౩. అసుభసుత్తవణ్ణనా

౧౬౩. తతియే ‘‘యథా ఏతం, తథా ఇద’’న్తి ఇమినా నయేనాతి ఏతేన –

‘‘యథా ఇదం తథా ఏతం, యథా ఏతం తథా ఇదం;

అజ్ఝత్తఞ్చ బహిద్ధా చ, కాయే ఛన్దం విరాజయే’’తి. (సు. ని. ౨౦౫); –

ఇమం దేసనానయం సఙ్గణ్హాతి. తస్సత్థో – యథా ఇదం సవిఞ్ఞాణకాసుభం ఆయుఉస్మావిఞ్ఞాణానం అనపగమా చరతి తిట్ఠతి నిసీదతి సయతి, తథా ఏతం ఏతరహి సుసానే సయితం అవిఞ్ఞాణకమ్పి పుబ్బే తేసం ధమ్మానం అనపగమా అహోసి. యథా చ ఏతం ఏతరహి మతసరీరం తేసం ధమ్మానం అపగమా న చరతి న తిట్ఠతి న నిసీదతి న సేయ్యం కప్పేతి, తథా ఇదం సవిఞ్ఞాణకమ్పి తేసం ధమ్మానం అపగమా భవిస్సతి. యథా చ ఇదం సవిఞ్ఞాణకం నేతరహి సుసానే మతం సేతి న ఉద్ధుమాతకాదిభావముపగతం, తథా ఏతం ఏతరహి మతసరీరమ్పి పుబ్బే అహోసి. యథా పనేతం ఏతరహి అవిఞ్ఞాణకాసుభం మతకసుసానే సేతి ఉద్ధుమాతకాదిభావఞ్చ ఉపగతం, తథా ఇదం సవిఞ్ఞాణకమ్పి భవిస్సతీతి. తత్థ యథా ఇదం తథా ఏతన్తి అత్తనా మతసరీరస్స సమానభావం కరోన్తో బాహిరే దోసం పజహతి. యథా ఏతం తథా ఇదన్తి మతసరీరేన అత్తనో సమానభావం కరోన్తో అజ్ఝత్తికే రాగం పజహతి. యేనాకారేన ఉభయం సమం కరోతి, తం సమ్పజానన్తో ఉభయత్థ మోహం పజహతి.

బహిద్ధా దిట్ఠానన్తి బహిద్ధా సుసానాదీసు దిట్ఠానం ఉద్ధుమాతకాదిదసన్నం అసుభానం. ‘‘నవన్నం పాటికుల్యానం వసేనా’’తి కస్మా వుత్తం, నను అన్తిమజీవికాభావతో పిణ్డపాతస్స అలాభలాభేసు పరితస్సనగేధాదిసముప్పత్తితో భత్తస్స సమ్మదజననతో కిమికులసంవద్ధనతోతి ఏవమాదీహిపి ఆకారేహి ఆహారేపటికూలతా పచ్చవేక్ఖితబ్బా. వుత్తఞ్హేతం – ‘‘అన్తమిదం, భిక్ఖవే, జీవికానం యదిదం పిణ్డోల్యం అతిపాపోయం లోకస్మిం యదిదం పిణ్డోల్యో విచరతి పత్తపాణీతి (సం. ని. ౩.౮౦; ఇతివు. ౯౧). అలద్ధా చ పిణ్డపాతం పరితస్సతి, లద్ధా చ పిణ్డపాతం గధితో ముచ్ఛితో అజ్ఝోపన్నో అనాదీనవదస్సావీ అనిస్సరణపఞ్ఞో పరిభుఞ్జతీతి (అ. ని. ౩.౧౨౪). భుత్తో చ ఆహారో కస్సచి కదాచి మరణం వా మరణమత్తం వా దుక్ఖం ఆవహతీ’’తి.

కటుకీటకాదయో ద్వత్తింసకులప్పభేదా కిమియో నం ఉపనిస్సాయ జీవన్తీతి? వుచ్చతే – అన్తిమజీవికాభావో తావ చిత్తసంకిలేసవిసోధనత్థం కమ్మట్ఠానాభినివేసనతో పగేవ మనసి కాతబ్బో ‘‘మాహం ఛవాలాతసదిసో భవేయ్య’’న్తి. తథా పిణ్డపాతస్స అలాభలాభేసు పరితస్సనగేధాదిసముప్పత్తినివారణం పగేవ అనుట్ఠాతబ్బం సుపరిసుద్ధసీలస్స పటిసఙ్ఖానవతో తదభావతో. భత్తసమ్మదో అనేకన్తికో పరిభోగే అన్తోగధోవాతి వేదితబ్బో. కిమికులసంవద్ధనం పన సఙ్గహేతబ్బం, సఙ్గహితమేవ వా ‘‘నవన్నం పాటికుల్యానం వసేనా’’తి ఏత్థ నియమస్స అకతత్తా. ఇమినా వా నయేన ఇతరేసమ్పేత్థ సఙ్గహో దట్ఠబ్బో యథాసమ్భవమేత్థ పటికూలతాపచ్చవేక్ఖణస్స అధిప్పేతత్తా.

ఏవఞ్చ కత్వా విసుద్ధిమగ్గే (విసుద్ధి. ౧.౨౯౪-౨౯౫) దసహి ఆకారేహి పటికూలతా వేదితబ్బా. సేయ్యథిదం – గమనతో, పరియేసనతో, పరిభోగతో, ఆసయతో, నిధానతో, అపరిపక్కతో, పరిపక్కతో, ఫలతో, నిస్సన్దతో, సమ్మక్ఖనతోతి. ఏవం దసన్నం వసేన పాటికుల్యవచనేనపి ఇధ ‘‘నవన్న’’న్తి వచనం న విరుజ్ఝతి, సమ్మక్ఖనస్స పరిభోగాదీసు లబ్భమానభావా విసుం తం అగ్గహేత్వా న వదన్తి. విసుద్ధిమగ్గే (విసుద్ధి. ౧.౩౦౪) పన సమ్మక్ఖనం పరిభోగాదీసు లబ్భమానమ్పి నిస్సన్దవసేన విసేసతో పటికూలన్తి దస్సేతుం సబ్బపచ్ఛా ఠపితా.

ఉక్కణ్ఠితసఞ్ఞాయ సమన్నాగతోతి తీసు భవేసు అరుచ్చనవసేన పవత్తాయ విపస్సనాపఞ్ఞాయ సమన్నాగతో. నిబ్బిదానుపస్సనా హేసా సఞ్ఞాసీసేన వుత్తా. సేసమేత్థ ఉత్తానమేవ.

అసుభసుత్తవణ్ణనా నిట్ఠితా.