(౧౭) ౨. ఆఘాతవగ్గో

౧-౫. పఠమఆఘాతపటివినయసుత్తాదివణ్ణనా

౧౬౧-౧౬౫. దుతియస్స పఠమే నత్థి వత్తబ్బం. దుతియే ఆఘాతో పటివినయతి ఏత్థ, ఏతేహీతి వా ఆఘాతపటివినయా. తేనాహ ‘‘ఆఘాతో ఏతేహి పటివినేతబ్బో’’తిఆది.

నన్తకన్తి అనన్తకం, అన్తవిరహితం వత్థఖణ్డం. యది హి తస్స అన్తో భవేయ్య, ‘‘పిలోతికా’’తి సఙ్ఖం న గచ్ఛేయ్య.

సేవాలేనాతి బీజకణ్ణికకేసరాదిభేదేన సేవాలేన. ఉదకపప్పటకేనాతి నీలమణ్డూకపిట్ఠివణ్ణేన ఉదకపిట్ఠిం ఛాదేత్వా నిబ్బత్తేన ఉదకపిట్ఠికేన. ఘమ్మేన అనుగతోతి ఘమ్మేన ఫుట్ఠో అభిభూతో. చిత్తుప్పాదన్తి పటిఘసమ్పయుత్తచిత్తుప్పాదం.

విసభాగవేదనుప్పత్తియా కకచేనేవ ఇరియాపథపవత్తినివారణేన ఛిన్దన్తో ఆబాధతి పీళేతీతి ఆబాధో, సో అస్స అత్థీతి ఆబాధికో. తంసముట్ఠానేన దుక్ఖితో సఞ్జాతదుక్ఖో. బాళ్హగిలానోతి అధిమత్తగిలానో. గామన్తనాయకస్సాతి గామన్తసమ్పాపకస్స.

పసన్నభావేన ఉదకస్స అచ్ఛభావో వేదితబ్బోతి ఆహ ‘‘అచ్ఛోదకాతి పసన్నోదకా’’తి. సాదురసతాయ సాతతాతి ఆహ ‘‘మధురోదకా’’తి. తనుకమేవ సలిలం విసేసతో సీతలం, న బహలాతి ఆహ ‘‘తనుసీతసలిలా’’తి. సేతకాతి నిక్కద్దమా. సచిక్ఖల్లాదివసేన హి ఉదకస్స వివణ్ణతా. సభావతో పన తం సేతవణ్ణమేవ. తతియాదీని ఉత్తానత్థానేవ.

పఠమఆఘాతపటివినయసుత్తాదివణ్ణనా నిట్ఠితా.

౬. నిరోధసుత్తవణ్ణనా

౧౬౬. ఛట్ఠే అమరిసనత్థేతి అసహనత్థే. అనాగతవచనం కతన్తి అనాగతసద్దప్పయోగో కతో, అత్థో పన వత్తమానకాలికోవ. అక్ఖరచిన్తకా (పాణిని. ౩.౩.౧౪౫-౧౪౬) హి ఈదిసేసు ఠానేసు అనోకప్పనామరిసనత్థవసేన అత్థిసద్దే ఉపపదే వత్తమానకాలేపి అనాగతవచనం కరోన్తి.

నిరోధసుత్తవణ్ణనా నిట్ఠితా.

౭-౯. చోదనాసుత్తాదివణ్ణనా

౧౬౭-౯. సత్తమే వత్థుసన్దస్సనాతి యస్మిం వత్థుస్మిం ఆపత్తి, తస్స సరూపతో దస్సనం. ఆపత్తిసన్దస్సనాతి యం ఆపత్తిం సో ఆపన్నో, తస్సా దస్సనం. సంవాసప్పటిక్ఖేపోతి ఉపోసథప్పవారణాదిసంవాసస్స పటిక్ఖిపనం అకరణం. సామీచిప్పటిక్ఖేపోతి అభివాదనాదిసామీచికిరియాయ అకరణం. చోదయమానేనాతి చోదేన్తేన. చుదితకస్స కాలోతి చుదితకస్స చోదేతబ్బకాలో. పుగ్గలన్తి చోదేతబ్బపుగ్గలం. ఉపపరిక్ఖిత్వాతి ‘‘అయం చుదితకలక్ఖణే తిట్ఠతి, న తిట్ఠతీ’’తి వీమంసిత్వా. అయసం ఆరోపేతీతి ‘‘ఇమే మం అభూతేన అబ్భాచిక్ఖన్తా అయసం బ్యసనం ఉప్పాదేన్తీ’’తి భిక్ఖూనం అయసం ఉప్పాదేతి. అట్ఠమనవమాని ఉత్తానత్థానేవ.

చోదనాసుత్తాదివణ్ణనా నిట్ఠితా.

౧౦. భద్దజిసుత్తవణ్ణనా

౧౭౦. దసమే అభిభవిత్వా ఠితో ఇమే సత్తేతి అధిప్పాయో. యస్మా పన సో ‘‘పాసంసభావేన ఉత్తమభావేన చ తే సత్తే అభిభవిత్వా ఠితో’’తి అత్తానం మఞ్ఞతి, తస్మా వుత్తం ‘‘జేట్ఠకో’’తి. అఞ్ఞదత్థు దసోతి దస్సనే అన్తరాయాభావవచనేన ఞేయ్యవిసేసపరిగ్గాహికభావేన చ అనావరణదస్సావితం పటిజానాతీతి ఆహ ‘‘సబ్బం పస్సతీతి అధిప్పాయో’’తి.

భద్దజిసుత్తవణ్ణనా నిట్ఠితా.

ఆఘాతవగ్గవణ్ణనా నిట్ఠితా.