౪. అననుస్సుతవగ్గో

౧. అననుస్సుతసుత్తం

౩౯౭. సావత్థినిదానం. ‘‘‘అయం కాయే కాయానుపస్సనా’తి మే, భిక్ఖవే, పుబ్బే అననుస్సుతేసు ధమ్మేసు చక్ఖుం ఉదపాది, ఞాణం ఉదపాది, పఞ్ఞా ఉదపాది, విజ్జా ఉదపాది, ఆలోకో ఉదపాది. ‘సా ఖో పనాయం కాయే కాయానుపస్సనా భావేతబ్బా’తి మే, భిక్ఖవే…పే… భావితా’తి మే, భిక్ఖవే, పుబ్బే అననుస్సుతేసు ధమ్మేసు చక్ఖుం ఉదపాది, ఞాణం ఉదపాది, పఞ్ఞా ఉదపాది, విజ్జా ఉదపాది, ఆలోకో ఉదపాది’’.

‘‘‘అయం వేదనాసు వేదనానుపస్సనా’తి మే, భిక్ఖవే, పుబ్బే అననుస్సుతేసు ధమ్మేసు చక్ఖుం ఉదపాది, ఞాణం ఉదపాది, పఞ్ఞా ఉదపాది, విజ్జా ఉదపాది, ఆలోకో ఉదపాది. ‘సా ఖో పనాయం వేదనాసు వేదనానుపస్సనా భావేతబ్బా’తి మే, భిక్ఖవే…పే… భావితా’తి మే, భిక్ఖవే, పుబ్బే అననుస్సుతేసు ధమ్మేసు చక్ఖుం ఉదపాది, ఞాణం ఉదపాది, పఞ్ఞా ఉదపాది, విజ్జా ఉదపాది, ఆలోకో ఉదపాది.

‘‘‘అయం చిత్తే చిత్తానుపస్సనా’తి మే, భిక్ఖవే, పుబ్బే అననుస్సుతేసు ధమ్మేసు చక్ఖుం ఉదపాది, ఞాణం ఉదపాది, పఞ్ఞా ఉదపాది, విజ్జా ఉదపాది, ఆలోకో ఉదపాది. ‘సా ఖో పనాయం చిత్తే చిత్తానుపస్సనా భావేతబ్బా’తి మే, భిక్ఖవే…పే… భావితా’తి మే, భిక్ఖవే, పుబ్బే అననుస్సుతేసు ధమ్మేసు చక్ఖుం ఉదపాది, ఞాణం ఉదపాది, పఞ్ఞా ఉదపాది, విజ్జా ఉదపాది, ఆలోకో ఉదపాది.

‘‘‘అయం ధమ్మేసు ధమ్మానుపస్సనా’తి మే, భిక్ఖవే, పుబ్బే అననుస్సుతేసు ధమ్మేసు చక్ఖుం ఉదపాది, ఞాణం ఉదపాది, పఞ్ఞా ఉదపాది, విజ్జా ఉదపాది, ఆలోకో ఉదపాది. ‘సా ఖో పనాయం ధమ్మేసు ధమ్మానుపస్సనా భావేతబ్బా’తి మే, భిక్ఖవే…పే… భావితా’తి మే, భిక్ఖవే, పుబ్బే అననుస్సుతేసు ధమ్మేసు చక్ఖుం ఉదపాది, ఞాణం ఉదపాది, పఞ్ఞా ఉదపాది, విజ్జా ఉదపాది, ఆలోకో ఉదపాదీ’’తి. పఠమం.

౨. విరాగసుత్తం

౩౯౮. ‘‘చత్తారోమే, భిక్ఖవే, సతిపట్ఠానా భావితా బహులీకతా ఏకన్తనిబ్బిదాయ విరాగాయ నిరోధాయ ఉపసమాయ అభిఞ్ఞాయ సమ్బోధాయ నిబ్బానాయ సంవత్తన్తి.

‘‘కతమే చత్తారో? ఇధ, భిక్ఖవే, భిక్ఖు కాయే కాయానుపస్సీ విహరతి ఆతాపీ సమ్పజానో సతిమా, వినేయ్య లోకే అభిజ్ఝాదోమనస్సం; వేదనాసు…పే… చిత్తే…పే… ధమ్మేసు ధమ్మానుపస్సీ విహరతి ఆతాపీ సమ్పజానో సతిమా, వినేయ్య లోకే అభిజ్ఝాదోమనస్సం. ఇమే ఖో, భిక్ఖవే, చత్తారో సతిపట్ఠానా భావితా బహులీకతా ఏకన్తనిబ్బిదాయ విరాగాయ నిరోధాయ ఉపసమాయ అభిఞ్ఞాయ సమ్బోధాయ నిబ్బానాయ సంవత్తన్తీ’’తి. దుతియం.

