౪. వీథిపరిచ్ఛేదో
౧. చిత్తుప్పాదానమిచ్చేవం, కత్వాసఙ్గహముత్తరం.
భూమిపుగ్గలభేదేన, పుబ్బాపరనియామితం.
పవత్తిసఙ్గహం నామ, పటిసన్ధిపవత్తియం;
పవక్ఖామి సమాసేన, యథాసమ్భవతో కథం.
౨. . వీథిముత్తానం పన కమ్మకమ్మనిమిత్తగతినిమిత్తవసేన తివిధా హోతి విసయప్పవత్తి.
౪. తత్థ వత్థుద్వారారమ్మణాని పుబ్బే వుత్తనయానేవ.
విఞ్ఞాణఛక్కం
౫. చక్ఖువిఞ్ఞాణం సోతవిఞ్ఞాణం ఘానవిఞ్ఞాణం జివ్హావిఞ్ఞాణం కాయవిఞ్ఞాణం మనోవిఞ్ఞాణఞ్చేతి ఛ విఞ్ఞాణాని.
వీథిఛక్కం
౬. ఛ వీథియో పన చక్ఖుద్వారవీథి సోతద్వారవీథి ఘానద్వారవీథి జివ్హాద్వారవీథి కాయద్వారవీథి మనోద్వారవీథి చేతి ద్వారవసేన వా, చక్ఖువిఞ్ఞాణవీథి సోతవిఞ్ఞాణవీథి ఘానవిఞ్ఞాణవీథి జివ్హావిఞ్ఞాణవీథి కాయవిఞ్ఞాణవీథి మనోవిఞ్ఞాణవీథి చేతి విఞ్ఞాణవసేన వా ద్వారప్పవత్తా చిత్తప్పవత్తియో యోజేతబ్బా.
వీథిభేదో
౭. అతిమహన్తం మహన్తం పరిత్తం అతిపరిత్తఞ్చేతి పఞ్చద్వారే మనోద్వారే పన విభూతమవిభూతఞ్చేతి ఛధా విసయప్పవత్తి వేదితబ్బా.
పఞ్చద్వారవీథి
౮. కథం? ఉప్పాదఠితిభఙ్గవసేన ఖణత్తయం ఏకచిత్తక్ఖణం నామ.
౯. తాని పన సత్తరస చిత్తక్ఖణాని రూపధమ్మానమాయూ.
౧౦. ఏకచిత్తక్ఖణాతీతాని వా బహుచిత్తక్ఖణాతీతాని వా ఠితిప్పత్తానేవ పఞ్చారమ్మణాని పఞ్చద్వారే ఆపాథమాగచ్ఛన్తి. తస్మా యది ఏకచిత్తక్ఖణాతీతకం రూపారమ్మణం చక్ఖుస్స ఆపాథమాగచ్ఛతి, తతో ద్విక్ఖత్తుం భవఙ్గే చలితే భవఙ్గసోతం వోచ్ఛిన్దిత్వా తమేవ రూపారమ్మణం ఆవజ్జన్తం పఞ్చద్వారావజ్జనచిత్తం ఉప్పజ్జిత్వా నిరుజ్ఝతి, తతో తస్సానన్తరం తమేవ రూపం పస్సన్తం చక్ఖువిఞ్ఞాణం, సమ్పటిచ్ఛన్తం సమ్పటిచ్ఛనచిత్తం, సన్తీరయమానం సన్తీరణచిత్తం, వవత్థపేన్తం వోట్ఠబ్బనచిత్తఞ్చేతి యథాక్కమం ఉప్పజ్జిత్వా నిరుజ్ఝన్తి, తతో పరం ఏకూనతింస కామావచరజవనేసు యంకిఞ్చి లద్ధపచ్చయం యేభుయ్యేన సత్తక్ఖత్తుం జవతి, జవనానుబన్ధాని చ ద్వే తదారమ్మణపాకాని యథారహం పవత్తన్తి, తతో పరం భవఙ్గపాతో.
