(౧౪) ౪. యోధాజీవవగ్గో

౧. యోధాజీవసుత్తవణ్ణనా

౧౩౪. చతుత్థస్స పఠమే యుజ్ఝనం యోధో, సో ఆజీవో ఏతస్సాతి యోధాజీవో. యుద్ధముపజీవతీతి వా ఏతస్మిం అత్థే యోధాజీవోతి నిరుత్తినయేన పదసిద్ధి వేదితబ్బా. తేనాహ ‘‘యుద్ధం ఉపజీవతీతి యోధాజీవో’’తి. సహ…పే… పస్సతీతి పుబ్బభాగే విపస్సనాపఞ్ఞాయ సమ్మసనవసేన, మగ్గక్ఖణే అభిసమయవసేన అత్తపచ్చక్ఖేన ఞాణేన పస్సతి.

యోధాజీవసుత్తవణ్ణనా నిట్ఠితా.

౨. పరిసాసుత్తవణ్ణనా

౧౩౫. దుతియే అప్పటిపుచ్ఛిత్వా వినీతాతి ‘‘తం కిం మఞ్ఞథ, భిక్ఖవే, రూపం నిచ్చం వా అనిచ్చం వా’’తిఆదినా అప్పటిపుచ్ఛిత్వా కేవలం ధమ్మదేసనావసేనేవ వినీతపరిసా. దుబ్బినీతపరిసాతి దుక్ఖేన వినీతపరిసా. పుచ్ఛిత్వా వినీతాతి ‘‘తం కిం మఞ్ఞథ, భిక్ఖవే’’తిఆదినా పుచ్ఛిత్వా అనుమతిగ్గహణవసేన వినీతా. సువినీతపరిసాతి సుఖేన వినీతపరిసా. అనుమతిగ్గహణవసేన వినయనఞ్హి న దుక్కరం హోతి.

పరిసాసుత్తవణ్ణనా నిట్ఠితా.

౪. ఉప్పాదాసుత్తవణ్ణనా

౧౩౭. చతుత్థే ఉప్పాదా వా తథాగతానన్తి తథాగతానం ఉప్పాదేపి వేనేయ్యపుగ్గలానం మగ్గఫలుప్పత్తి వియ సఙ్ఖారానం అనిచ్చాదిసభావో న తథాగతుప్పాదాయత్తో, అథ ఖో తథాగతానం ఉప్పాదేపి అనుప్పాదేపి హోతిమేవాతి వుత్తం హోతి. ఠితావ సా ధాతూతి ఠితో ఏవ సో అనిచ్చసభావో బ్యభిచారాభావతో న కదాచి సఙ్ఖారా అనిచ్చా న హోతి. కామం అసఙ్ఖతా వియ ధాతు న నిచ్చో సో సభావో, తథాపి సబ్బకాలికోయేవాతి అధిప్పాయో.

అపరో నయో – ఠితావ సా ధాతూతి ‘‘సబ్బే సఙ్ఖారా అనిచ్చా’’తి ఏసా ధాతు ఏస సభావో తథాగతానం ఉప్పాదతో పుబ్బే ఉద్ధఞ్చ అప్పటివిజ్ఝియమానో న తథాగతేహి ఉప్పాదితో, అథ ఖో సబ్బకాలం సబ్బే సఙ్ఖారా అనిచ్చా, ఠితావ సా ధాతు, కేవలం పన సయమ్భుఞాణేన అభిసమ్బుజ్ఝనతో ‘‘అయం ధమ్మో తథాగతేన అభిసమ్బుద్ధో’’తి పవేదనతో చ తథాగతో ధమ్మస్సామీతి వుచ్చతి అపుబ్బస్స తస్స ఉప్పాదనతో. తేన వుత్తం ‘‘ఠితావ సా ధాతూ’’తి.

అభిసమ్బుజ్ఝతీతి ఞాణేన అభిసమ్బుజ్ఝతి. అభిసమేతీతి ఞాణేన అభిసమాగచ్ఛతి. ఆచిక్ఖతీతి కథేతి. దేసేతీతి దస్సేతి. పఞ్ఞాపేతీతి జానాపేతి. పట్ఠపేతీతి ఞాణముఖే ఠపేతి. వివరతీతి వివరిత్వా దస్సేతి. విభజతీతి విభాగతో దస్సేతి. ఉత్తానీకరోతీతి పాకటం కరోతి.

