౭. అభిణ్హపచ్చవేక్ఖితబ్బట్ఠానసుత్తవణ్ణనా

౫౭. సత్తమే జరాధమ్మోతి ధమ్మ-సద్దో ‘‘అసమ్మోసధమ్మో నిబ్బాన’’న్తిఆదీసు (సు. ని. ౭౬౩) వియ పకతిపరియాయో, తస్మా జరాపకతికో జిణ్ణసభావోతి అత్థో. తేనాహ ‘‘జరాసభావో’’తిఆది. సేసపదేసుపి ఏసేవ నయో. కమ్మునా దాతబ్బం ఆదియతీతి కమ్మదాయాదో, అత్తనా యథూపచితకమ్మఫలభాగీతి అత్థో. తం పన దాయజ్జం కారణూపచారేన వదన్తో ‘‘కమ్మం మయ్హం దాయజ్జం సన్తకన్తి అత్థో’’తి ఆహ యథా ‘‘కుసలానం, భిక్ఖవే, ధమ్మానం సమాదానహేతు, ఏవమిదం పుఞ్ఞం వడ్ఢతీ’’తి (దీ. ని. ౩.౮౦). యోనీహి ఫలం సభావతో భిన్నమ్పి అభిన్నం వియ మిస్సితం హోతి. తేనాహ ‘‘కమ్మం మయ్హం యోని కారణ’’న్తి. మమత్తవసేన బజ్ఝన్తీతి బన్ధూ, ఞాతి సాలోహితో చ, కమ్మం పన ఏకన్తసమ్బన్ధవాతి ఆహ ‘‘కమ్మం మయ్హం బన్ధూ’’తి. పతిట్ఠాతి అవస్సయో. కమ్మసదిసో హి సత్తానం అవస్సయో నత్థి.

యోబ్బనం ఆరబ్భ ఉప్పన్నమదోతి ‘‘మహల్లకకాలే పుఞ్ఞం కరిస్సామ, దహరమ్హ తావా’’తి యోబ్బనం అపస్సాయ మానకరణం. ‘‘అహం నిరోగో సట్ఠి వా సత్తతి వా వస్సాని అతిక్కన్తాని, న మే హరీతకఖణ్డమ్పి ఖాదితబ్బం, ఇమే పనఞ్ఞే ‘అసుకం నో ఠానం రుజ్జతి, భేసజ్జం ఖాదామా’తి విచరన్తి, కో అఞ్ఞో మయా సదిసో నిరోగో నామా’’తి ఏవం మానకరణం ఆరోగ్యమదో. సబ్బేసమ్పి జీవితం నామ పభఙ్గురం దుక్ఖానుబన్ధఞ్చ, తదుభయం అనోలోకేత్వా పబన్ధట్ఠితిం పచ్చయసులభతఞ్చ నిస్సాయ ‘‘చిరం జీవిం, చిరం జీవామి, చిరం జీవిస్సామి, సుఖం జీవిం, సుఖం జీవామి, సుఖం జీవిస్సామీ’’తి ఏవం మానకరణం జీవితమదో.

ఉపధిరహితన్తి కామూపధిరహితం. చత్తారో హి ఉపధీ – కామూపధి, ఖన్ధూపధి, కిలేసూపధి, అభిసఙ్ఖారూపధీతి. కామాపి ‘‘యం పఞ్చ కామగుణే పటిచ్చ ఉప్పజ్జతి సుఖం సోమనస్సం, అయం కామానం అస్సాదో’’తి (మ. ని. ౧.౧౬౬) ఏవం వుత్తస్స సుఖస్స అధిట్ఠానభావతో ‘‘ఉపధియతి ఏత్థ సుఖ’’న్తి ఇమినా వచనత్థేన ‘‘ఉపధీ’’తి వుచ్చతి, ఖన్ధాపి ఖన్ధమూలకస్స దుక్ఖస్స అధిట్ఠానభావతో, కిలేసాపి అపాయదుక్ఖస్స అధిట్ఠానభావతో, అభిసఙ్ఖారాపి భవదుక్ఖస్స అధిట్ఠానభావతో. సేసం సువిఞ్ఞేయ్యమేవ.

అభిణ్హపచ్చవేక్ఖితబ్బట్ఠానసుత్తవణ్ణనా నిట్ఠితా.