౩. నిస్సారణీయసుత్తవణ్ణనా

౧౩. తతియే వడ్ఢితాతి భావనాపారిపూరివసేన పరిబ్రూహితా. పునప్పునం కతాతి భావనాయ బహులీకరణేన అపరాపరం పవత్తితా. యుత్తయానసదిసా కతాతి యథా యుత్తమాజఞ్ఞయానం ఛేకేన సారథినా అధిట్ఠితం యథారుచి పవత్తతి, ఏవం యథారుచి పవత్తిరహం గహితా. వత్థుకతాతి వా అధిట్ఠానట్ఠేన వత్థు వియ కతా, సబ్బసో ఉపక్కిలేసవిసోధనేన ఇద్ధివిసేసతాయ పవత్తిట్ఠానభావతో సువిసోధితపరిస్సయవత్థు వియ కతాతి వుత్తం హోతి. అధిట్ఠితాతి పటిపక్ఖదూరీభావతో సుభావితభావేన తంతంఅధిట్ఠానయోగ్యతాయ ఠపితా. సమన్తతో చితాతి సబ్బభాగేన భావనూపచయం గమితా. తేనాహ ‘‘ఉపచితా’తి. సుట్ఠు సమారద్ధాతి ఇద్ధిభావనాసిఖాప్పత్తియా సమ్మదేవ సమ్భావితా. అభూతబ్యాకరణం బ్యాకరోతీతి ‘‘మేత్తా హి ఖో మే చేతోవిముత్తి భావితా’’తిఆదినా అత్తని అవిజ్జమానగుణాభిబ్యాహారం బ్యాహరతి. చేతోవిముత్తిసద్దం అపేక్ఖిత్వా ‘‘నిస్సటా’’తి వుత్తం. పున బ్యాపాదో నత్థీతి ఇదాని మమ బ్యాపాదో నామ సబ్బసో నత్థీతి ఞత్వా.

బలవవిపస్సనాతి భయతుపట్ఠానే ఞాణం, ఆదీనవానుపస్సనే ఞాణం ముచ్చితుకమ్యతాఞాణం, భఙ్గఞాణన్తి చతున్నం ఞాణానం అధివచనం. యేసం నిమిత్తానం అభావేన అరహత్తఫలసమాపత్తియా అనిమిత్తతా, తం దస్సేతుం ‘‘సా హీ’’తిఆది వుత్తం. తత్థ రాగస్స నిమిత్తం, రాగో ఏవ వా నిమిత్తం రాగనిమిత్తం. ఆది-సద్దేన దోసనిమిత్తాదీనం సఙ్గహో దట్ఠబ్బో. రూపవేదనాదిసఙ్ఖారనిమిత్తం రూపనిమిత్తాది. తేసంయేవ నిచ్చాదివసేన ఉపట్ఠానం నిచ్చనిమిత్తాది. తయిదం నిమిత్తం యస్మా సబ్బేన సబ్బం అరహత్తఫలే నత్థి, తస్మా వుత్తం ‘‘సా హి…పే… అనిమిత్తా’’తి. నిమిత్తం అనుస్సరతి అనుగచ్ఛతి ఆరబ్భ పవత్తతి సీలేనాతి నిమిత్తానుసారీ. తేనాహ ‘‘వుత్తప్పభేదం నిమిత్తం అనుసరణసభావ’’న్తి.

అస్మిమానోతి ‘‘అస్మీ’’తి పవత్తో అత్తవిసయో మానో. అయం నామ అహమస్మీతి రూపలక్ఖణో వేదనాదీసు వా అఞ్ఞతరలక్ఖణో అయం నామ అత్తా అహం అస్మీతి. అస్మిమానో సముగ్ఘాతీయతి ఏతేనాతి అస్మిమానసముగ్ఘాతో, అరహత్తమగ్గో. పున అస్మిమానో నత్థీతి తస్స అనుప్పత్తిధమ్మతాపాదనం కిత్తేన్తో సముగ్ఘాతత్తమేవ విభావేతి.

నిస్సారణీయసుత్తవణ్ణనా నిట్ఠితా.