౨-౩. ఆరభతిసుత్తాదివణ్ణనా

౧౪౨-౩. దుతియే ఆరభతీతి ఏత్థ ఆరమ్భ-సద్దో కమ్మకిరియహింసనవీరియకోపనాపత్తివీతిక్కమేసు వత్తతి. తథా హేస ‘‘యం కిఞ్చి దుక్ఖం సమ్భోతి, సబ్బం ఆరమ్భపచ్చయా’’తి (సు. ని. ౭౪౯) కమ్మే ఆగతో. ‘‘మహారమ్భా మహాయఞ్ఞా, న తే హోన్తి మహప్ఫలా’’తి (సం. ని. ౧.౧౨౦; అ. ని. ౪.౩౯) కిరియాయ. ‘‘సమణం గోతమం ఉద్దిస్స పాణం ఆరభన్తీ’’తి (మ. ని. ౨.౫౧) హింసనే. ‘‘ఆరమ్భథ నిక్ఖమథ, యుఞ్జథ బుద్ధసాసనే’’తి (సం. ని. ౧.౧౮౫; నేత్తి. ౨౯; పేటకో. ౩౮; మి. ప. ౫.౧.౪) వీరియే. ‘‘బీజగామభూతగామసమారమ్భా పటివిరతో హోతీ’’తి (దీ. ని. ౧.౧౦, ౧౯౫; మ. ని. ౧.౨౯౩) కోపనే. ‘‘ఆరభతి చ విప్పటిసారీ చ హోతీ’’తి (అ. ని. ౫.౧౪౨; పు. ప. ౧౯౧) అయం పన ఆపత్తివీతిక్కమే ఆగతో, తస్మా ఆపత్తివీతిక్కమవసేన ఆరభతి చేవ, తప్పచ్చయా చ విప్పటిసారీ హోతీతి అయమేత్థ అత్థో. యథాభూతం నప్పజానాతీతి అనధిగతత్తా యథాసభావతో న జానాతి. యత్థస్సాతి యస్మిం అస్స, యం ఠానం పత్వా ఏతస్స పుగ్గలస్స ఉప్పన్నా పాపకా అకుసలా ధమ్మా అపరిసేసా నిరుజ్ఝన్తీతి అత్థో. కిం పన పత్వా తే నిరుజ్ఝన్తీతి? అరహత్తమగ్గం, ఫలప్పత్తస్స పన నిరుద్ధా నామ హోన్తి. ఏవం సన్తేపి ఇధ మగ్గకిచ్చవసేన పన ఫలమేవ వుత్తన్తి వేదితబ్బం.

ఆరభతీ న విప్పటిసారీ హోతీతి ఆపత్తిం ఆపజ్జతి, తం పనేస దేసేతుం సభాగపుగ్గలం పరియేసతి, తస్మా న విప్పటిసారీ హోతి. న ఆరభతి విప్పటిసారీ హోతీతి ఆపత్తిం న ఆపజ్జతి, వినయపఞ్ఞత్తియం పన అకోవిదత్తా అనాపత్తియా ఆపత్తిసఞ్ఞీ హుత్వా విప్పటిసారీ హోతీతి ఏవమేత్థ అత్థో దట్ఠబ్బో. ‘‘న ఆరభతి న విప్పటిసారీ హోతీ’’తి యో వుత్తో, కతరో సో పుగ్గలో? ఓస్సట్ఠవీరియపుగ్గలో. సో హి ‘‘కిం మే ఇమస్మిం కాలే పరినిబ్బానేన, అనాగతే మేత్తేయ్యసమ్మాసమ్బుద్ధకాలే పరినిబ్బాయిస్సామీ’’తి విసుద్ధసీలోపి పటిపత్తిం న పూరేతి. సో హి ‘‘కిమత్థం ఆయస్మా పమత్తో విహరతి, పుథుజ్జనస్స నామ గతి అనిబద్ధా, తస్మా హి మేత్తేయ్యసమ్మాసమ్బుద్ధస్స సమ్ముఖీభావం లభేయ్యాసి, అరహత్తత్థాయ విపస్సనం భావేహీ’’తి ఓవదితబ్బోవ.

సాధూతి ఆయాచనత్థే నిపాతో. ఇదం వుత్తం హోతి – యావ అపరద్ధం వత ఆయస్మతా, ఏవం సన్తేపి మయం ఆయస్మన్తం యాచామ, దేసేతబ్బయుత్తకస్స దేసనాయ, వుట్ఠాతబ్బయుత్తకస్స వుట్ఠానేన, ఆవికాతబ్బయుత్తకస్స ఆవికిరియాయ ఆరమ్భజే ఆసవే పహాయ సుద్ధన్తే ఠితభావపచ్చవేక్ఖణేన విప్పటిసారజే ఆసవే పటివినోదేత్వా నీహరిత్వా విపస్సనాచిత్తఞ్చేవ విపస్సనాపఞ్ఞఞ్చ వడ్ఢేతూతి. అమునా పఞ్చమేన పుగ్గలేనాతి ఏతేన పఞ్చమేన ఖీణాసవపుగ్గలేన. సమసమో భవిస్సతీతి లోకుత్తరగుణేహి సమభావేనేవ సమో భవిస్సతీతి ఏవం ఖీణాసవేన ఓవదితబ్బోతి అత్థో. తతియం ఉత్తానమేవ.

ఆరభతిసుత్తాదివణ్ణనా నిట్ఠితా.