౧-౨. ఆవరణసుత్తాదివణ్ణనా

౫౧-౫౨. దుతియస్స పఠమే ఆవరన్తీతి ఆవరణా, నీవారయన్తీతి నీవరణా. ఏత్థ చ ఆవరన్తీతి కుసలధమ్ముప్పత్తిం ఆదితో పరివారేన్తి. నీవారయన్తీతి నిరవసేసతో వారయన్తీతి అత్థో, తస్మా ఆవరణవసేనాతి ఆదితో కుసలుప్పత్తివారణవసేన. నీవరణవసేనాతి నిరవసేసతో వారణవసేనాతి ఏవమేత్థ అత్థో దట్ఠబ్బో. యస్మా పఞ్చ నీవరణా ఉప్పజ్జమానా అనుప్పన్నాయ లోకియలోకుత్తరాయ పఞ్ఞాయ ఉప్పజ్జితుం న దేన్తి, ఉప్పన్నాపి అట్ఠ సమాపత్తియో పఞ్చ వా అభిఞ్ఞా ఉపచ్ఛిన్దిత్వా పాతేన్తి, తస్మా ‘‘పఞ్ఞాయ దుబ్బలీకరణా’’తి వుచ్చన్తి. ఉపచ్ఛిన్దనం పాతనఞ్చేత్థ తాసం పఞ్ఞానం అనుప్పన్నానం ఉప్పజ్జితుం అప్పదానమేవ. ఇతి మహగ్గతానుత్తరపఞ్ఞానం ఏకచ్చాయ చ పరిత్తపఞ్ఞాయ అనుప్పత్తిహేతుభూతా నీవరణధమ్మా ఇతరాసం సమత్థతం విహనన్తియేవాతి పఞ్ఞాయ దుబ్బలీకరణా వుత్తా. భావనామనసికారేన వినా పకతియా మనుస్సేహి నిబ్బత్తేతబ్బో ధమ్మోతి మనుస్సధమ్మో, మనుస్సత్తభావావహో వా ధమ్మో మనుస్సధమ్మో, అనుళారం పరిత్తకుసలం. యం అసతిపి బుద్ధుప్పాదే వత్తతి, యఞ్చ సన్ధాయాహ ‘‘హీనేన బ్రహ్మచరియేన, ఖత్తియే ఉపపజ్జతీ’’తి (జా. ౧.౮.౭౫). అలం అరియాయ అరియభావాయాతి అలమరియో, అరియభావాయ సమత్థోతి వుత్తం హోతి. ఞాణదస్సనమేవ ఞాణదస్సనవిసేసో, అలమరియో చ సో ఞాణదస్సనవిసేసో చాతి అలమరియఞాణదస్సనవిసేసో.

ఞాణదస్సనన్తి చ దిబ్బచక్ఖుపి విపస్సనాపి మగ్గోపి ఫలమ్పి పచ్చవేక్ఖణఞాణమ్పి సబ్బఞ్ఞుతఞ్ఞాణమ్పి వుచ్చతి. ‘‘అప్పమత్తో సమానో ఞాణదస్సనం ఆరాధేతీ’’తి (మ. ని. ౧.౩౧౧) హి ఏత్థ దిబ్బచక్ఖు ఞాణదస్సనం నామ. ‘‘ఞాణదస్సనాయ చిత్తం అభినీహరతి అభినిన్నామేతీ’’తి (దీ. ని. ౧.౨౩౪) ఏత్థ విపస్సనాఞాణం. ‘‘అభబ్బా తే ఞాణాయ దస్సనాయ అనుత్తరాయ సమ్బోధాయా’’తి (అ. ని. ౪.౧౯౬) ఏత్థ మగ్గో. ‘‘అయమఞ్ఞో ఉత్తరిమనుస్సధమ్మా అలమరియఞాణదస్సనవిసేసో అధిగతో ఫాసువిహారో’’తి (మ. ని. ౧.౩౨౮) ఏత్థ ఫలం. ‘‘ఞాణఞ్చ పన మే దస్సనం ఉదపాది, అకుప్పా మే విముత్తి, అయమన్తిమా జాతి, నత్థి దాని పునబ్భవో’’తి (సం. ని. ౫.౧౦౮౧; మహావ. ౧౬; పటి. మ. ౨.౩౦) ఏత్థ పచ్చవేక్ఖణఞాణం. ‘‘ఞాణఞ్చ పన మే దస్సనం ఉదపాది ‘సత్తాహకాలకతో ఆళారో కాలామో’’’తి (మ. ని. ౧.౨౮౪; ౨.౩౪౦) ఏత్థ సబ్బఞ్ఞుతఞ్ఞాణం. ఇధ పన లోకుత్తరధమ్మో అధిప్పేతో. ఏత్థ చ రూపాయతనం జానాతి చక్ఖువిఞ్ఞాణం వియ పస్సతి చాతి ఞాణదస్సనం, దిబ్బచక్ఖు. సమ్మసనూపచారే చ ధమ్మలక్ఖణత్తయఞ్చ తథా జానాతి పస్సతి చాతి ఞాణదస్సనం, విపస్సనా. నిబ్బానం చత్తారి వా సచ్చాని అసమ్మోహప్పటివేధతో జానాతి పస్సతి చాతి ఞాణదస్సనం, మగ్గో. ఫలం పన నిబ్బానవసేనేవ యోజేతబ్బం. పచ్చవేక్ఖణా మగ్గాధిగతస్స అత్థస్స సబ్బసో జోతనట్ఠేన ఞాణదస్సనం. సబ్బఞ్ఞుతా అనావరణతాయ సమన్తచక్ఖుతాయ చ ఞాణదస్సనం. బ్యాదిణ్ణకాలోతి పరియాదిన్నకాలో. దుతియం ఉత్తానమేవ.

ఆవరణసుత్తాదివణ్ణనా నిట్ఠితా.