౧౬. సోళసమో పరిచ్ఛేదో

అభిఞ్ఞానిద్దేసవణ్ణనా

౧౦౪౫. సతాతి సతిసమ్పన్నేన. అనుయోగన్తి వీరియం.

౧౦౪౭. యోగావచరభిక్ఖునా నిబ్బత్తితాసు అభిఞ్ఞాసు అస్స యోగావచరస్స భిక్ఖునో సమాధిభావనా నిట్ఠం పరియోసానం గతా సియా.

౧౦౫౦. దన్తేతి దన్తే ఠితే. అచలేతి అచలే ఠితే.

౧౦౫౨-౪. అభిఞ్ఞాయ పాదకం కారణం అభిఞ్ఞాపాదకం యోగీ సతం వాపి సహస్సం వాపి యది సచే ఇచ్ఛతి, అభిఞ్ఞాపాదకం ఝానం సమాపజ్జిత్వా తతో అభిఞ్ఞాపాదకఝానతో వుట్ఠాయ వుట్ఠహిత్వా ‘‘సతం హోమి, సతం హోమి’’ ఇతి ఏవం కామావచరపరికమ్మమానసం కత్వా అభిఞ్ఞాయ పాదకం కారణభూతం ఝానం పునాధిట్ఠాతి పున ఆపజ్జిత్వా తతో ఝానతో వుట్ఠాయ పున అధిట్ఠాతి, సహాధిట్ఠానేన చేతసా అధిట్ఠానసఙ్ఖాతేన చతుత్థజ్ఝానచిత్తేన సహ సో యోగీ సతం హోతి. ఇద్ధివిధఞాణం.

౧౦౬౭-౮. ఏసో అధిగతాభిఞ్ఞో యోగీ పాదకారమ్మణేన చతుత్థజ్ఝానస్స పటిభాగనిమిత్తసఙ్ఖాతేన ఆరమ్మణేన ఫుట్ఠే ఓకాసే గతే పవత్తే పన సద్దే సుణాతి. దిబ్బసోతఞాణం.

౧౦౬౯. పరస్స చిత్తం పరియతి పరిచ్ఛిజ్జతీతి చేతోపరియం, తమేవ మానసం చేతోపరియమానసం.

౧౦౭౦. హదయం పన నిస్సాయాతి హదయవత్థుం నిస్సాయ పవత్తమానలోహితం, హదయకోసే పవత్తం రుహిరన్తి అత్థో.

౧౦౭౫. కామావచరచిత్తఞ్చాతి కామావచరసత్తానం కామావచరచిత్తఞ్చ. రూపారూపేసు రూపభవారూపభవేసు సత్తానం మానసఞ్చ. కిం భూతం? సరాగాదిప్పభేదకం మానసం సబ్బం చేతోపరియఞాణం జానాతి. చేతోపరియఞాణం.

౧౦౭౭-౮౨. నిసజ్జా సబ్బపచ్ఛిమాతి సబ్బేసం ఇరియాపథానం పచ్ఛా జాతా నిసజ్జా భిక్ఖునా ఆవజ్జితబ్బా. తతో పభుతి తతో సబ్బపచ్ఛిమతో నిసజ్జాతో పభుతి తం సబ్బం పచ్ఛిమనిసజ్జం ఆదిం కత్వా పటిలోమక్కమా పటిలోమక్కమేన సబ్బం అత్తనా కతం ఆవజ్జితబ్బం. అస్మిం భవే యావ యత్తకం కాలం సన్ధి పటిసన్ధి హోతి, తావ తత్తకం కాలం కతం కిరియం తేన భిక్ఖునా ఆవజ్జితబ్బం. పురిమస్మిం భవేపి చుతిక్ఖణేపి నిబ్బత్తం నామరూపఞ్చ సాధుకం ఆవజ్జితబ్బం. చుతిక్ఖణే నిబ్బత్తే తస్మిం నామరూపే ఏవం భిక్ఖునా ఆవజ్జితబ్బే యదా తదేవ తమేవ నామరూపం ఆరమ్మణం కత్వా చుతిక్ఖణే మనోద్వారే మనక్కారో మనోద్వారావజ్జనచిత్తం ఉప్పజ్జతి. పుబ్బేనివాసానుస్సతిఞాణం.

౧౦౮౬-౯౬. అభిఞ్ఞాపాదకం కసిణారమ్మణం ఝానం అభినీహారక్ఖమం కత్వా ఇమేసు తీసు కసిణేసు కతపుఞ్ఞేహి. తస్మా తమితరం వాపీతి ఆలోకకసిణం వా ఇతరం వాపి కసిణద్వయం యథాక్కమం ఉప్పాదేత్వా ఉపచారభూమియంయేవ ఠత్వా తం ఆలోకకసిణం ఠపేతబ్బం. అప్పనం పణ్డితో న ఉప్పాదేయ్య, సచే ఉప్పాదేతి, తం ఆలోకకసిణం పాదకజ్ఝాననిస్సితం పాదకజ్ఝానస్స ఆరమ్మణం హోతి. వడ్ఢితస్స ఝానస్స అన్తోగధం రూపం తేన యోగినా పస్సితబ్బం భవే భవేయ్య. తం రూపం పస్సతో పస్సన్తస్స తస్స యోగినో పరికమ్మస్స వారో అతిక్కమతి, తావదే తస్మింయేవ ఖణే ఆలోకోపి తస్స యోగినో ఆలోకోపి ఖిప్పం అన్తరధాయతి. తస్మిం ఆలోకే అన్తరహితే రూపగతం రూపం న దిస్సతి. దివసమ్పి నిసీదిత్వా పస్సతో రూపదస్సనం హోతి.

౧౧౦౦-౧. తంచిత్తసంయుతన్తి తేన చతుత్థజ్ఝానేన యుత్తం చిత్తం. అనాగతంసఞాణస్స పరికమ్మం, యథాకమ్మూపగస్స ఞాణస్స చ పరికమ్మం. దిబ్బచక్ఖుఞాణం.

౧౧౦౩. యో భిక్ఖు ఇధ ఇమస్మిం సాసనే ఇమం పన గన్థం సుణాతి, చిత్తే కరోతి చ, సో భిక్ఖు అనేన తరేన ఇమినా గన్థేన తరిత్వా అభిధమ్మమహణ్ణవపారం యాతి పాపుణాతి, జానాతీతి అత్థో.

ఇతి అభిధమ్మావతారటీకాయ

అభిఞ్ఞానిద్దేసవణ్ణనా నిట్ఠితా.

సోళసమో పరిచ్ఛేదో.