౭. సముచ్చయపరిచ్ఛేదో
౧. ద్వాసత్తతివిధా వుత్తా, వత్థుధమ్మా సలక్ఖణా.
తేసం దాని యథాయోగం, పవక్ఖామి సముచ్చయం.
౨. అకుసలసఙ్గహో మిస్సకసఙ్గహో బోధిపక్ఖియసఙ్గహో సబ్బసఙ్గహో చేతి సముచ్చయసఙ్గహో చతుబ్బిధో వేదితబ్బో.
అకుసలసఙ్గహో
౩. కథం? అకుసలసఙ్గహే తావ చత్తారో ఆసవా – కామాసవో భవాసవో దిట్ఠాసవో అవిజ్జాసవో.
౪. చత్తారో ఓఘా – కామోఘో భవోఘో దిట్ఠోఘో అవిజ్జోఘో.
౫. చత్తారో యోగా – కామయోగో భవయోగో దిట్ఠియోగో అవిజ్జాయోగో.
౬. చత్తారో గన్థా – అభిజ్ఝాకాయగన్థో, బ్యాపాదో కాయగన్థో, సీలబ్బతపరామాసో కాయగన్థో, ఇదంసచ్చాభినివేసో కాయగన్థో.
౭. చత్తారో ఉపాదానా – కాముపాదానం దిట్ఠుపాదానం సీలబ్బతుపాదానం అత్తవాదుపాదానం.
౮. ఛ నీవరణాని – కామచ్ఛన్దనీవరణం బ్యాపాదనీవరణం థినమిద్ధనీవరణం ఉద్ధచ్చకుక్కుచ్చనీవరణం విచికిచ్ఛానీవరణం అవిజ్జానీవరణం.
౯. సత్త అనుసయా – కామరాగానుసయో భవరాగానుసయో పటిఘానుసయో మానానుసయో దిట్ఠానుసయో విచికిచ్ఛానుసయో అవిజ్జానుసయో.
౧౦. దస సంయోజనాని – కామరాగసంయోజనం రూపరాగసంయోజనం అరూపరాగసంయోజనం పటిఘసంయోజనం మానసంయోజనం దిట్ఠిసంయోజనం సీలబ్బతపరామాససంయోజనం విచికిచ్ఛాసంయోజనం ఉద్ధచ్చసంయోజనం అవిజ్జాసంయోజనం సుత్తన్తే.
౧౧. అపరానిపి దస సంయోజనాని – కామరాగసంయోజనం భవరాగసంయోజనం పటిఘసంయోజనం మానసంయోజనం దిట్ఠిసంయోజనం సీలబ్బతపరామాససంయోజనం విచికిచ్ఛాసంయోజనం ఇస్సాసంయోజనం మచ్ఛరియసంయోజనం అవిజ్జాసంయోజనం అభిధమ్మే (విభ. ౯౬౯).
౧౨. దస కిలేసా – లోభో దోసో మోహో మానో దిట్ఠి విచికిచ్ఛా థినం ఉద్ధచ్చం అహిరికం అనోత్తప్పం.
౧౩. ఆసవాదీసు పనేత్థ కామభవనామేన తబ్బత్థుకా తణ్హా అధిప్పేతా, సీలబ్బతపరామాసో ఇదంసచ్చాభినివేసో అత్తవాదుపాదో చ తథాపవత్తం దిట్ఠిగతమేవ పవుచ్చతి.
౧౪. ఆసవోఘా చ యోగా చ,
తయో గన్థా చ వత్థుతో;
ఉపాదానా దువే వుత్తా,
అట్ఠ నీవరణా సియుం.
ఛళేవానుసయా హోన్తి, నవ సంయోజనా మతా;
కిలేసా దస వుత్తోయం, నవధా పాపసఙ్గహో.
మిస్సకసఙ్గహో
౧౫. మిస్సకసఙ్గహే ఛ హేతూ – లోభో దోసో మోహో అలోభో అదోసో అమోహో.
౧౬. సత్త ఝానఙ్గాని – వితక్కో విచారో పీతి ఏకగ్గతా సోమనస్సం దోమనస్సం ఉపేక్ఖా.
౧౭. ద్వాదస మగ్గఙ్గాని – సమ్మాదిట్ఠి సమ్మాసఙ్కప్పో సమ్మావాచా సమ్మాకమ్మన్తో సమ్మాఆజీవో సమ్మావాయామో సమ్మాసతి సమ్మాసమాధి మిచ్ఛాదిట్ఠి మిచ్ఛాసఙ్కప్పో మిచ్ఛావాయామో మిచ్ఛాసమాధి.