౩. విరద్ధసుత్తం

౩౯౯. ‘‘యేసం కేసఞ్చి, భిక్ఖవే, చత్తారో సతిపట్ఠానా విరద్ధా, విరద్ధో తేసం అరియో మగ్గో [అరియో అట్ఠఙ్కికో మగ్గో (క.) ఇమస్మిం యేవ సుత్తే దిస్సతి అట్ఠఙ్గికోతిపదం, న పనాఞ్ఞత్థ ఇద్ధిపాద అనురుద్ధాదీసు] సమ్మా దుక్ఖక్ఖయగామీ. యేసం కేసఞ్చి, భిక్ఖవే, చత్తారో సతిపట్ఠానా ఆరద్ధా, ఆరద్ధో తేసం అరియో మగ్గో సమ్మా దుక్ఖక్ఖయగామీ.

‘‘కతమే చత్తారో? ఇధ, భిక్ఖవే, భిక్ఖు కాయే కాయానుపస్సీ విహరతి ఆతాపీ సమ్పజానో సతిమా, వినేయ్య లోకే అభిజ్ఝాదోమనస్సం; వేదనాసు…పే… చిత్తే…పే… ధమ్మేసు ధమ్మానుపస్సీ విహరతి ఆతాపీ సమ్పజానో సతిమా, వినేయ్య లోకే అభిజ్ఝాదోమనస్సం. యేసం కేసఞ్చి, భిక్ఖవే, ఇమే చత్తారో సతిపట్ఠానా విరద్ధా, విరద్ధో తేసం అరియో మగ్గో సమ్మా దుక్ఖక్ఖయగామీ. యేసం కేసఞ్చి, భిక్ఖవే, ఇమే చత్తారో సతిపట్ఠానా ఆరద్ధా, ఆరద్ధో తేసం అరియో మగ్గో సమ్మా దుక్ఖక్ఖయగామీ’’తి. తతియం.

౪. భావితసుత్తం

౪౦౦. ‘‘చత్తారోమే, భిక్ఖవే, సతిపట్ఠానా భావితా బహులీకతా అపారా పారం గమనాయ సంవత్తన్తి.

‘‘కతమే చత్తారో? ఇధ, భిక్ఖవే, భిక్ఖు కాయే కాయానుపస్సీ విహరతి ఆతాపీ సమ్పజానో సతిమా, వినేయ్య లోకే అభిజ్ఝాదోమనస్సం; వేదనాసు…పే… చిత్తే…పే… ధమ్మేసు ధమ్మానుపస్సీ విహరతి ఆతాపీ సమ్పజానో సతిమా, వినేయ్య లోకే అభిజ్ఝాదోమనస్సం. ఇమే ఖో, భిక్ఖవే, చత్తారో సతిపట్ఠానా భావితా బహులీకతా అపారా పారం గమనాయ సంవత్తన్తీ’’తి. చతుత్థం.

౫. సతిసుత్తం

౪౦౧. సావత్థినిదానం. ‘‘సతో, భిక్ఖవే, భిక్ఖు విహరేయ్య సమ్పజానో. అయం వో అమ్హాకం అనుసాసనీ’’.

‘‘కథఞ్చ, భిక్ఖవే, భిక్ఖు సతో హోతి? ఇధ, భిక్ఖవే, భిక్ఖు కాయే కాయానుపస్సీ విహరతి ఆతాపీ సమ్పజానో సతిమా, వినేయ్య లోకే అభిజ్ఝాదోమనస్సం; వేదనాసు…పే… చిత్తే…పే… ధమ్మేసు ధమ్మానుపస్సీ విహరతి ఆతాపీ సమ్పజానో సతిమా, వినేయ్య లోకే అభిజ్ఝాదోమనస్సం. ఏవం ఖో, భిక్ఖవే, భిక్ఖు సతో హోతి.

‘‘కథఞ్చ, భిక్ఖవే, భిక్ఖు సమ్పజానో హోతి? ఇధ, భిక్ఖవే, భిక్ఖునో విదితా వేదనా ఉప్పజ్జన్తి, విదితా ఉపట్ఠహన్తి, విదితా అబ్భత్థం గచ్ఛన్తి. విదితా వితక్కా ఉప్పజ్జన్తి, విదితా ఉపట్ఠహన్తి, విదితా అబ్భత్థం గచ్ఛన్తి. విదితా సఞ్ఞా ఉప్పజ్జన్తి, విదితా ఉపట్ఠహన్తి, విదితా అబ్భత్థం గచ్ఛన్తి. ఏవం ఖో, భిక్ఖవే, భిక్ఖు సమ్పజానో హోతి. సతో, భిక్ఖవే, భిక్ఖు విహరేయ్య సమ్పజానో. అయం వో అమ్హాకం అనుసాసనీ’’తి. పఞ్చమం.

