సోళసమో పరిచ్ఛేదో

౧౬. చిత్తుప్పాదకథా

౫౩౩. చిత్తుప్పాదేసు ధమ్మానం, ఇతి ఞత్వా వినిచ్ఛయం;

చిత్తుప్పాదానమేవాథ, ఞాతబ్బో భేదసఙ్గహో.

౫౩౪. వేదనాహారతో చేవ, హేతాధిపతితో తథా;

ఝానిన్ద్రియమగ్గబలా, యేవాపనపథాదితో.

౫౩౫. తత్థ సుఖా చ దుక్ఖా చ, అదుక్ఖమసుఖాతి చ;

తిస్సో చ వేదనా వుత్తా, సమ్భోగత్థవిసేసతో.

౫౩౬. సుఖం దుక్ఖం సోమనస్సం, దోమనస్సమథాపరం;

ఉపేక్ఖిన్ద్రియమిచ్చేవం, పఞ్చిన్ద్రియవిభాగతో.

౫౩౭. కాయవిఞ్ఞాణయుగళే, సుఖదుక్ఖా హి వేదనా;

సోమనస్సం దోమనస్సం, ఇతి నామం లభన్తి న.

౫౩౮. అఞ్ఞత్థ పన సబ్బత్థ, సుఖా దుక్ఖా చ వేదనా;

సోమనస్సం దోమనస్సం, ఇతి నామం లభన్తి చ.

౫౩౯. అదుక్ఖి అసుఖోపేక్ఖా, మజ్ఝత్తాతి చ వేదనా;

పఞ్చపఞ్ఞాసచిత్తేసు, తదఞ్ఞేసు పకాసితా.

౫౪౦. సుఖదుక్ఖిన్ద్రియయుత్తం, కాయవిఞ్ఞాణకద్వయం;

దోమనస్సిన్ద్రియయుత్తం, పటిఘద్వయమానసం.

౫౪౧. అట్ఠారస పరిత్తాని, చతుక్కజ్ఝానమాదితో;

సోమనస్సిన్ద్రియయుత్తా, ద్వాసట్ఠివిధ మానసా.

౫౪౨. ద్వత్తింస చ పరిత్తాని, తేవీస ఝానపఞ్చమా;

హోన్తిపేక్ఖిన్ద్రియయుత్తా, పఞ్చపఞ్ఞాస మానసా.

౫౪౩. సుఖయుత్తా తు తేసట్ఠి, దుక్ఖయుత్తా తయో తహిం;

అదుక్ఖమసుఖయుత్తా, పఞ్చపఞ్ఞాసుపేక్ఖకా.

౫౪౪. ఓజట్ఠమకరూపఞ్చ, వేదనం సన్ధిమానసం;

నామరూపఞ్చ కమతో, ఆహరన్తీతి దేసితా.

౫౪౫. ఆహారా కబళీకారో, ఫస్సో సఞ్చేతనా తథా;

విఞ్ఞాణఞ్చేతి చత్తారో, ఉపత్థమ్భా చ సమ్భవా.

౫౪౬. చిత్తుప్పాదేసు సబ్బత్థ,

ఆహారారూపినో తయో;

కబళీకారో ఆహారో,

కామే కాయానుపాలకో.

౫౪౭. అలోభో చ అదోసో చ,

అమోహో చ తథాపరో;

లోభో దోసో చ మోహో చ,

హేతూ ధమ్మా ఛ దేసితా.

౫౪౮. కుసలాకుసలా హేతూ, తయో అబ్యాకతాతి చ;

నవద్వాదసధా తత్థ, విపాకక్రియభేదతో.

౫౪౯. దస పఞ్చాధికా హోన్తి, భూమిభేదా తతో తహిం;

పుఞ్ఞపాకక్రియాభేదా, తాలీస చతునూనకా.

౫౫౦. సన్తీరణమనోధాతు-పఞ్చవిఞ్ఞాణమానసే;

వోట్ఠబ్బనే చ హసితే, హేతు నామ న విజ్జతి.

౫౫౧. లోభమూలేసు లోభో చ,

మోహో చ పటిఘద్వయే;

దోసో మోహో చ లబ్భన్తి,

మోహో ఏకోవ మోముహే.

౫౫౨. ఞాణేన విప్పయుత్తేసు,

అలోభాదిద్వయం భవే;

తతో సేసేసు సబ్బత్థ,

అలోభాదితయోపి చ.

