(౧౬) ౬. అచేలకవగ్గవణ్ణనా

౧౫౭-౧౬౩. ఇతో పరేసు పన సుత్తపదేసు ‘‘గాళ్హా’’తి వుత్తమత్థం వివరన్తో ‘‘కక్ఖళా’’తి ఆహ. కక్ఖళచారో చస్సా న లూఖసభావో. అథ ఖో తణ్హావసేన థిరగ్గహణన్తి ఆహ ‘‘లోభవసేన థిరగ్గహణా’’తి. అగాళ్హా పటిపదాతి వా కామానం ఓగాహనం పటిపత్తి, కామసుఖానుయోగోతి అత్థో. నిజ్ఝామా పటిపదాతి కాయస్స నిజ్ఝాపనవసేన ఖేపనవసేన పవత్తా పటిపత్తి, అత్తకిలమథానుయోగోతి అత్థో. నిచ్చేలోతి నిస్సట్ఠచేలో సబ్బేన సబ్బం పటిక్ఖిత్తచేలో. నగ్గియవతసమాదానేన నగ్గో. ఠితకోవ ఉచ్చారం కరోతీతిఆది నిదస్సనమత్తం వమిత్వా ముఖవిక్ఖాలనాదిఆచారస్సపి తేన విస్సట్ఠత్తా. జివ్హాయ హత్థం అపలేఖతి అవలేఖతి ఉదకేన అధోవనతో. దుతియవికప్పేపి ఏసేవ నయో. ‘‘ఏహి, భదన్తే’’తి వుత్తే ఉపగమనసఙ్ఖాతో విధి ఏహిభదన్తో, తం చరతీతి ఏహిభదన్తికో, తప్పటిక్ఖేపేన న ఏహిభదన్తికో. న కరోతి ‘‘సమణేన నామ పరస్స వచనకరేన న భవితబ్బ’’న్తి అధిప్పాయేన.

పురేతరన్తి తం ఠానం అత్తనో ఉపగమనతో పురేతరం. తం కిర సో ‘‘భిక్ఖునా నామ యదిచ్ఛకా ఏవ భిక్ఖా గహేతబ్బా’’తి అధిప్పాయేన న గణ్హాతి. ఉద్దిస్స కతం మమ నిమిత్తభావేన బహూ ఖుద్దకా పాణా సఙ్ఘాతం ఆపాదితాతి న గణ్హాతి. నిమన్తనం న సాదియతి ఏవం తేసం వచనం కతం భవిస్సతీతి. కుమ్భి ఆదీసుపి సో సత్తసఞ్ఞీతి ఆహ ‘‘కుమ్భి-కళోపియో’’తిఆది. కబళన్తరాయో హోతీతి ఉట్ఠితస్స ద్విన్నమ్పి కబళన్తరాయో హోతి. గామసభాగాదివసేన సఙ్గమ్మ కిత్తేన్తి ఏతిస్సాతి సఙ్కిత్తి, యథాసంహతతణ్డులాదిసఞ్చయో. మానుసకానీతి వేయ్యావచ్చకరా మనుస్సా.

సురాపానమేవాతి మజ్జలక్ఖణప్పత్తాయ సురాయ పానమేవ. సురాగహణేనేవేత్థ మేరయమ్పి సఙ్గహితం. ఏకాగారమేవ ఉఞ్ఛతీతి ఏకాగారికో. ఏకాలోపేనేవ వత్తతీతి ఏకాలోపికో. దీయతి ఏతాయాతి దత్తి, ద్వత్తిఆలోపమత్తగ్గాహి ఖుద్దకం భిక్ఖాదానభాజనం. తేనాహ ‘‘ఖుద్దకపాతీ’’తి. అభుఞ్జనవసేన ఏకో అహో ఏతస్స అత్థీతి ఏకాహికో, ఆహారో, తం ఏకాహికం. సో పన అత్థతో ఏకదివసం లఙ్ఘకో హోతీతి ఆహ ‘‘ఏకాదివసన్తరిక’’న్తి. ద్వాహికన్తిఆదీసుపి ఏసేవ నయో. ఏకాహం అభుఞ్జిత్వా ఏకాహం భుఞ్జనం ఏకాహవారో, తం ఏకాహికమేవ అత్థతో. ద్వీహం అభుఞ్జిత్వా ద్వీహం భుఞ్జనం ద్వీహవారో. సేసపదద్వయేపి ఏసేవ నయో. ఉక్కట్ఠో పన పరియాయభత్తభోజనికో ద్వీహం అభుఞ్జిత్వా ఏకాహమేవ భుఞ్జతి. సేసద్వయేపి ఏసేవ నయో.

మిచ్ఛావాయామవసేనేవ ఉక్కుటికవతానుయోగోతి ఆహ ‘‘ఉక్కుటికవీరియమనుయుత్తో’’తి. అత్తకిలమథానుయోగన్తి అత్తనో కిలమథానుయోగం, సరీరదుక్ఖకారణన్తి అత్థో. సరీరపరియాయో హి ఇధ అత్తసద్దో ‘‘అత్తన్తపో’’తిఆదీసు (మ. ని. ౨.౪౧౩) వియ. ద్వే అన్తేతి ఉభో కోటియో, ఉభో లామకపటిపత్తియోతి అత్థో. లామకమ్పి హి అన్తోతి వుచ్చతి ‘‘అన్తమిదం, భిక్ఖవే, జీవికానం (సం. ని. ౩.౮౦; ఇతివు. ౬౧), కోట్ఠకో అన్తో’’తి ఏవమాదీసు. మజ్ఝిమపటిపదాయ ఉప్పథభావేన అమనీయా గన్తబ్బా ఞాతబ్బాతి అన్తా. తతో ఏవ లామకా.

అచేలకవగ్గవణ్ణనా నిట్ఠితా.

పేయ్యాలవగ్గవణ్ణనా

౧౬౪-౧౮౪. సమనుఞ్ఞోతి సమ్మదేవ కతానుఞ్ఞో. తేనాహ ‘‘సమానజ్ఝాసయో’’తి. సేసమేత్థ ఉత్తానమేవ.

ఇతి మనోరథపూరణియా అఙ్గుత్తరనికాయ-అట్ఠకథాయ

తికనిపాతవణ్ణనాయ అనుత్తానత్థదీపనా సమత్తా.