సత్తరసమో పరిచ్ఛేదో

౧౭. దిట్ఠిసఙ్గహకథా

౫౯౩. యేవాపనకనామేన, ధమ్మా ఛన్దాదయో తథా;

ఖన్ధాదయో చ కోట్ఠాసా, ఉద్దిట్ఠా హి యథారహం.

౫౯౪. తత్థ ఛన్దాదయో ధమ్మా, విభత్తావ యథారహం;

ఖన్ధాదిరాసయో వాపి, విఞ్ఞేయ్యా దాని సమ్భవా.

౫౯౫. వేదనా వేదనాక్ఖన్ధో, చక్ఖుసమ్ఫస్సజాదికా;

సఞ్ఞా చ సఞ్ఞాక్ఖన్ధోతి, ఛబ్బిధాపి పకాసితా.

౫౯౬. సఙ్ఖారక్ఖన్ధనామేన, సేసా చేతసికా మతా;

వుత్తా విఞ్ఞాణకాయా ఛ, విఞ్ఞాణక్ఖన్ధనామతో.

౫౯౭. రూపక్ఖన్ధో పునేకోవ, సమ్పయుత్తావియోగినో;

అరూపినో చ చత్తారో, పఞ్చక్ఖన్ధా పవుచ్చరే.

౫౯౮. మనాయతననామం తు, చిత్తమేవ తథాపరా;

చక్ఖువిఞ్ఞాణధాతాదిసత్తవిఞ్ఞాణధాతుయో.

౫౯౯. సబ్బే చేతసికా ధమ్మా, ధమ్మాయతనసఙ్గహా;

ధమ్మధాతూతి చ వుత్తా, ద్విపఞ్ఞాసాపి సబ్బథా.

౬౦౦. సుఖుమాని చ రూపాని, నిబ్బానఞ్చేత్థ గయ్హరే;

ఓళారికాని రూపాని, దసాయతనధాతుయో.

౬౦౧. చక్ఖుసోతఘానజివ్హా-కాయాయతననామకా;

రూపసద్దగన్ధరస-ఫోట్ఠబ్బాయతనాని చ.

౬౦౨. ద్వాదసాయతనా సబ్బే, హోన్తట్ఠారసధాతుయో;

ఖన్ధా ఠపేత్వా నిబ్బానం, నత్థి పణ్ణత్తి తీసుపి.

౬౦౩. ఆహారాది చ కోట్ఠాసా, పుబ్బే వుత్తనయావ తే;

ఇతి మిస్సకసఙ్ఖేపో, విఞ్ఞాతబ్బో విభావినా.

౬౦౪. ద్వాదసాకుసలేస్వేవ, చుద్దసాపి వవత్థితా;

యే సావజ్జావ తేసమ్పి, సఙ్గహో దాని నియ్యతే.

౬౦౫. కామాసవో భవాసవో, దిట్ఠావిజ్జాసవాతి చ;

చత్తారో ఆసవా వుత్తా, తయో ధమ్మా సరూపతో.

౬౦౬. ఆసవా ఆసవట్ఠేన,

ఓఘా వుయ్హనతో తథా;

యోజేన్తీతి చ యోగాతి,

తే చత్తారో చ దేసితా.

౬౦౭. కామబ్భవో చ పటిఘో, మానో దిట్ఠి చ సంసయో;

సీలబ్బతపరామాసో, భవరాగో తథాపరో.

౬౦౮. ఇస్సా మచ్ఛరియావిజ్జా, ఇతి సంయోజనా దస;

అట్ఠ ధమ్మా సరూపేన, అభిధమ్మే పకాసితా.

౬౦౯. ఇస్సామచ్ఛరియం హిత్వా, కత్వా మానుద్ధవం తహిం;

భిన్దిత్వా భవరాగఞ్చ, రూపారూపవసా ద్విధా.

౬౧౦. పఞ్చోరమ్భాగియా చేవ, పఞ్చుద్ధమ్భాగియాతి చ;

దస సంయోజనా వుత్తా, సుత్తే సత్త సరూపతో.

౬౧౧. గన్థా ధమ్మా చ చత్తారో, తయో ధమ్మా సరూపతో;

అభిజ్ఝాకాయగన్థో చ, బ్యాపాదో చ పవుచ్చతి.

౬౧౨. సీలబ్బతపరామాసో, కాయగన్థో తథాపరో;

ఇదంసచ్చాభినివేసో, ఇతి దిట్ఠి విభేదితో.