౧౮. బావీసతిన్ద్రియాని – చక్ఖున్ద్రియం సోతిన్ద్రియం ఘానిన్ద్రియం జివ్హిన్ద్రియం కాయిన్ద్రియం ఇత్థిన్ద్రియం పురిసిన్ద్రియం జీవితిన్ద్రియం మనిన్ద్రియం సుఖిన్ద్రియం దుక్ఖిన్ద్రియం సోమనస్సిన్ద్రియం దోమనస్సిన్ద్రియం ఉపేక్ఖిన్ద్రియం సద్ధిన్ద్రియం వీరియిన్ద్రియం సతిన్ద్రియం సమాధిన్ద్రియం పఞ్ఞిన్ద్రియం అనఞ్ఞాతఞ్ఞస్సామీతిన్ద్రియం అఞ్ఞిన్ద్రియం అఞ్ఞాతావిన్ద్రియం.
౧౯. నవ బలాని – సద్ధాబలం వీరియబలం సతిబలం సమాధిబలం పఞ్ఞాబలం హిరిబలం ఓత్తప్పబలం అహిరికబలం అనోత్తప్పబలం.
౨౦. చత్తారో అధిపతీ – ఛన్దాధిపతి వీరియాధిపతి చిత్తాధిపతి వీమంసాధిపతి.
౨౧. చత్తారో ఆహారా – కబళీకారో ఆహారో, ఫస్సో దుతియో, మనోసఞ్చేతనా తతియా, విఞ్ఞాణం చతుత్థం.
౨౨. ఇన్ద్రియేసు పనేత్థ సోతాపత్తిమగ్గఞాణం అనఞ్ఞాతఞ్ఞస్సామీతిన్ద్రియం.
౨౩. అరహత్తఫలఞాణం అఞ్ఞాతావిన్ద్రియం.
౨౪. మజ్ఝే ఛ ఞాణాని అఞ్ఞిన్ద్రియానీతి పవుచ్చన్తి.
౨౫. జీవితిన్ద్రియఞ్చ రూపారూపవసేన దువిధం హోతి.
౨౬. పఞ్చవిఞ్ఞాణేసు ఝానఙ్గాని, అవీరియేసు బలాని, అహేతుకేసు మగ్గఙ్గాని న లబ్భన్తి.
౨౭. తథా విచికిచ్ఛాచిత్తే ఏకగ్గతా మగ్గిన్ద్రియబలభావం న గచ్ఛతి.
౨౮. ద్విహేతుకతిహేతుకజవనేస్వేవ యథాసమ్భవం అధిపతి ఏకోవ లబ్భతీతి.
౨౯. ఛ హేతూ పఞ్చ ఝానఙ్గా, మగ్గఙ్గా నవ వత్థుతో.
సోళసిన్ద్రియధమ్మా చ, బలధమ్మా నవేరితా.
చత్తారోధిపతి వుత్తా, తథాహారాతి సత్తధా;
కుసలాదిసమాకిణ్ణో, వుత్తోమిస్సకసఙ్గహో.
బోధిపక్ఖియసఙ్గహో
౩౦. బోధిపక్ఖియసఙ్గహే చత్తారో సతిపట్ఠానా కాయానుపస్సనాసతిపట్ఠానం వేదనానుపస్సనాసతిపట్ఠానం చిత్తానుపస్సనాసతిపట్ఠానం ధమ్మానుపస్సనాసతిపట్ఠానం.
౩౧. చత్తారో సమ్మప్పధానా ఉప్పన్నానం పాపకానం పహానాయ వాయామో, అనుప్పన్నానం పాపకానం అనుప్పాదాయ వాయామో, అనుప్పన్నానం కుసలానం ఉప్పాదాయ వాయామో, ఉప్పన్నానం కుసలానం భియ్యోభావాయ వాయామో.
౩౨. చత్తారో ఇద్ధిపాదా – ఛన్దిద్ధిపాదో వీరియిద్ధిపాదో చిత్తిద్ధిపాదో వీమంసిద్ధిపాదో.
౩౩. పఞ్చిన్ద్రియాని – సద్ధిన్ద్రియం వీరియిన్ద్రియం సతిన్ద్రియం సమాధిన్ద్రియం పఞ్ఞిన్ద్రియం.
౩౪. పఞ్చ బలాని – సద్ధాబలం వీరియబలం సతిబలం సమాధిబలం పఞ్ఞాబలం.
౩౫. సత్త బోజ్ఝఙ్గా – సతిసమ్బోజ్ఝఙ్గో ధమ్మవిచయసమ్బోజ్ఝఙ్గో వీరియసమ్బోజ్ఝఙ్గో పీతిసమ్బోజ్ఝఙ్గో పస్సద్ధిసమ్బోజ్ఝఙ్గో సమాధిసమ్బోజ్ఝఙ్గో ఉపేక్ఖాసమ్బోజ్ఝఙ్గో.
౩౬. అట్ఠ మగ్గఙ్గాని – సమ్మాదిట్ఠి సమ్మాసఙ్కప్పో సమ్మావాచా సమ్మాకమ్మన్తో సమ్మాఆజీవో సమ్మావాయామో సమ్మాసతి సమ్మాసమాధి.