౧౧. ఏత్తావతా చుద్దస వీథిచిత్తుప్పాదా, ద్వే భవఙ్గచలనాని, పుబ్బేవాతీతకమేకచిత్తక్ఖణన్తి కత్వా సత్తరస చిత్తక్ఖణాని పరిపూరేన్తి, తతో పరం నిరుజ్ఝతి, ఆరమ్మణమేతం అతిమహన్తం నామ గోచరం.
౧౨. యావ తదారమ్మణుప్పాదా పన అప్పహోన్తాతీతకమాపాథమాగతం ఆరమ్మణం మహన్తం నామ, తత్థ జవనావసానే భవఙ్గపాతోవ హోతి, నత్థి తదారమ్మణుప్పాదో.
౧౩. యావ జవనుప్పాదాపి అప్పహోన్తాతీతకమాపాథమాగతం ఆరమ్మణం పరిత్తం నామ, తత్థ జవనమ్పి అనుప్పజ్జిత్వా ద్వత్తిక్ఖత్తుం వోట్ఠబ్బనమేవ పవత్తతి, తతో పరం భవఙ్గపాతోవ హోతి.
౧౪. యావ వోట్ఠబ్బనుప్పాదా చ పన అప్పహోన్తాతీతకమాపాథమాగతం నిరోధాసన్నమారమ్మణం అతిపరిత్తం నామ, తత్థ భవఙ్గచలనమేవ హోతి, నత్థి వీథిచిత్తుప్పాదో.
౧౫. ఇచ్చేవం చక్ఖుద్వారే, తథా సోతద్వారాదీసు చేతి సబ్బథాపి పఞ్చద్వారే తదారమ్మణజవనవోట్ఠబ్బనమోఘవారసఙ్ఖాతానం చతున్నం వారానం యథాక్కమం ఆరమ్మణభూతా విసయప్పవత్తి చతుధా వేదితబ్బా.
౧౬. వీథిచిత్తాని సత్తేవ, చిత్తుప్పాదా చతుద్దస.
చతుపఞ్ఞాస విత్థారా, పఞ్చద్వారే యథారహం.
అయమేత్థ పఞ్చద్వారే వీథిచిత్తప్పవత్తినయో.
మనోద్వారవీథి పరిత్తజవనవారో
౧౭. మనోద్వారే పన యది విభూతమారమ్మణం ఆపాథమాగచ్ఛతి, తతో పరం భవఙ్గచలనమనోద్వారావజ్జనజవనావసానే తదారమ్మణపాకాని పవత్తన్తి, తతో పరం భవఙ్గపాతో.
౧౮. అవిభూతే పనారమ్మణే జవనావసానే భవఙ్గపాతోవ హోతి, నత్థి తదారమ్మణుప్పాదోతి.
౧౯. వీథిచిత్తాని తీణేవ, చిత్తుప్పాదా దసేరితా.
విత్థారేన పనేత్థేక-చత్తాలీస విభావయే;
అయమేత్థ పరిత్తజవనవారో.
అప్పనాజవనవారో
౨౦. అప్పనాజవనవారే పన విభూతావిభూతభేదో నత్థి, తథా తదారమ్మణుప్పాదో చ.
౨౧. తత్థ హి ఞాణసమ్పయుత్తకామావచరజవనానమట్ఠన్నం అఞ్ఞతరస్మిం పరికమ్మోపచారానులోమగోత్రభునామేన చతుక్ఖత్తుం తిక్ఖత్తుమేవ వా యథాక్కమం ఉప్పజ్జిత్వా నిరుద్ధానన్తరమేవ యథారహం చతుత్థం, పఞ్చమం వా ఛబ్బీసతిమహగ్గతలోకుత్తరజవనేసు యథాభినీహారవసేన యం కిఞ్చి జవనం అప్పనావీథిమోతరతి, తతో పరం అప్పనావసానే భవఙ్గపాతోవ హోతి.