౬౧౩. కామచ్ఛన్దో చ బ్యాపాదో, థినమిద్ధమథాపరం;

తథా ఉద్ధచ్చకుక్కుచ్చం, కఙ్ఖావిజ్జాతి అట్ఠిమే.

౬౧౪. ధమ్మా నివరణా నామ, ఛధా చ పన దేసితా;

మిచ్ఛాదిట్ఠి పనేకావ, పరామాసోతి వుచ్చతి.

౬౧౫. ఉపాదానాని చత్తారి, కాముపాదాదినామకా;

దిట్ఠిసీలబ్బతం అత్త-వాదుపాదానమేవ చ.

౬౧౬. లోభదిట్ఠివసా ద్వేవ, తివిధా దిట్ఠి దేసితా;

దిట్ఠి సీలబ్బతమత్త-వాదో చేతి మహేసినా.

౬౧౭. లోభో దోసో చ మోహో చ,

మానో దిట్ఠి చ సంసయో;

థినముద్ధచ్చమేవాథ,

లోకనాసయుగం తథా.

౬౧౮. ఇత్థం కిలేసవత్థూని, కిలేసాతి పకాసితా;

దసేతే తు సమానావ, పరతో చ సరూపతో.

౬౧౯. కామరాగో చ పటిఘో, మానో దిట్ఠి చ సంసయో;

భవరాగో అవిజ్జాతి, ఛ సత్తానుసయా మతా.

౬౨౦. గాహా చ పలిబోధా చ, పపఞ్చా చేవ మఞ్ఞనా.

తణ్హా మానో చ దిట్ఠి చ, దిట్ఠి తణ్హా చ నిస్సయా.

౬౨౧. పరామాసేకకో ద్వేవ, నిస్సయా మఞ్ఞనా తయో;

ఆసవోఘయోగగన్థా, ఉపాదానా చ దుబ్బిధా.

౬౨౨. అట్ఠ నీవరణా వుత్తా, సత్తధానుసయా కథా;

సంయోజనా కిలేసా చ, దసేవ పరతో ఠితా.

౬౨౩. ఏకద్వితిఛసత్తట్ఠదసకా తు యథారహం;

ధమ్మా సరూపతో హోన్తి, యథావుత్తేసు రాసిసు.

౬౨౪. కామరాగభవరాగా, కామాసవభవాసవా;

రూపరాగారూపరాగ, ఇతి లోభో విభేదితో.

౬౨౫. ఇదంసచ్చాభినివేసో, దిట్ఠి సీలబ్బతం తథా;

అత్తవాదో పరామాసో, ఇతి దిట్ఠి పవుచ్చతి.

౬౨౬. దిట్ఠి పఞ్చదసవిధా, లోభట్ఠారసధా తహిం;

సేసా సపరరాసీహి, సమానా ద్వాదసట్ఠితా.

౬౨౭. ఏకాదససముట్ఠానే, దిట్ఠిలోభా వవత్థితా;

అవిజ్జా సత్తసు వుత్తా, పటిఘో పన పఞ్చసు.

౬౨౮. మానో చ విచికిచ్ఛా చ, చతుట్ఠానేసు ఉద్ధటో;

తీసు ద్వీసు చ థీనన్తి, అట్ఠేతే సవిభత్తికా.

౬౨౯. ఇస్సామచ్ఛేరకుక్కుచ్చమిద్ధలోకవినాసకా;

ఛావిభత్తికధమ్మాతి, అసమ్భిన్నా చతుద్దస.

౬౩౦. రూపరాగారూపరాగ-కామాసవభవాసవా;

హోన్తి దిట్ఠివియుత్తేసు, పుబ్బే వుత్తనయా పన.

౬౩౧. ఇతి సావజ్జసఙ్ఖేపం, ఞత్వా పున విచక్ఖణో;

బోధిపక్ఖియధమ్మానం, సఙ్గహమ్పి విభావయే.

౬౩౨. యేసు సఞ్ఞాచిత్తదిట్ఠి-విపల్లాసా యథాక్కమం;

సుభం సుఖం నిచ్చమత్తా, ఇతి ద్వాదసధా ఠితా.

౬౩౩. తత్థ కాయే వేదనాసు, చిత్తే ధమ్మేసు చక్కమా;

అసుభం దుక్ఖమనిచ్చమనత్తాతి ఉపట్ఠితా.

