చతువీసతిమో పరిచ్ఛేదో

౨౪. పరిగ్గహవిసుద్ధికథా

౯౪౦. సీలచిత్తవిసుద్ధీహి, యథావుత్తాహి మణ్డితో;

పయోగాసయసమ్పన్నో, నిబ్బానాభిరతో తతో.

౯౪౧. ఖన్ధాయతనధాతాదిప్పభేదేహి యథారహం;

లక్ఖణపచ్చుపట్ఠాన-పదట్ఠానవిభాగతో.

౯౪౨. పరిగ్గహేత్వా సఙ్ఖారే, నామరూపం యథాకథం;

వవత్థపేన్తో తత్థేవమనుపస్సతి పఞ్ఞవా.

౯౪౩. నామరూపమిదం సుద్ధం, అత్తభావోతి వుచ్చతి;

నత్థేత్థ కోచి అత్తా వా, సత్తో జీవో చ పుగ్గలో.

౯౪౪. యథాపి అఙ్గసమ్భారా, హోతి సద్దో రథో ఇతి;

ఏవం ఖన్ధేసు సన్తేసు, హోతి సత్తోతి సమ్ముతి.

౯౪౫. ఖన్ధాయతనధాతూనం, యథాయోగమనుక్కమో;

అబ్బోచ్ఛిన్నో పవత్తన్తో, సంసారోతి పవుచ్చతి.

౯౪౬. ఇతి నానప్పకారేన, తేభూమకపరిగ్గహో;

భూమిధమ్మవవత్థానం, సుద్ధసఙ్ఖారదస్సనం.

౯౪౭. అత్తదిట్ఠిపహానేన, దిట్ఠిసంక్లేససోధనం;

దిట్ఠివిసుద్ధి నామాతి, ఞాణమేతం పవుచ్చతి.

౯౪౮. పరిగ్గహితసఙ్ఖారో, నామరూపమపత్థియా;

తతో పరం యథాయోగం, పరిగ్గణ్హతి పచ్చయే.

౯౪౯. దుక్ఖసముదయో తత్థ, తణ్హా సంసారనాయికా;

సమోధానేతి సఙ్ఖారే, తత్థ తత్థుపపత్తియా.

౯౫౦. తణ్హాసమ్భవమేవేతం, తస్మా దుక్ఖం పవుచ్చతి;

తదప్పవత్తి నిబ్బానం, మగ్గో తంపాపకోతి చ.

౯౫౧. చతుసచ్చవవత్థాన-ముఖేనేవమ్పి పచ్చయే;

పరిగ్గణ్హన్తి ఏకచ్చే, సఙ్ఖారానమథాపరే.

౯౫౨. ఆలోకాకాసవాయాపపథవిఞ్చుపనిస్సయం;

భవఙ్గపరిణామఞ్చ, లభిత్వావ యథారహం.

౯౫౩. ఛ వత్థూని చ నిస్సాయ, ఛ ద్వారారమ్మణాని చ;

పటిచ్చ మనసికారం, పవత్తన్తి అరూపినో.

౯౫౪. యథాసకసముట్ఠానం, విభాగేహి చ రూపినో;

పవత్తన్తి ఏకచ్చేతి, పరిగ్గణ్హన్తి పచ్చయే.

౯౫౫. అవిజ్జాపచ్చయా హోన్తి, సఙ్ఖారా తు తతో తథా;

విఞ్ఞాణం నామరూపఞ్చ, సళాయతననామకం.

౯౫౬. ఫస్సో చ వేదనా తణ్హా, ఉపాదానం భవో తతో;

జాతి జరా మరణఞ్చ, పవత్తతి యథారహం.

౯౫౭. తతో సోకో పరిదేవో, దుక్ఖఞ్చేవ తథాపరం;

దోమనస్సముపాయాసో, సమ్భోతి చ యథారహం.

౯౫౮. ఏతస్స కేవలస్సేవం, దుక్ఖక్ఖన్ధస్స సమ్భవో;

పటిచ్చసముప్పాదోవ, నత్థఞ్ఞో కోచి కారకో.

౯౫౯. తత్థావిజ్జాదయో ద్వేపి, అద్ధాతీతో అనాగతో;

జాతాదయోపరే అట్ఠ, పచ్చుప్పన్నోతి వణ్ణితో.

