౮. ఉపకసుత్తవణ్ణనా

౧౮౮. అట్ఠమే నిబ్బత్తివసేన నిరయం అరహతి, నిరయసంవత్తనియేన వా కమ్మునా నిరయే నియుత్తోతి నేరయికో. అవీచిమ్హి ఉప్పజ్జిత్వా తత్థ ఆయుకప్పసఞ్ఞితం అన్తరకప్పం తిట్ఠతీతి కప్పట్ఠో. నిరయూపపత్తిం పరిహరణవసేన తికిచ్ఛితుం అసక్కుణేయ్యోతి అతేకిచ్ఛో. అపరియాదిన్నావాతి అపరిక్ఖీణాయేవ. సచే హి ఏకో భిక్ఖు కాయానుపస్సనం పుచ్ఛతి, అఞ్ఞో వేదనానుపస్సనం…పే… చిత్తానుపస్సనం. ‘‘ఇమినా పుట్ఠే అహం పుచ్ఛామీ’’తి ఏకో ఏకం న ఓలోకేతి, ఏవం సన్తేపి తేసం వారో పఞ్ఞాయతి ఏవ, బుద్ధానం పన వారో న పఞ్ఞాయతి. విదత్థిచతురఙ్గులం ఛాయం అతిక్కమనతో పురేతరంయేవ భగవా చుద్దసవిధేన కాయానుపస్సనం, నవవిధేన వేదనానుపస్సనం, సోళసవిధేన చిత్తానుపస్సనం, పఞ్చవిధేన ధమ్మానుపస్సనం కథేతి. తిట్ఠన్తు వా ఏవం చత్తారో. సచే హి అఞ్ఞే చత్తారో సమ్మప్పధానేసు, అఞ్ఞే ఇద్ధిపాదేసు, అఞ్ఞే పఞ్చిన్ద్రియేసు, అఞ్ఞే పఞ్చబలేసు, అఞ్ఞే సత్తబోజ్ఝఙ్గేసు, అఞ్ఞే అట్ఠమగ్గఙ్గేసు పఞ్హే పుచ్ఛేయ్యుం, తమ్పి భగవా కథేయ్య. తిట్ఠన్తు వా ఏతే అట్ఠ. సచే అఞ్ఞే సత్తతింస జనా బోధిపక్ఖియేసు పఞ్హే పుచ్ఛేయ్యుం, తమ్పి భగవా తావదేవ కథేయ్య. కస్మా? యావతా హి లోకియమహాజనే ఏకం పదం కథేన్తే తావ ఆనన్దత్థేరో అట్ఠ పదాని కథేతి. ఆనన్దత్థేరే పన ఏకం పదం కథేన్తేయేవ భగవా సోళస పదాని కథేతి. కస్మా? భగవతో హి జివ్హా ముదు, దన్తావరణం సుఫుసితం, వచనం అగళితం, భవఙ్గపరివాసో లహుకో. తేన వుత్తం – ‘‘అపరియాదిన్నావస్స తథాగతస్స ధమ్మదేసనా, అపరియాదిన్నం ధమ్మపదబ్యఞ్జన’’న్తి.

తత్థ ధమ్మదేసనాతి తన్తిట్ఠపనా. ధమ్మపదబ్యఞ్జనన్తి ఏత్థ ధమ్మోతి పాళి. పజ్జతి అత్థో ఏతేనాతి పదం. వాక్యఞ్చ పదేనేవ సఙ్గహితం. అత్థం బ్యఞ్జేతీతి బ్యఞ్జనం, అక్ఖరం. తఞ్హి పదవాక్యం పరిచ్ఛిజ్జమానం తం తం అత్థం బ్యఞ్జేతి పకాసేతి. ఏతేన అపరాపరేహి పదబ్యఞ్జనేహి సుచిరమ్పి కాలం కథేన్తస్స తథాగతస్స న కదాచి తేసం పరియాదానం అత్థీతి దస్సేతి. గుణధంసీతి గుణధంసనసీలో. పగబ్బోతి వాచాపాగబ్బియేన సమన్నాగతో.

ఉపకసుత్తవణ్ణనా నిట్ఠితా.