ్ఛరీ. సఠయతి న సమ్మా భాసతీతి సఠో అఞ్ఞథా సన్తం అత్తానం అఞ్ఞథా పవేదనతో. మాయా ఏతస్స అత్థీ మాయావీ. మిచ్ఛా పాపికా విఞ్ఞుగరహితా ఏతస్స దిట్ఠీతి మిచ్ఛాదిట్ఠి, కమ్మపథపరియాపన్నాయ ‘‘నత్థి దిన్న’’న్తిఆదివత్థుకాయ మిచ్ఛత్తపరియాపన్నాయ అనియ్యానికాయ దిట్ఠియా సమన్నాగతోతి అత్థో. తేనాహ ‘‘నత్థికవాదీ’’తిఆది.

సం అత్తనో దిట్ఠిం, సయం వా అత్తనా యథాగహితం పరామసతి, సభావం అతిక్కమిత్వా పరతో ఆమసతీతి సన్దిట్ఠీపరామాసీ. ఆధానం దళ్హం గణ్హాతీతి ఆధానగ్గాహీ, దళ్హగ్గాహీ, ‘‘ఇదమేవ సచ్చ’’న్తి థిరగ్గాహీతి అత్థో. యుత్తం కారణం దిస్వావ లద్ధిం పటినిస్సజ్జతీతి పటినిస్సగ్గీ, దుక్ఖేన కిచ్ఛేన కసిరేన బహుమ్పి కారణం దస్సేత్వా న సక్కా పటినిస్సగ్గం కాతున్తి దుప్పటినిస్సగ్గీ. యో అత్తనో ఉప్పన్నదిట్ఠిం ‘‘ఇదమేవ సచ్చ’’న్తి దళ్హం గణ్హిత్వా అపి బుద్ధాదీహి కారణం దస్సేత్వా వుచ్చమానో న పటినిస్సజ్జతి. తస్సేతం అధివచనం. తాదిసో హి పుగ్గలో యం యదేవ ధమ్మం వా అధమ్మం వా సుణాతి, తం సబ్బం ‘‘ఏవం అమ్హాకం ఆచరియేహి కథితం, ఏవం అమ్హేహి సుత’’న్తి కుమ్మోవ అఙ్గాని సకే కపాలే అన్తోయేవ సమోదహతి. యథా హి కచ్ఛపో అత్తనో హత్థపాదాదికే అఙ్గే కేనచి ఘటితే సబ్బాని అఙ్గాని అత్తనో కపాలేయేవ సమోదహతి, న బహి నీహరతి, ఏవమయమ్పి ‘‘న సున్దరో తవ గాహో, ఛడ్డేహి న’’న్తి వుత్తో తం న విస్సజ్జతి, అన్తోయేవ అత్తనో హదయే ఏవ ఠపేత్వా విచరతి, కుమ్భీలగ్గాహం గణ్హాతి. యథా సుసుమారా గహితం న పటినిస్సజ్జన్తి, ఏవం గణ్హాతి.

వివాదమూలసుత్తవణ్ణనా నిట్ఠితా.