౬. అఞ్ఞాసుత్తం

౪౦౨. ‘‘చత్తారోమే, భిక్ఖవే, సతిపట్ఠానా. కతమే చత్తారో? ఇధ, భిక్ఖవే, భిక్ఖు కాయే కాయానుపస్సీ విహరతి ఆతాపీ సమ్పజానో సతిమా, వినేయ్య లోకే అభిజ్ఝాదోమనస్సం; వేదనాసు…పే… చిత్తే…పే… ధమ్మేసు ధమ్మానుపస్సీ విహరతి ఆతాపీ సమ్పజానో సతిమా, వినేయ్య లోకే అభిజ్ఝాదోమనస్సం. ఇమే ఖో, భిక్ఖవే, చత్తారో సతిపట్ఠానా. ఇమేసం ఖో, భిక్ఖవే, చతున్నం సతిపట్ఠానానం భావితత్తా బహులీకతత్తా ద్విన్నం ఫలానం అఞ్ఞతరం ఫలం పాటికఙ్ఖం – దిట్ఠేవ ధమ్మే అఞ్ఞా, సతి వా ఉపాదిసేసే అనాగామితా’’తి. ఛట్ఠం.

౭. ఛన్దసుత్తం

౪౦౩. ‘‘చత్తారోమే, భిక్ఖవే, సతిపట్ఠానా. కతమే చత్తారో? ఇధ, భిక్ఖవే, భిక్ఖు కాయే కాయానుపస్సీ విహరతి ఆతాపీ సమ్పజానో సతిమా, వినేయ్య లోకే అభిజ్ఝాదోమనస్సం. తస్స కాయే కాయానుపస్సినో విహరతో యో కాయస్మిం ఛన్దో సో పహీయతి. ఛన్దస్స పహానా అమతం సచ్ఛికతం హోతి.

‘‘వేదనాసు వేదనానుపస్సీ విహరతి ఆతాపీ సమ్పజానో సతిమా, వినేయ్య లోకే అభిజ్ఝాదోమనస్సం. తస్స వేదనాసు వేదనానుపస్సినో విహరతో యో వేదనాసు ఛన్దో సో పహీయతి. ఛన్దస్స పహానా అమతం సచ్ఛికతం హోతి.

‘‘చిత్తే చిత్తానుపస్సీ విహరతి ఆతాపీ సమ్పజానో సతిమా, వినేయ్య లోకే అభిజ్ఝాదోమనస్సం. తస్స చిత్తే చిత్తానుపస్సినో విహరతో యో చిత్తమ్హి ఛన్దో సో పహీయతి. ఛన్దస్స పహానా అమతం సచ్ఛికతం హోతి.

‘‘ధమ్మేసు ధమ్మానుపస్సీ విహరతి ఆతాపీ సమ్పజానో సతిమా, వినేయ్య లోకే అభిజ్ఝాదోమనస్సం. తస్స ధమ్మేసు ధమ్మానుపస్సినో విహరతో యో ధమ్మేసు ఛన్దో సో పహీయతి. ఛన్దస్స పహానా అమతం సచ్ఛికతం హోతీ’’తి. సత్తమం.

౮. పరిఞ్ఞాతసుత్తం

౪౦౪. ‘‘చత్తారోమే, భిక్ఖవే, సతిపట్ఠానా. కతమే చత్తారో? ఇధ, భిక్ఖవే, భిక్ఖు కాయే కాయానుపస్సీ విహరతి ఆతాపీ సమ్పజానో సతిమా, వినేయ్య లోకే అభిజ్ఝాదోమనస్సం. తస్స కాయే కాయానుపస్సినో విహరతో కాయో పరిఞ్ఞాతో హోతి. కాయస్స పరిఞ్ఞాతత్తా అమతం సచ్ఛికతం హోతి.

‘‘వేదనాసు వేదనానుపస్సీ విహరతి ఆతాపీ సమ్పజానో సతిమా, వినేయ్య లోకే అభిజ్ఝాదోమనస్సం. తస్స వేదనాసు వేదనానుపస్సినో విహరతో వేదనా పరిఞ్ఞాతా హోన్తి. వేదనానం పరిఞ్ఞాతత్తా అమతం సచ్ఛికతం హోతి.

‘‘చిత్తే చిత్తానుపస్సీ విహరతి ఆతాపీ సమ్పజానో సతిమా, వినేయ్య లోకే అభిజ్ఝాదోమనస్సం. తస్స చిత్తే చిత్తానుపస్సినో విహరతో చిత్తం పరిఞ్ఞాతం హోతి. చిత్తస్స పరిఞ్ఞాతత్తా అమతం సచ్ఛికతం హోతి.