౨౨. తత్థ సోమనస్ససహగతజవనానన్తరం అప్పనాపి సోమనస్ససహగతావ పాటికఙ్ఖితబ్బా, ఉపేక్ఖాసహగతజవనానన్తరం ఉపేక్ఖాసహగతావ, తత్థాపి కుసలజవనానన్తరం కుసలజవనఞ్చేవ హేట్ఠిమఞ్చ ఫలత్తయమప్పేతి, కిరియజవనానన్తరం కిరియజవనం అరహత్తఫలఞ్చాతి.
౨౩. ద్వత్తింస సుఖపుఞ్ఞమ్హా, ద్వాదసోపేక్ఖకా పరం,
సుఖితక్రియతో అట్ఠ, ఛ సమ్భోన్తి ఉపేక్ఖకా.
౨౪. పుథుజ్జనాన సేక్ఖానం, కామపుఞ్ఞతిహేతుతో.
తిహేతుకామక్రియతో, వీతరాగానమప్పనా.
అయమేత్థ మనోద్వారే వీథిచిత్తప్పవత్తినయో.
తదారమ్మణనియమో
౨౫. సబ్బత్థాపి పనేత్థ అనిట్ఠే ఆరమ్మణే అకుసలవిపాకానేవ పఞ్చవిఞ్ఞాణసమ్పటిచ్ఛనసన్తీరణతదారమ్మణాని.
౨౬. ఇట్ఠే కుసలవిపాకాని.
౨౭. అతిఇట్ఠే పన సోమనస్ససహగతానేవ సన్తీరణతదారమ్మణాని, తత్థాపి సోమనస్ససహగతకిరియజవనావసానే సోమనస్ససహగతానేవ తదారమ్మణాని భవన్తి, ఉపేక్ఖాసహగతకిరియజవనావసానే చ ఉపేక్ఖాసహగతానేవ హోన్తి.
౨౮. దోమనస్ససహగతజవనావసానే చ పన తదారమ్మణానిచేవ భవఙ్గాని చ ఉపేక్ఖాసహగతానేవ భవన్తి, తస్మా యది సోమనస్సపటిసన్ధికస్స దోమనస్ససహగతజవనావసానే తదారమ్మణసమ్భవో నత్థి, తదా యం కిఞ్చి పరిచితపుబ్బం పరిత్తారమ్మణమారబ్భ ఉపేక్ఖాసహగతసన్తీరణం ఉప్పజ్జతి, తమనన్తరిత్వా భవఙ్గపాతోవ హోతీతి వదన్తి ఆచరియా.
౨౯. తథా కామావచరజవనావసానే కామావచరసత్తానం కామావచరధమ్మేస్వేవ ఆరమ్మణభూతేసు తదారమ్మణం ఇచ్ఛన్తీతి.
౩౦. కామే జవనసత్తాలమ్బణానం నియమే సతి.
విభూతేతిమహన్తే చ, తదారమ్మణమీరితం.
అయమేత్థ తదారమ్మణనియమో.
జవననియమో
౩౧. జవనేసు చ పరిత్తజవనవీథియం కామావచరజవనాని సత్తక్ఖత్తుం ఛక్ఖత్తుమేవ వా జవన్తి.
౩౨. మన్దప్పవత్తియం పన మరణకాలాదీసు పఞ్చవారమేవ.
౩౩. భగవతో పన యమకపాటిహారియకాలాదీసు లహుకప్పవత్తియం చత్తారిపఞ్చ వా పచ్చవేక్ఖణచిత్తాని భవన్తీతిపి వదన్తి.
౩౪. ఆదికమ్మికస్స పన పఠమకప్పనాయం మహగ్గతజవనానిఅభిఞ్ఞాజవనాని చ సబ్బదాపి ఏకవారమేవ జవన్తి, తతో పరం భవఙ్గపాతో.