౯౬౦. పుఞ్ఞాపుఞ్ఞానేఞ్జవసా, సఙ్ఖారా తివిధా తథా;

భవేకదేసో కమ్మఞ్చ, కమ్మవట్టన్తి వుచ్చతి.

౯౬౧. అవిజ్జాతణ్హుపాదానా, క్లేసవట్టమథాపరే;

విపాకవట్టం సత్తాపి, ఉపపత్తిభవోపి చ.

౯౬౨. అవిజ్జాసఙ్ఖారానం తు, గహణే గహితావ తే;

తణ్హుపాదానభవాతి, అతీతే పఞ్చ హేతవో.

౯౬౩. తణ్హుపాదానభవానం, గహణే గహితావ తే;

అవిజ్జా సఙ్ఖారా చేతి, పచ్చుప్పన్నేపి పఞ్చకే.

౯౬౪. విఞ్ఞాణాదిసరూపేన, దస్సితం ఫలపఞ్చకం;

తథా తదేవ జాతాది-నామేనానాగతన్తి చ.

౯౬౫. అతీతే హేతవో పఞ్చ, ఇదాని ఫలపఞ్చకం;

ఇదాని హేతవో పఞ్చ, ఆయతిం ఫలపఞ్చకం.

౯౬౬. హేతుఫలం ఫలహేతు, పున హేతుఫలాని చ;

తిసన్ధి చతుసఙ్ఖేపం, వీసతాకారమబ్రవుం.

౯౬౭. అత్థధమ్మపటివేధ-దేసనానం యథారహం;

గమ్భీరత్తా చతున్నమ్పి, చతుగమ్భీరతా మతా.

౯౬౮. ఏకత్తనానత్తనయా, అబ్యాపారనయోపరో;

తథేవంధమ్మతా చేతి, నయా వుత్తా చతుబ్బిధా.

౯౬౯. జరామరణసోకాది-పీళితానమభిణ్హసో;

ఆసవానం సముప్పాదా, అవిజ్జా చ పవత్తతి.

౯౭౦. అవిజ్జాపచ్చయా హోన్తి, సఙ్ఖారాపి యథా పురే;

బద్ధావిచ్ఛేదమిచ్చేవం, భవచక్కమనాదికం.

౯౭౧. తణ్హావిజ్జానాభికం తం, జరామరణనేమికం;

సేసాకారాదిఘటికం, తిభవారథయోజితం.

౯౭౨. తిఅద్ధఞ్చ తివట్టఞ్చ, తిసన్ధిఘటికం తథా;

చతుసఙ్ఖేపగమ్భీరనయమణ్డితదేసనం.

౯౭౩. వీసతాకారవిభాగం, ద్వాదసాకారసఙ్గహం;

ధమ్మట్ఠితీతి దీపేన్తి, ఇదప్పచ్చయతం బుధా.

౯౭౪. పటిచ్చసముప్పాదోయం, పచ్చయాకారనామతో;

సఙ్ఖేపతో చ విత్థారా, వివిధాకారభేదతో.

౯౭౫. జనేతి పచ్చయుప్పన్నే, అవిజ్జాదిపవత్తియా;

అవిజ్జాదినిరోధేన, నిరోధేతి చ సబ్బథా.

౯౭౬. పచ్చయప్పచ్చయుప్పన్న-వసేనేవ పవత్తతి;

సంసారోయన్తి ఏకచ్చే, పరిగ్గణ్హన్తి పచ్చయే.

౯౭౭. సమన్తపట్ఠానమహాపకరణవిభాగతో;

ఏకచ్చే పరిగ్గణ్హన్తి, చతువీసతి పచ్చయే.

౯౭౮. ఇతి నానప్పకారేన, పచ్చయానం పరిగ్గహో;

సప్పచ్చయనామరూపం, వవత్థానన్తి వేదితం.

౯౭౯. ఇదప్పచ్చయతాఞాణం, పచ్చయాకారదస్సనం;

ధమ్మట్ఠితి యథాభూతఞాణదస్సననామకం.

౯౮౦. కాలత్తయవిభాగేసు, కఙ్ఖాసంక్లేససోధనం;

కఙ్ఖావితరణా నామ, విసుద్ధీతి పవుచ్చతీతి.

ఇతి నిబ్బానవిభాగే పరిగ్గహవిసుద్ధికథా నిట్ఠితా.

చతువీసతిమో పరిచ్ఛేదో.