౯. కట్ఠోపమసుత్తం

౫౦౯. ‘‘పఞ్చిమాని, భిక్ఖవే, ఇన్ద్రియాని. కతమాని పఞ్చ? సుఖిన్ద్రియం, దుక్ఖిన్ద్రియం, సోమనస్సిన్ద్రియం, దోమనస్సిన్ద్రియం, ఉపేక్ఖిన్ద్రియం. సుఖవేదనియం, భిక్ఖవే, ఫస్సం పటిచ్చ ఉప్పజ్జతి సుఖిన్ద్రియం. సో సుఖితోవ సమానో ‘సుఖితోస్మీ’తి పజానాతి. తస్సేవ సుఖవేదనియస్స ఫస్సస్స నిరోధా ‘యం తజ్జం వేదయితం సుఖవేదనియం ఫస్సం పటిచ్చ ఉప్పన్నం సుఖిన్ద్రియం తం నిరుజ్ఝతి, తం వూపసమ్మతీ’తి పజానాతి’’.

‘‘దుక్ఖవేదనియం, భిక్ఖవే, ఫస్సం పటిచ్చ ఉప్పజ్జతి దుక్ఖిన్ద్రియం. సో దుక్ఖితోవ సమానో ‘దుక్ఖితోస్మీ’తి పజానాతి. తస్సేవ దుక్ఖవేదనియస్స ఫస్సస్స నిరోధా ‘యం తజ్జం వేదయితం దుక్ఖవేదనియం ఫస్సం పటిచ్చ ఉప్పన్నం దుక్ఖిన్ద్రియం తం నిరుజ్ఝతి, తం వూపసమ్మతీ’తి పజానాతి’’.

‘‘సోమనస్సవేదనియం, భిక్ఖవే, ఫస్సం పటిచ్చ ఉప్పజ్జతి సోమనస్సిన్ద్రియం. సో సుమనోవ సమానో ‘సుమనోస్మీ’తి పజానాతి. తస్సేవ సోమనస్సవేదనియస్స ఫస్సస్స నిరోధా ‘యం తజ్జం వేదయితం సోమనస్సవేదనియం ఫస్సం పటిచ్చ ఉప్పన్నం సోమనస్సిన్ద్రియం తం నిరుజ్ఝతి, తం వూపసమ్మతీ’తి పజానాతి’’.

‘‘దోమనస్సవేదనియం, భిక్ఖవే, ఫస్సం పటిచ్చ ఉప్పజ్జతి దోమనస్సిన్ద్రియం. సో దుమ్మనోవ సమానో ‘దుమ్మనోస్మీ’తి పజానాతి. తస్సేవ దోమనస్సవేదనియస్స ఫస్సస్స నిరోధా ‘యం తజ్జం వేదయితం దోమనస్సవేదనియం ఫస్సం పటిచ్చ ఉప్పన్నం దోమనస్సిన్ద్రియం తం నిరుజ్ఝతి, తం వూపసమ్మతీ’తి పజానాతి’’.

‘‘ఉపేక్ఖావేదనియం, భిక్ఖవే, ఫస్సం పటిచ్చ ఉప్పజ్జతి ఉపేక్ఖిన్ద్రియం. సో ఉపేక్ఖకోవ సమానో ‘ఉపేక్ఖకోస్మీ’తి పజానాతి. తస్సేవ ఉపేక్ఖావేదనియస్స ఫస్సస్స నిరోధా ‘యం తజ్జం వేదయితం ఉపేక్ఖావేదనియం ఫస్సం పటిచ్చ ఉప్పన్నం ఉపేక్ఖిన్ద్రియం తం నిరుజ్ఝతి, తం వూపసమ్మతీ’తి పజానాతి’’.

‘‘సేయ్యథాపి, భిక్ఖవే, ద్విన్నం కట్ఠానం సఙ్ఘట్టనసమోధానా [సంఘట్టనాసమోధానా (పీ. క.), సంఘటనసమోధానా (స్యా. కం.)] ఉస్మా జాయతి, తేజో అభినిబ్బత్తతి; తేసంయేవ కట్ఠానం నానాభావావినిక్ఖేపా యా [నానాభావనిక్ఖేపా (స్యా. కం. పీ. క.)] తజ్జా ఉస్మా సా నిరుజ్ఝతి సా వూపసమ్మతి; ఏవమేవ ఖో, భిక్ఖవే, సుఖవేదనియం ఫస్సం పటిచ్చ ఉప్పజ్జతి సుఖిన్ద్రియం. సో సుఖితోవ సమానో ‘సుఖితోస్మీ’తి పజానాతి. తస్సేవ సుఖవేదనియస్స ఫస్సస్స నిరోధా ‘యం తజ్జం వేదయితం సుఖవేదనియం ఫస్సం పటిచ్చ ఉప్పజ్జతి సుఖిన్ద్రియం తం నిరుజ్ఝతి, తం వూపసమ్మతీ’తి పజానాతి’’.

‘‘దుక్ఖవేదనియం, భిక్ఖవే, ఫస్సం పటిచ్చ…పే… సోమనస్సవేదనియం, భిక్ఖవే, ఫస్సం పటిచ్చ…పే… దోమనస్సవేదనియం, భిక్ఖవే, ఫస్సం పటిచ్చ…పే… ఉపేక్ఖావేదనియం, భిక్ఖవే, ఫస్సం పటిచ్చ ఉప్పజ్జతి ఉపేక్ఖిన్ద్రియం. సో ఉపేక్ఖకోవ సమానో ‘ఉపేక్ఖకోస్మీ’తి పజానాతి. తస్సేవ ఉపేక్ఖావేదనియస్స ఫస్సస్స నిరోధా ‘యం తజ్జం వేదయితం ఉపేక్ఖావేదనియం ఫస్సం పటిచ్చ ఉప్పజ్జతి ఉపేక్ఖిన్ద్రియం తం నిరుజ్ఝతి, తం వూపసమ్మతీ’తి పజానాతి’’. నవమం.