౫౫౩. తిహేతుకా సత్తచత్తా-లీస హోన్తి ద్విహేతుకా;

బావీస ద్వేకహేతుకా, అట్ఠారస అహేతుకా.

౫౫౪. ఛన్దో చిత్తఞ్చ వీరియం, వీమంసాతి చతుబ్బిధా;

సహజాతాధిపా ధమ్మా, వుత్తాధిపతయో సియుం.

౫౫౫. యమాలమ్బం గరుం కత్వా, నామధమ్మా పవత్తరే;

ఆరమ్మణాధిపనామేన, తదాలమ్బణమీరితం.

౫౫౬. తిహేతుకజవేస్వేకో, చతూసుపి యథారహం;

ద్విహేతుకేసు సమ్భోతి, వీమంసాధిపతిం వినా.

౫౫౭. అనుత్తరే కామపుఞ్ఞే, తిహేతుకమహాక్రియే;

లోభమూలే చ సావజ్జే, లబ్భతాలమ్బణాధిపో.

౫౫౮. తత్థ చానియతా కామే, లబ్భమానాపి లబ్భరే;

మహగ్గతానుత్తరేసు, నియతావ యథారహం.

౫౫౯. క్రియాద్విహేతుపటిఘే,

నత్థేవాలమ్బణాధిపో;

మోమూహాహేతుకే పాకే,

లోకియే చ న కోచిపి.

౫౬౦. ఉభయాధిపయుత్తా చ, సహజాధిపయోగినో;

ఉభయానియతాధిప్పా, సహజానియతాధిపా.

౫౬౧. ఉభయవిప్పయుత్తా చ, పఞ్చధా తత్థ మానసా;

అట్ఠట్ఠారస వీసం ఛ, సత్తతింస యథాక్కమం.

౫౬౨. పఞ్చాధిపతియోగా చ, చతురాధిపయోగినో;

తివిధాధిపయుత్తా చ, విముత్తాపి చ సబ్బథా.

౫౬౩. సోళసాథ సమత్తింస, ఛళేవాథ యథాక్కమం;

సత్తతింసతివిధాతి, చతుధేవమ్పి నిద్దిసే.

౫౬౪. వీమంసాధిపయుత్తా చ, సహజాధిపయోగినో;

ఆలమ్బాధిపయుత్తా చ, విప్పముత్తాపి సబ్బథా.

౫౬౫. చతుత్తింస ద్విపఞ్ఞాస, అట్ఠవీస యథాక్కమం;

సత్తతింసతి చేవేతి, చతుధేవమ్పి నిద్దిసే.

౫౬౬. సహజాధిపలద్ధా తు, ద్వేపఞ్ఞాసేవ సబ్బథా;

ఆలమ్బాధిపలద్ధా చ, ఉభయాధిపలాభినో.

౫౬౭. అట్ఠవీసేవ సబ్బేపి, ద్వేపఞ్ఞాసేవ సాధిపా;

సేసా నిరాధిపా సబ్బే, సత్తతింసాపి సబ్బథా.

౫౬౮. వేదనాదివసేనేవం, ఞత్వా భేదం చతుబ్బిధం;

ఝానిన్ద్రియమగ్గబల-వసేనాపి విభావయే.

౫౬౯. వితక్కహేట్ఠిమం ఝానం, మనోపరం మనిన్ద్రియం;

హేతుపరఞ్చ మగ్గఙ్గం, బలం వీరియపచ్ఛిమం.

౫౭౦. అవితక్కే పకతియా, తస్మా ఝానం న విజ్జతి;

అహేతుకే చ మగ్గఙ్గం, బలఞ్చావీరియే యథా.

౫౭౧. అట్ఠ రూపిన్ద్రియానేత్థ, అగయ్హన్తేవ సబ్బథా;

మగ్గిన్ద్రియబలట్ఠేసు, సమాధి చ న కఙ్ఖితే.

౫౭౨. కామపుఞ్ఞేస్వనియతా, విరతీపి అనుద్ధతా;

పఞ్ఞానుత్తరచిత్తేసు, ఇన్ద్రియత్తయభాజితా.

౫౭౩. సేసా వుత్తానుసారేన, లబ్భమానజ్ఝానాదికా;

తేహి యుత్తా చ విఞ్ఞేయ్యా, చిత్తుప్పాదా యథాక్కమం.

