(౨౧) ౧. కిమిలవగ్గో

౧-౪. కిమిలసుత్తాదివణ్ణనా

౨౦౧-౪. పఞ్చమస్స పఠమదుతియాని ఉత్తానత్థానేవ. తతియే అధివాసనం ఖమనం, పరేసం దుక్కటం దురుత్తఞ్చ పటివిరోధాకరణేన అత్తనో ఉపరి ఆరోపేత్వా వాసనం అధివాసనం, తదేవ ఖన్తీతి అధివాసనక్ఖన్తి. సుభే రతోతి సూరతో, సుట్ఠు వా పాపతో ఓరతో విరతో సోరతో, తస్స భావో సోరచ్చం. తేనాహ ‘‘సోరచ్చేనాతి సుచిసీలతాయా’’తి. సా హి సోభనకమ్మరతతా, సుట్ఠు వా పాపతో ఓరతభావో విరతతా. చతుత్థే నత్థి వత్తబ్బం.

కిమిలసుత్తాదివణ్ణనా నిట్ఠితా.

౫. చేతోఖిలసుత్తవణ్ణనా

౨౦౫. పఞ్చమే చేతోఖిలా నామ అత్థతో విచికిచ్ఛా కోధో చ. తే పన యస్మిం సన్తానే ఉప్పజ్జన్తి, తస్స ఖరభావో కక్ఖళభావో హుత్వా ఉపతిట్ఠన్తి, పగేవ అత్తనా సమ్పయుత్తచిత్తస్సాతి ఆహ ‘‘చిత్తస్స థద్ధభావా’’తి. యథా లక్ఖణపారిపూరియా గహితాయ సబ్బా సత్థు రూపకాయసిరీ గహితా ఏవ నామ హోతి ఏవం సబ్బఞ్ఞుతాయ సబ్బధమ్మకాయసిరీ గహితా ఏవ నామ హోతీతి తదుభయవత్థుకమేవ కఙ్ఖం దస్సేన్తో ‘‘సరీరే కఙ్ఖమానో’’తిఆదిమాహ. విచినన్తోతి ధమ్మసభావం వీమంసన్తో. కిచ్ఛతీతి కిలమతి. వినిచ్ఛేతుం న సక్కోతీతి సన్నిట్ఠాతుం న సక్కోతి. ఆతపతి కిలేసేతి ఆతప్పం, సమ్మావాయామోతి ఆహ ‘‘ఆతప్పాయాతి కిలేససన్తాపనవీరియకరణత్థాయా’’తి. పునప్పునం యోగాయాతి భావనం పునప్పునం యుఞ్జనాయ. సతతకిరియాయాతి భావనాయ నిరన్తరప్పయోగాయ.

పటివేధధమ్మే కఙ్ఖమానోతి ఏత్థ కథం లోకుత్తరధమ్మే కఙ్ఖా పవత్తీతి? న ఆరమ్మణకరణవసేన, అనుస్సుతాకారపరివితక్కలద్ధే పరికప్పితరూపే కఙ్ఖా పవత్తతీతి దస్సేన్తో ఆహ ‘‘విపస్సనా…పే… వదన్తి, తం అత్థి ను ఖో నత్థీతి కఙ్ఖతీ’’తి. సిక్ఖాతి చేత్థ పుబ్బభాగసిక్ఖా వేదితబ్బా. కామఞ్చేత్థ విసేసుప్పత్తియా మహాసావజ్జతాయ చేవ సంవాసనిమిత్తం ఘటనాహేతు అభిణ్హుప్పత్తికతాయ చ సబ్రహ్మచారీసూతి కోపస్స విసయో విసేసేత్వా వుత్తో, అఞ్ఞత్థాపి కోపో న చేతోఖిలోతి న సక్కా విఞ్ఞాతున్తి కేచి. యది ఏవం విచికిచ్ఛాయపి అయం నయో ఆపజ్జతి, తస్మా యథారుతవసేన గహేతబ్బం.

చేతోఖిలసుత్తవణ్ణనా నిట్ఠితా.

౬-౮. వినిబన్ధసుత్తాదివణ్ణనా

౨౦౬-౮. ఛట్ఠే పవత్తితుం అప్పదానవసేన కుసలచిత్తం వినిబన్ధన్తీతి చేతసోవినిబన్ధా. తం పన వినిబన్ధన్తా ముట్ఠిగ్గాహం గణ్హన్తా వియ హోన్తీతి ఆహ ‘‘చిత్తం వినిబన్ధిత్వా’’తిఆది. కామగిద్ధో పుగ్గలో వత్థుకామేపి కిలేసకామేపి అస్సాదేతి అభినన్దతీతి వుత్తం ‘‘వత్థుకామేపి కిలేసకామేపీ’’తి. అత్తనో కాయేతి అత్తనో నామకాయే, అత్తభావే వా. బహిద్ధారూపేతి పరేసం కాయే అనిన్ద్రియబద్ధరూపే చ. ఉదరం అవదిహతి ఉపచినోతి పూరేతీతి ఉదరావదేహకం. సేయ్యసుఖన్తి సేయ్యాయ సయనవసేన ఉప్పజ్జనకసుఖం. సమ్పరివత్తకన్తి సమ్పరివత్తిత్వా. పణిధాయాతి తణ్హావసేనేవ పణిదహిత్వా. ఇతి పఞ్చవిధోపి లోభవిసేసో ఏవ ‘‘చేతోవినిబన్ధో’’తి వుత్తోతి వేదితబ్బో. సత్తమట్ఠమేసు నత్థి వత్తబ్బం.

వినిబన్ధసుత్తాదివణ్ణనా నిట్ఠితా.

౯-౧౦. గీతస్సరసుత్తాదివణ్ణనా

౨౦౯-౨౧౦. నవమే ఆయతకో నామ గీతస్సరో తం తం వత్తం భిన్దిత్వా అక్ఖరాని వినాసేత్వా పవత్తోతి ఆహ ‘‘ఆయతకేనా’’తిఆది. ధమ్మేహి సుత్తవత్తం నామ అత్థి, గాథావత్తం నామ అత్థి, తం వినాసేత్వా అతిదీఘం కాతుం న వట్టతి. ధమ్మఞ్హి భాసన్తేన చతురస్సేన వత్తేన పరిమణ్డలాని పదబ్యఞ్జనాని దస్సేతబ్బాని. ‘‘అనుజానామి, భిక్ఖవే, సరభఞ్ఞ’’న్తి (చూళవ. ౨౪౯) చ వచనతో సరేన ధమ్మం భణితుం వట్టతి. సరభఞ్ఞే కిర తరఙ్గవత్తధోతకవత్తభాగగ్గహకవత్తాదీని ద్వత్తింస వత్తాని అత్థి. తేసు యం ఇచ్ఛతి, తం కాతుం లభతీతి. దసమే నత్థి వత్తబ్బం.

గీతస్సరసుత్తాదివణ్ణనా నిట్ఠితా.

కిమిలవగ్గవణ్ణనా నిట్ఠితా.