అథ వా అభిసమ్బుజ్ఝతీతి పచ్చక్ఖకరణేన అభిముఖం బుజ్ఝతి, యాథావతో పటివిజ్ఝతి. తతో ఏవ అభిసమేతి అభిముఖం సమాగచ్ఛతి. ఆదితో కథేన్తో ఆచిక్ఖతి, ఉద్దిసతీతి అత్థో. తమేవ ఉద్దేసం పరియోసాపేన్తో దేసేతి. యథాఉద్దిట్ఠమత్థం నిదస్సనవసేన పకారేహి ఞాపేన్తో పఞ్ఞాపేతి. పకారేహి ఏతమత్థం పతిట్ఠపేన్తో పట్ఠపేతి. యథాఉద్దిట్ఠం పటినిదస్సనవసేన వివరతి విభజతి. వివటం విభత్తఞ్చ అత్థం హేతూదాహరణదస్సనేహి పాకటం కరోన్తో ఉత్తానీకరోతి.

ఉప్పాదాసుత్తవణ్ణనా నిట్ఠితా.

౫-౧౦. కేసకమ్బలసుత్తాదివణ్ణనా

౧౩౮-౧౪౩. పఞ్చమే తన్తావుతానం వత్థానన్తి ఇదం ‘‘యాని కానిచీ’’తి ఇమినా సమానాధికరణన్తి ఆహ ‘‘పచ్చత్తే సామివచన’’న్తి. వాయితానన్తి వీతానం. లామకోతి నిహీనో, మక్ఖలి మోఘపురిసోతి ఏత్థ మక్ఖలీతి తస్స నామం. తం కిర సకద్దమాయ భూమియా తేలఘటం గహేత్వా గచ్ఛన్తం, ‘‘తాత, మా ఖలీ’’తి సామికో ఆహ. సో పమాదేన ఖలిత్వా పతిత్వా సామికస్స భయేన పలాయితుం ఆరద్ధో. సామికో ఉపధావిత్వా నం దుస్సకణ్ణే అగ్గహేసి, సాటకం ఛడ్డేత్వా అచేలకో హుత్వా పలాయి. సో పణ్ణేన వా తిణేన వా పటిచ్ఛాదేతుమ్పి అజానన్తో జాతరూపేనేవ ఏకం గామం పావిసి. మనుస్సా తం దిస్వా ‘‘అయం సమణో అరహా అప్పిచ్ఛో, నత్థి ఇమినా సదిసో’’తి పూవభత్తాదీని గహేత్వా ఉపసఙ్కమన్తి. సో ‘‘మయ్హం సాటకం అనివత్థభావేన ఇదం ఉప్పన్న’’న్తి తతో పట్ఠాయ సాటకం లభిత్వాపి న నివాసేసి, తదేవ చ పబ్బజ్జం అగ్గహేసి. తస్స సన్తికే అఞ్ఞేపి అఞ్ఞేపీతి పఞ్చసతా మనుస్సా పబ్బజింసు. తం సన్ధాయాహ ‘‘మక్ఖలి మోఘపురిసో’’తి. ఛట్ఠాదీని ఉత్తానత్థాని ఏవ.

కేసకమ్బలసుత్తాదివణ్ణనా నిట్ఠితా.

౧౧-౧౩. పఠమమోరనివాపసుత్తాదివణ్ణనా

౧౪౪-౧౪౬. ఏకాదసమే అకుప్పధమ్మతాయ ఖయవయసఙ్ఖాతం అన్తం అతీతాతి అచ్చన్తా, ఏవం అపరిహాయనసభావత్తా అచ్చన్తా నిట్ఠా అస్సాతి అచ్చన్తనిట్ఠో. తేనాహ ‘‘అన్తం అతిక్కన్తనిట్ఠో’’తిఆది. న హి పటివిద్ధస్స లోకుత్తరధమ్మస్స దస్సనం కుప్పనం నామ అత్థి. ధువనిట్ఠోతి సతతనిట్ఠో. అచ్చన్తమేవ చతూహి యోగేహి ఖేమో ఏతస్స అత్థీతి అచ్చన్తయోగక్ఖేమీ, నిచ్చయోగక్ఖేమీతి అత్థో. మగ్గబ్రహ్మచరియస్స వుసితత్తా తస్స అవిహాయనసభావత్తా అచ్చన్తం బ్రహ్మచారీతి అచ్చన్తబ్రహ్మచారీ, నిచ్చబ్రహ్మచారీతి అత్థో. పరియోసానన్తి బ్రహ్మచరియపరియోసానం వట్టదుక్ఖపరియోసానఞ్చ. అచ్చన్తం పరియోసానమస్సాతి అచ్చన్తపరియోసానో. ద్వాదసమతేరసమాని ఉత్తానత్థానేవ.

పఠమమోరనివాపసుత్తాదివణ్ణనా నిట్ఠితా.

యోధాజీవవగ్గవణ్ణనా నిట్ఠితా.

౧౪౭-౧౫౬. మఙ్గలవగ్గో ఉత్తానత్థోయేవ.

తతియపణ్ణాసకం నిట్ఠితం.