౩౭. ఏత్థ పన చత్తారో సతిపట్ఠానాతి సమ్మాసతి ఏకావ పవుచ్చతి.
౩౮. తథా చత్తారో సమ్మప్పధానాతి చ సమ్మావాయామో.
౩౯. ఛన్దో చిత్తముపేక్ఖా చ, సద్ధాపస్సద్ధిపీతియో.
సమ్మాదిట్ఠి చ సఙ్కప్పో, వాయామో విరతిత్తయం.
సమ్మాసతి సమాధీతి, చుద్దసేతే సభావతో;
సత్తతింసప్పభేదేన, సత్తధా తత్థ సఙ్గహో.
౪౦. సఙ్కప్పపస్సద్ధి చ పీతుపేక్ఖా,
ఛన్దో చ చిత్తం విరతిత్తయఞ్చ;
నవేకఠానా విరియం నవట్ఠ,
సతీ సమాధీ చతు పఞ్చ పఞ్ఞా;
సద్ధా దుఠానుత్తమసత్తతింస-
ధమ్మానమేసో పవరో విభాగో.
౪౧. సబ్బే లోకుత్తరే హోన్తి, న వా సఙ్కప్పపీతియో.
లోకియేపి యథాయోగం, ఛబ్బిసుద్ధిపవత్తియం.
సబ్బసఙ్గహో
౪౨. సబ్బసఙ్గహే పఞ్చక్ఖన్ధా – రూపక్ఖన్ధో వేదనాక్ఖన్ధో సఞ్ఞాక్ఖన్ధో సఙ్ఖారక్ఖన్ధో విఞ్ఞాణక్ఖన్ధో.
౪౩. పఞ్చుపాదానక్ఖన్ధా – రూపుపాదానక్ఖన్ధో వేదనుపాదానక్ఖన్ధో సఞ్ఞుపాదానక్ఖన్ధో సఙ్ఖారుపాదానక్ఖన్ధో విఞ్ఞాణుపాదానక్ఖన్ధో.
౪౪. ద్వాదసాయతనాని – చక్ఖాయతనం సోతాయతనం ఘానాయతనం జివ్హాయతనం కాయాయతనం మనాయతనం రూపాయతనం సద్దాయతనం గన్ధాయతనం రసాయతనం ఫోట్ఠబ్బాయతనం ధమ్మాయతనం.
౪౫. అట్ఠారస ధాతుయో – చక్ఖుధాతు సోతధాతు ఘానధాతు జివ్హాధాతు కాయధాతు రూపధాతు సద్దధాతు గన్ధధాతు రసధాతు ఫోట్ఠబ్బధాతు చక్ఖువిఞ్ఞాణధాతు సోతవిఞ్ఞాణధాతు ఘానవిఞ్ఞాణధాతు జివ్హావిఞ్ఞాణధాతు కాయవిఞ్ఞాణధాతు మనోధాతు ధమ్మధాతు మనోవిఞ్ఞాణధాతు.
౪౬. చత్తారి అరియసచ్చాని – దుక్ఖం అరియసచ్చం, దుక్ఖసముదయో అరియసచ్చం, దుక్ఖనిరోధో అరియసచ్చం, దుక్ఖనిరోధగామినీ పటిపదా అరియసచ్చం.
౪౭. ఏత్థ పన చేతసికసుఖుమరూపనిబ్బానవసేన ఏకూనసత్తతి ధమ్మా ధమ్మాయతనధమ్మధాతూతి సఙ్ఖం గచ్ఛన్తి.
౪౮. మనాయతనమేవ సత్తవిఞ్ఞాణధాతువసేన భిజ్జతి.
౪౯. రూపఞ్చ వేదనా సఞ్ఞా, సేసచేతసికా తథా.
విఞ్ఞాణమితి పఞ్చేతే, పఞ్చక్ఖన్ధాతి భాసితా.
౫౦. పఞ్చుపాదానక్ఖన్ధాతి, తథా తేభూమకా మతా.
భేదాభావేన నిబ్బానం, ఖన్ధసఙ్గహనిస్సటం.
౫౧. ద్వారారమ్మణభేదేన, భవన్తాయతనాని చ.
ద్వారాలమ్బతదుప్పన్న-పరియాయేన ధాతుయో.
౫౨. దుక్ఖం తేభూమకం వట్టం, తణ్హా సముదయో భవే.
నిరోధో నామ నిబ్బానం, మగ్గో లోకుత్తరో మతో.
౫౩. మగ్గయుత్తా ఫలా చేవ, చతుసచ్చవినిస్సటా.
ఇతి పఞ్చప్పభేదేన, పవుత్తో సబ్బసఙ్గహో.
ఇతి అభిధమ్మత్థసఙ్గహే సముచ్చయసఙ్గహవిభాగో నామ
సత్తమో పరిచ్ఛేదో.