౭. సఙ్ఖతలక్ఖణసుత్తవణ్ణనా

౪౭. సత్తమే సమేచ్చ సమ్భూయ పచ్చయేహి కతం సఙ్ఖతం. నిమిత్తానీతి సఞ్జాననస్స నిమిత్తాని. హేతుపచ్చయసమవాయే ఉప్పజ్జనం ఉప్పాదో, అత్తలాభో. వయోతి భఙ్గో. ఠితస్సాతి ఉప్పాదక్ఖణతో ఉద్ధం ఠితిక్ఖణపత్తస్స. సా పనస్స అవత్థా ఉప్పాదావత్థాయ భిన్నాతి కత్వా అఞ్ఞథత్తం జరాతి చ వుత్తా. యస్మా ధమ్మో ఉప్పజ్జమానో ఏవ భిజ్జతి, తథా సతి ఉప్పాదభఙ్గా సమానక్ఖణా సియుం, న చ తం యుజ్జతి, తస్మా ఉప్పాదావత్థాయ భిన్నా భఙ్గాభిముఖావత్థా జరాతి వేదితబ్బా. యే పన ‘‘సఙ్ఖారానం ఠితి నత్థీ’’తి వదన్తి, తేసం తం మిచ్ఛా. యథా హి తస్సేవ ధమ్మస్స ఉప్పాదావత్థాయ భిన్నా భఙ్గావత్థా ఇచ్ఛితా, అఞ్ఞథా ‘‘అఞ్ఞం ఉప్పజ్జతి, అఞ్ఞం నిరుజ్ఝతీ’’తి ఆపజ్జతి, ఏవం ఉప్పజ్జమానస్స భఙ్గాభిముఖా ధమ్మా ఇచ్ఛితబ్బా. సా చ ఠితిక్ఖణో. న హి ఉప్పజ్జమానో భిజ్జతీతి సక్కా విఞ్ఞాతున్తి.

సఙ్ఖతన్తి తేభూమకా ధమ్మా పచ్చయసముప్పన్నత్తా. యది ఏవం మగ్గఫలధమ్మా కథన్తి ఆహ ‘‘మగ్గఫలాని పనా’’తిఆది. లక్ఖణకథా హి యావదేవ సమ్మసనత్థా. ఉప్పాదక్ఖణే ఉప్పాదో, న ఠానభఙ్గక్ఖణేసు. కస్మా? ఉప్పాదఉప్పాదక్ఖణానం అఞ్ఞమఞ్ఞం పరిచ్ఛిన్నత్తా. యథా హి ఉప్పాదసఙ్ఖాతేన వికారేన ఉప్పాదక్ఖణో పరిచ్ఛిన్నో, ఏవం ఉప్పాదక్ఖణేనపి ఉప్పాదో పరిచ్ఛిన్నో. సేసద్వయేపి ఏసేవ నయో. ధమ్మప్పవత్తిమత్తతాయపి కాలస్స లోకసమఞ్ఞావసేనేవ వుత్తం. లక్ఖణం న సఙ్ఖతం, సఙ్ఖతం న లక్ఖణన్తి నేసం భేదదస్సనం. అవత్థావతో హి అవత్థా భిన్నావాతి. పరిచ్ఛిన్నన్తి ఏత్థ ఉప్పాదవయేహి తావ సఙ్ఖతం పరిచ్ఛిన్నం హోతు, జరాయ పన తం కథం పరిచ్ఛిన్నన్తి వుచ్చతి? న వుచ్చతి పరిచ్ఛేదో పుబ్బన్తాపరన్తమత్తేన, అథ ఖో సభావభేదేనాతి నాయం దోసో. సఙ్ఖతం ధమ్మజాతం పరిచ్ఛిన్నం తబ్బన్తం ధమ్మజాతం సఙ్ఖతన్తి పఞ్ఞాయతి ఏవం తేసం అభావేన నిబ్బానమేతన్తి లక్ఖితబ్బతో సఞ్జానితబ్బతో. ఇదాని ‘‘యథా హీ’’తిఆదినా యథావుత్తమత్తం ఉపమాహి విభావేతి.

సఙ్ఖతలక్ఖణసుత్తవణ్ణనా నిట్ఠితా.