౪. కాళకారామసుత్తవణ్ణనా

౨౪. చతుత్థే బాళ్హం ఖో నే పసంససీతి నే సమణే బాళ్హం కత్వా పసంససి వణ్ణయసి. కీదిసం సీలం ఏతేసన్తి కింసీలా. కో సమాచారో ఏతేసన్తి కింసమాచారా. గుణమగ్గసణ్ఠితాతి గుణగ్గసణ్ఠితా. మ-కారో పదసన్ధికరో, అగ్గగుణే పతిట్ఠితాతి వుత్తం హోతి. సన్తిన్ద్రియా సన్తమానసా, ‘‘సన్తం తేసం గతం ఠిత’’న్తిపి పఠన్తి. ఏకకియాతి ఏకకా, చతూసు ఇరియాపథేసు ఏకకా హుత్వా విహరన్తీతి అధిప్పాయో. తేనేవాహ ‘‘అదుతియా’’తి. తాదిసా సమణా మమాతీతి ఏత్థ ఇతి-సద్దో ఆదిఅత్థో. తేన –

‘‘కాయకమ్మం సుచి నేసం, వాచాకమ్మం అనావిలం;

మనోకమ్మం సువిసుద్ధం, తాదిసా సమణా మమ.

‘‘విమలా సఙ్ఖముత్తాభా, సుద్ధా అన్తరబాహిరా;

పుణ్ణా సుద్ధేహి ధమ్మేహి, తాదిసా సమణా మమ.

‘‘లాభేన ఉన్నతో లోకో, అలాభేన చ ఓనతో;

లాభాలాభేన ఏకట్ఠా, తాదిసా సమణా మమ.

‘‘యసేన ఉన్నతో లోకో, అయసేన చ ఓనతో;

యసాయసేన ఏకట్ఠా, తాదిసా సమణా మమ.

‘‘పసంసాయున్నతో లోకో, నిన్దాయపి చ ఓనతో;

సమా నిన్దాపసంసాసు, తాదిసా సమణా మమ.

‘‘సుఖేన ఉన్నతో లోకో, దుక్ఖేనపి చ ఓనతో;

అకమ్పా సుఖదుక్ఖేసు, తాదిసా సమణా మమా’’తి. (ధ. ప. అట్ఠ. ౨.౩౦౩ చూళసుభద్దావత్థు) –

ఏవమాదిం సఙ్గణ్హాతి.

‘‘దూరే సన్తో’’తిఆదిగాథాయ అయమత్థో. సన్తోతి రాగాదీనం సన్తతాయ బుద్ధాదయో సన్తో నామ, ఇధ పన పుబ్బబుద్ధేసు కతాధికారా ఉస్సన్నకుసలమూలా భావితభావనా సత్తా సన్తోతి అధిప్పేతా. పకాసన్తీతి దూరే ఠితాపి బుద్ధానం ఞాణపథం ఆగచ్ఛన్తా పాకటా హోన్తి. హిమవన్తోవాతి యథా తియోజనసహస్సవిత్థతో పఞ్చయోజనసతుబ్బేధో చతురాసీతియా కూటసహస్సేహి పటిమణ్డితో హిమవన్తపబ్బతో దూరే ఠితానమ్పి అభిముఖే ఠితో వియ పకాసతి, ఏవం పకాసన్తీతి అత్థో. అసన్తేత్థ న దిస్సన్తీతి లాభగరుకా, విత్థిణ్ణపరలోకా, ఆమిసచక్ఖుకా, జీవికత్థాయ పబ్బజితా, బాలపుగ్గలా అసన్తో నామ. తే ఏత్థ బుద్ధానం దక్ఖిణస్స జాణుమణ్డలస్స సన్తికే నిసిన్నాపి న దిస్సన్తి న పఞ్ఞాయన్తి. రత్తిం ఖిత్తా యథా సరాతి రత్తిం చతురఙ్గసమన్నాగతే అన్ధకారే ఖిత్తా సరా వియ తథారూపస్స ఉపనిస్సయభూతస్స పుబ్బహేతునో అభావేన న పఞ్ఞాయన్తీతి అత్థో.

బ్రహ్మదేయ్యన్తి సేట్ఠదేయ్యం, యథా దిన్నం న పున గహేతబ్బం హోతి నిస్సట్ఠం పరిచ్చత్తం, ఏవం దిన్నన్తి అత్థో.

దిట్ఠం న మఞ్ఞతీతి ఏత్థ దిట్ఠన్తి మంసచక్ఖునాపి దిట్ఠం, దిబ్బచక్ఖునాపి దిట్ఠం, రూపాయతనస్సేతం అధివచనం. యఞ్హి చక్ఖుద్వయేన కతదస్సనకిరియాసమాపనం, యం చక్ఖుద్వయం పస్సతి అపస్సి పస్సిస్సతి, సమవాయే పస్సేయ్య, తం సబ్బం కాలవిసేసవచనిచ్ఛాయ అభావతో ‘‘దిట్ఠ’’న్తేవ వుత్తం యథా ‘‘దుద్ధ’’న్తి. తేనేవాహ ‘‘దిట్ఠం రూపాయతన’’న్తి. ఏవరూపాని హి వచనానీతి ‘‘దట్ఠబ్బం సోతబ్బ’’న్తిఆదీని.

లాభేపి తాదీ, అలాభేపి తాదీతి యథా అలాభకాలే లాభస్స లద్ధకాలేపి తథేవాతి తాదిసో. యసేపీతి యసే సతిపి మహాపరివారకాలేపి. సేసమేత్థ ఉత్తానమేవ.

కాళకారామసుత్తవణ్ణనా నిట్ఠితా.