‘‘ధమ్మేసు ధమ్మానుపస్సీ విహరతి ఆతాపీ సమ్పజానో సతిమా, వినేయ్య లోకే అభిజ్ఝాదోమనస్సం. తస్స ధమ్మేసు ధమ్మానుపస్సినో విహరతో ధమ్మా పరిఞ్ఞాతా హోన్తి. ధమ్మానం పరిఞ్ఞాతత్తా అమతం సచ్ఛికతం హోతీ’’తి. అట్ఠమం.

౯. భావనాసుత్తం

౪౦౫. ‘‘చతున్నం, భిక్ఖవే, సతిపట్ఠానానం భావనం దేసేస్సామి. తం సుణాథ’’. ‘‘కతమా, భిక్ఖవే, చతున్నం సతిపట్ఠానానం భావనా? ఇధ, భిక్ఖవే, భిక్ఖు కాయే కాయానుపస్సీ విహరతి ఆతాపీ సమ్పజానో సతిమా, వినేయ్య లోకే అభిజ్ఝాదోమనస్సం; వేదనాసు…పే… చిత్తే…పే… ధమ్మేసు ధమ్మానుపస్సీ విహరతి ఆతాపీ సమ్పజానో సతిమా, వినేయ్య లోకే అభిజ్ఝాదోమనస్సం. అయం ఖో, భిక్ఖవే, చతున్నం సతిపట్ఠానానం భావనా’’తి. నవమం.

౧౦. విభఙ్గసుత్తం

౪౦౬. ‘‘సతిపట్ఠానఞ్చ వో, భిక్ఖవే, దేసేస్సామి సతిపట్ఠానభావనఞ్చ సతిపట్ఠానభావనాగామినిఞ్చ పటిపదం. తం సుణాథ’’. ‘‘కతమఞ్చ, భిక్ఖవే, సతిపట్ఠానం? ఇధ, భిక్ఖవే, భిక్ఖు కాయే కాయానుపస్సీ విహరతి ఆతాపీ సమ్పజానో సతిమా, వినేయ్య లోకే అభిజ్ఝాదోమనస్సం; వేదనాసు వేదనానుపస్సీ విహరతి…పే… చిత్తే చిత్తానుపస్సీ విహరతి…పే… ధమ్మేసు ధమ్మానుపస్సీ విహరతి ఆతాపీ సమ్పజానో సతిమా, వినేయ్య లోకే అభిజ్ఝాదోమనస్సం. ఇదం వుచ్చతి, భిక్ఖవే, సతిపట్ఠానం’’.

‘‘కతమా చ, భిక్ఖవే, సతిపట్ఠానభావనా? ఇధ, భిక్ఖవే, భిక్ఖు సముదయధమ్మానుపస్సీ కాయస్మిం విహరతి, వయధమ్మానుపస్సీ కాయస్మిం విహరతి, సముదయవయధమ్మానుపస్సీ కాయస్మిం విహరతి, ఆతాపీ సమ్పజానో సతిమా, వినేయ్య లోకే అభిజ్ఝాదోమనస్సం. సముదయధమ్మానుపస్సీ వేదనాసు విహరతి…పే… సముదయధమ్మానుపస్సీ చిత్తే విహరతి… సముదయధమ్మానుపస్సీ ధమ్మేసు విహరతి, వయధమ్మానుపస్సీ ధమ్మేసు విహరతి, సముదయవయధమ్మానుపస్సీ ధమ్మేసు విహరతి, ఆతాపీ సమ్పజానో సతిమా, వినేయ్య లోకే అభిజ్ఝాదోమనస్సం. అయం వుచ్చతి, భిక్ఖవే, సతిపట్ఠానభావనా.

‘‘కతమా చ, భిక్ఖవే, సతిపట్ఠానభావనాగామినీ పటిపదా? అయమేవ అరియో అట్ఠఙ్గికో మగ్గో, సేయ్యథిదం – సమ్మాదిట్ఠి, సమ్మాసఙ్కప్పో, సమ్మావాచా, సమ్మాకమ్మన్తో, సమ్మాఆజీవో, సమ్మావాయామో, సమ్మాసతి, సమ్మాసమాధి. అయం వుచ్చతి, భిక్ఖవే, సతిపట్ఠానభావనాగామినీ పటిపదా’’తి. దసమం.

అననుస్సుతవగ్గో చతుత్థో.

తస్సుద్దానం –

అననుస్సుతం విరాగో, విరద్ధో భావనా సతి;

అఞ్ఞా ఛన్దం పరిఞ్ఞాయ, భావనా విభఙ్గేన చాతి.