౫౭౪. సోమనస్సయుత్తా కామే, లోకుత్తరమహగ్గతే;

పఠమజ్ఝానచిత్తా చ, పఞ్చఝానఙ్గికా మతా.

౫౭౫. దుక్ఖుపేక్ఖాయుత్తా కామే, పఞ్చవిఞ్ఞాణవజ్జితా;

దుతియజ్ఝానచిత్తా చ, చతుఝానఙ్గికా సియుం.

౫౭౬. ఝానఙ్గత్తయసంయుత్తా, తతియజ్ఝానమానసా;

చతుత్థపఞ్చమారుప్పా, ఝానఙ్గద్వయయోగినో.

౫౭౭. పఞ్చవిఞ్ఞాణయుగళే, ఝానఙ్గం నత్థి కిఞ్చిపి;

ఇత్థం ఝానానం భేదేన, పఞ్చధా మానసా ఠితా.

౫౭౮. ఏకూనతింసతి సత్త-తింస చేకాదసాపరే;

చతుత్తింస దసేవాథ, గణికా తు యథాక్కమం.

౫౭౯. లోకుత్తరేసు సబ్బేసు, ఇన్ద్రియాని నవుచ్చరే;

తిహేతుకేసు సబ్బేసు, లోకియేసు పనట్ఠధా.

౫౮౦. ఞాణేన విప్పయుత్తేసు, సత్తధావ సముద్ధరే;

సితవోట్ఠబ్బనా పుఞ్ఞే, పఞ్చధావ పకాసయే.

౫౮౧. విచికిచ్ఛాసహగతే, చతుధావ వినిద్దిసే;

తీణిన్ద్రియాని వుత్తాని, సేసాహేతుకమానసే.

౫౮౨. అట్ఠ చేకూనతాలీస, ద్వాదస వాథ తేరస;

ఏకఞ్చ సోళస చేతి, ఛబ్బిధా తత్థ సఙ్గహో.

౫౮౩. పఠమానుత్తరం ఝానం, అట్ఠమగ్గఙ్గికం మతం;

సత్తమగ్గఙ్గికం నామ, సేసం ఝానమనుత్తరం.

౫౮౪. లోకియం పఠమం ఝానం, తథా కామే తిహేతుకం;

పఞ్చమగ్గఙ్గికా నామ, చిత్తుప్పాదా పకాసితా.

౫౮౫. సేసం మహగ్గతం ఝానం, సమ్పయుత్తా చ దిట్ఠియా;

ఞాణేన విప్పయుత్తా చ, చతుమగ్గఙ్గికా మతా.

౫౮౬. దోసమూలద్వయఞ్చేవ, ఉద్ధచ్చసహితం తథా;

దిట్ఠియా విప్పయుత్తా చ, మగ్గఙ్గత్తయయోగినో.

౫౮౭. విచికిచ్ఛాసమ్పయుత్తో, వుత్తో మగ్గో దువఙ్గికో;

అమగ్గాహేతుకో చేతి, సత్తధా తత్థ సఙ్గహో.

౫౮౮. అట్ఠ ద్వత్తింసతి చేవ, దస పఞ్చాధికాపరే;

తాలీస కమతో సత్త, ఏకఞ్చట్ఠదసాపరే.

౫౮౯. బలాని పన సత్తేవ, సబ్బత్థాపి తిహేతుకే;

ఞాణేన విప్పయుత్తేసు, ఛ బలాని సముద్దిసే.

౫౯౦. చతుధాకుసలే హోన్తి, తివిధా కఙ్ఖితే పన;

ద్విబలం సితవోట్ఠబ్బం, అబలం సేసమీరితం.

౫౯౧. ఛబ్బిధో సఙ్గహో తత్థ, సత్తతాలీసథాపరే;

ద్వాదసేకాదసేకం ద్వే, సోళసేతి యథాక్కమం.

౫౯౨. ఇత్థం పఞ్చ ఛ సత్త ఛ-కోట్ఠాసా కమతో ఠితా;

చతువీసతి సబ్బేపి, ఝానఙ్గాదివసా కథా.

ఇతి చేతసికవిభాగే చిత్తుప్పాదకథా నిట్ఠితా.

సోళసమో పరిచ్ఛేదో.