౩. చున్దసుత్తం

౩౭౯. ఏకం సమయం భగవా సావత్థియం విహరతి జేతవనే అనాథపిణ్డికస్స ఆరామే. తేన ఖో పన సమయేన ఆయస్మా సారిపుత్తో మగధేసు విహరతి నాలకగామకే ఆబాధికో దుక్ఖితో బాళ్హగిలానో. చున్దో చ సమణుద్దేసో ఆయస్మతో సారిపుత్తస్స ఉపట్ఠాకో హోతి.

అథ ఖో ఆయస్మా సారిపుత్తో తేనేవ ఆబాధేన పరినిబ్బాయి. అథ ఖో చున్దో సమణుద్దేసో ఆయస్మతో సారిపుత్తస్స పత్తచీవరమాదాయ యేన సావత్థి జేతవనం అనాథపిణ్డికస్స ఆరామో యేనాయస్మా ఆనన్దో తేనుపసఙ్కమి; ఉపసఙ్కమిత్వా ఆయస్మన్తం ఆనన్దం అభివాదేత్వా ఏకమన్తం నిసీది. ఏకమన్తం నిసిన్నో ఖో చున్దో సమణుద్దేసో ఆయస్మన్తం ఆనన్దం ఏతదవోచ – ‘‘ఆయస్మా, భన్తే, సారిపుత్తో పరినిబ్బుతో. ఇదమస్స పత్తచీవర’’న్తి.

‘‘అత్థి ఖో ఇదం, ఆవుసో చున్ద, కథాపాభతం భగవన్తం దస్సనాయ. ఆయామావుసో చున్ద, యేన భగవా తేనుపసఙ్కమిస్సామ; ఉపసఙ్కమిత్వా భగవతో ఏతమత్థం ఆరోచేస్సామా’’తి. ‘‘ఏవం, భన్తే’’తి ఖో చున్దో సమణుద్దేసో ఆయస్మతో ఆనన్దస్స పచ్చస్సోసి.

అథ ఖో ఆయస్మా చ ఆనన్దో చున్దో చ సమణుద్దేసో యేన భగవా తేనుపసఙ్కమింసు; ఉపసఙ్కమిత్వా భగవన్తం అభివాదేత్వా ఏకమన్తం నిసీదింసు. ఏకమన్తం నిసిన్నో ఖో ఆయస్మా ఆనన్దో భగవన్తం ఏతదవోచ – ‘‘అయం, భన్తే, చున్దో సమణుద్దేసో ఏవమాహ – ‘ఆయస్మా, భన్తే, సారిపుత్తో పరినిబ్బుతో; ఇదమస్స పత్తచీవర’న్తి. అపి చ మే, భన్తే, మధురకజాతో వియ కాయో, దిసాపి మే న పక్ఖాయన్తి, ధమ్మాపి మం నప్పటిభన్తి ‘ఆయస్మా సారిపుత్తో పరినిబ్బుతో’తి సుత్వా’’.

‘‘కిం ను ఖో తే, ఆనన్ద, సారిపుత్తో సీలక్ఖన్ధం వా ఆదాయ పరినిబ్బుతో, సమాధిక్ఖన్ధం వా ఆదాయ పరినిబ్బుతో, పఞ్ఞాక్ఖన్ధం వా ఆదాయ పరినిబ్బుతో, విముత్తిక్ఖన్ధం వా ఆదాయ పరినిబ్బుతో, విముత్తిఞాణదస్సనక్ఖన్ధం వా ఆదాయ పరినిబ్బుతో’’తి? ‘‘న చ ఖో మే, భన్తే, ఆయస్మా సారిపుత్తో సీలక్ఖన్ధం వా ఆదాయ పరినిబ్బుతో, సమాధిక్ఖన్ధం వా…పే… పఞ్ఞాక్ఖన్ధం వా… విముత్తిక్ఖన్ధం వా… విముత్తిఞాణదస్సనక్ఖన్ధం వా ఆదాయ పరినిబ్బుతో. అపి చ మే, భన్తే, ఆయస్మా సారిపుత్తో ఓవాదకో అహోసి ఓతిణ్ణో విఞ్ఞాపకో సన్దస్సకో సమాదపకో సముత్తేజకో సమ్పహంసకో, అకిలాసు ధమ్మదేసనాయ, అనుగ్గాహకో సబ్రహ్మచారీనం. తం మయం ఆయస్మతో సారిపుత్తస్స ధమ్మోజం ధమ్మభోగం ధమ్మానుగ్గహం అనుస్సరామా’’తి.

‘‘నను తం, ఆనన్ద, మయా పటికచ్చేవ [పటిగచ్చేవ (సీ. పీ.)] అక్ఖాతం – ‘సబ్బేహి పియేహి మనాపేహి నానాభావో వినాభావో అఞ్ఞథాభావో. తం కుతేత్థ, ఆనన్ద, లబ్భా! యం తం జాతం భూతం సఙ్ఖతం పలోకధమ్మం, తం వత మా పలుజ్జీతి – నేతం ఠానం విజ్జతి. సేయ్యథాపి, ఆనన్ద, మహతో రుక్ఖస్స తిట్ఠతో సారవతో యో మహన్తతరో ఖన్ధో సో పలుజ్జేయ్య; ఏవమేవ ఖో ఆనన్ద, మహతో భిక్ఖుసఙ్ఘస్స తిట్ఠతో సారవతో సారిపుత్తో పరినిబ్బుతో. తం కుతేత్థ, ఆనన్ద, లబ్భా! యం తం జాతం భూతం సఙ్ఖతం పలోకధమ్మం, తం వత మా పలుజ్జీ’తి – నేతం ఠానం విజ్జతి. తస్మాతిహానన్ద, అత్తదీపా విహరథ అత్తసరణా అనఞ్ఞసరణా, ధమ్మదీపా ధమ్మసరణా అనఞ్ఞసరణా.

‘‘కథఞ్చానన్ద, భిక్ఖు అత్తదీపో విహరతి అత్తసరణో అనఞ్ఞసరణో, ధమ్మదీపో ధమ్మసరణో అనఞ్ఞసరణో? ఇధానన్ద, భిక్ఖు కాయే కాయానుపస్సీ విహరతి ఆతాపీ సమ్పజానో సతిమా, వినేయ్య లోకే అభిజ్ఝాదోమనస్సం; వేదనాసు…పే… చిత్తే…పే… ధమ్మేసు ధమ్మానుపస్సీ విహరతి ఆతాపీ సమ్పజానో సతిమా, వినేయ్య లోకే అభిజ్ఝాదోమనస్సం. ఏవం ఖో, ఆనన్ద, భిక్ఖు అత్తదీపో విహరతి అత్తసరణో అనఞ్ఞసరణో, ధమ్మదీపో ధమ్మసరణో అనఞ్ఞసరణో. యే హి కేచి, ఆనన్ద, ఏతరహి వా మమచ్చయే వా అత్తదీపా విహరిస్సన్తి అత్తసరణా అనఞ్ఞసరణా, ధమ్మదీపా ధమ్మసరణా అనఞ్ఞసరణా; తమతగ్గే మేతే, ఆనన్ద, భిక్ఖూ భవిస్సన్తి యే కేచి సిక్ఖాకామా’’తి. తతియం.