౬౩౪. యథావుత్తవిపల్లాసపహానాయ యథారహం;

భిన్నా విసయకిచ్చానం, వసేన పన సమ్భవా.

౬౩౫. చత్తారో సతిపట్ఠానా, కాయానుపస్సనాదయో;

ఇతి వుత్తా పనేకావ, సమ్మాసతి మహేసినా.

౬౩౬. ఉప్పన్నానుప్పన్నపాపపహానానుప్పన్నాయ చ;

అనుప్పన్నుప్పన్నేహి వా, నిబ్బత్తి అభివుద్ధియా.

౬౩౭. పదహన్తస్స వాయామో, కిచ్చాభోగవిభాగతో;

సమ్మప్పధానా చత్తారో, ఇతి వుత్తా మహేసినా.

౬౩౮. ఛన్దో చ వీరియం చిత్తం, వీమంసాతి చ తాదినా;

చత్తారో ఇద్ధిపాదాతి, విభత్తా చతురాధిపా.

౬౩౯. సద్ధిన్ద్రియఞ్చ వీరియం, సతి చేవ సమాధి చ;

పఞ్ఞిన్ద్రియఞ్చ పఞ్చేవ, బోధిపక్ఖియసఙ్గహే.

౬౪౦. ఇన్ద్రియానిన్ద్రియట్ఠేన, బలట్ఠేన బలాని చ;

ఇతి భిన్నా విభత్తా చ, దువిధాపి మహేసినా.

౬౪౧. సతీ చ ధమ్మవిచయో, తథా వీరియపీతియో;

పస్సద్ధి చ సమాధి చ, ఉపేక్ఖాతి చ తాదినా.

౬౪౨. దేసితా సత్త బోజ్ఝఙ్గా, బుజ్ఝన్తస్స సభావతో;

కాయచిత్తవసా భిన్నం, కత్వా పస్సద్ధిమేకకం.

౬౪౩. సమ్మాదిట్ఠి చ సఙ్కప్పో, వాయామో విరతిత్తయం;

సమ్మాసతి సమాధీ చ, మగ్గో అట్ఠఙ్గికో మతో.

౬౪౪. ఇతి సత్తేవ సఙ్ఖేపా, సత్తతింస పభేదతో;

ఏకం కత్వాన పస్సద్ధిం, అసమ్భిన్నా చతుద్దస.

౬౪౫. నవధా వీరియం వుత్తం, ఛసు రాసీసు పఞ్చసు;

అట్ఠధా సతి సేసా తు, సమానపదరాసికా.

౬౪౬. పఞ్చస్వేవ తు పఞ్ఞా చ, సమాధి చతురాసికో;

సద్ధా ద్వీసు విభత్తాతి, పఞ్చేతే సవిభత్తికా.

౬౪౭. నవా విభత్తికా సేసా, ఛన్దో చిత్తమథాపరం;

పీతి పస్సద్ధిపేక్ఖా చ, సఙ్కప్పో విరతిత్తయం.

౬౪౮. ఇతి వుత్తనయా సబ్బే, బోధిపక్ఖియసఙ్గహా;

లోకుత్తరేసు సమ్భోన్తి, సబ్బథాపి యథారహం.

౬౪౯. పుబ్బభాగే యథాయోగం, లోకియేసు చ లబ్భరే;

నిబ్బేదభావనాకాలే, ఛబ్బిసుద్ధిపవత్తియం.

౬౫౦. ఇతి మిస్సకసావజ్జా, బోధిపక్ఖియసఙ్గహా;

యేవాపనకరాసిమ్హి, యథాసమ్భవతో ఠితా.

౬౫౧. కమ్మపథా తు సమ్భోన్తి, పుఞ్ఞాపుఞ్ఞేసు సబ్బథా;

అపథా చ సుచరితా, తథా దుచ్చరితాపి చ.

౬౫౨. తత్థ కమ్మపథట్ఠానే, అనభిజ్ఝాదయో పన;

ఉపచారేన వుచ్చన్తి, విపాకేసు క్రియేసు వాతి.

ఇతి చేతసికవిభాగే దిట్ఠిసఙ్గహకథా నిట్ఠితా.

సత్తరసమో పరిచ్ఛేదో.

నిట్ఠితో చ సబ్బథాపి చేతసికవిభాగో.