౩౫. చత్తారో పన మగ్గుప్పాదా ఏకచిత్తక్ఖణికా, తతో పరం ద్వే తీణి ఫలచిత్తాని యథారహం ఉప్పజ్జన్తి, తతో పరం భవఙ్గపాతో.
౩౬. నిరోధసమాపత్తికాలే ద్విక్ఖత్తుం చతుత్థారుప్పజవనం జవతి, తతో పరం నిరోధం ఫుసతి.
౩౭. వుట్ఠానకాలే చ అనాగామిఫలం వా అరహత్తఫలం వా యథారహమేకవారం ఉప్పజ్జిత్వా నిరుద్ధే భవఙ్గపాతోవ హోతి.
౩౮. సబ్బత్థాపి సమాపత్తివీథియం భవఙ్గసోతో వియ వీథినియమో నత్థీతి కత్వా బహూనిపి లబ్భన్తీతి.
౩౯. సత్తక్ఖత్తుం పరిత్తాని, మగ్గాభిఞ్ఞా సకిం మతా.
అవసేసాని లబ్భన్తి, జవనాని బహూనిపి.
అయమేత్థ జవననియమో.
పుగ్గలభేదో
౪౦. దుహేతుకానమహేతుకానఞ్చ పనేత్థ కిరియజవనాని చేవ అప్పనాజవనాని చ లబ్భన్తి.
౪౧. తథా ఞాణసమ్పయుత్తవిపాకాని చ సుగతియం.
౪౨. దుగ్గతియం పన ఞాణవిప్పయుత్తాని చ మహావిపాకాని న లబ్భన్తి.
౪౩. తిహేతుకేసు చ ఖీణాసవానం కుసలాకుసలజవనాని న లబ్భన్తి.
౪౪. తథా సేక్ఖపుథుజ్జనానం కిరియజవనాని.
౪౫. దిట్ఠిగతసమ్పయుత్తవిచికిచ్ఛాజవనాని చ సేక్ఖానం.
౪౬. అనాగామిపుగ్గలానం పన పటిఘజవనాని చ న లబ్భన్తి.
౪౭. లోకుత్తరజవనాని చ యథారహం అరియానమేవ సముప్పజ్జన్తీతి.
౪౮. అసేక్ఖానం చతుచత్తాలీస సేక్ఖానముద్దిసే.
ఛప్పఞ్ఞాసావసేసానం, చతుపఞ్ఞాస సమ్భవా.
అయమేత్థ పుగ్గలభేదో.
భూమివిభాగో
౪౯. కామావచరభూమియం పనేతాని సబ్బానిపి వీథిచిత్తాని యథారహముపలబ్భన్తి.
౫౦. రూపావచరభూమియం పటిఘజవనతదారమ్మణవజ్జితాని.
౫౧. అరూపావచరభూమియం పఠమమగ్గరూపావచరహసనహేట్ఠిమారుప్పవజ్జితాని చ లబ్భన్తి.
౫౨. సబ్బత్థాపి చ తంతంపసాదరహితానం తంతంద్వారికవీథిచిత్తాని న లబ్భన్తేవ.
౫౩. అసఞ్ఞసత్తానం పన సబ్బథాపి చిత్తప్పవత్తి నత్థేవాతి.
౫౪. అసీతి వీథిచిత్తాని, కామే రూపే యథారహం.
చతుసట్ఠి తథారూపే, ద్వేచత్తాలీస లబ్భరే.
అయమేత్థ భూమివిభాగో.
౫౫. ఇచ్చేవం ఛద్వారికచిత్తప్పవత్తి యథాసమ్భవం భవఙ్గన్తరితా యావతాయుకమబ్బోచ్ఛిన్నా పవత్తతి.
ఇతి అభిధమ్మత్థసఙ్గహే వీథిసఙ్గహవిభాగో నామ
చతుత్థో పరిచ్ఛేదో.