౫. సగాథకపుఞ్ఞాభిసన్దవగ్గో

౧. పఠమఅభిసన్దసుత్తం

౧౦౩౭. ‘‘చత్తారోమే, భిక్ఖవే, పుఞ్ఞాభిసన్దా, కుసలాభిసన్దా, సుఖస్సాహారా. కతమే చత్తారో? ఇధ, భిక్ఖవే, అరియసావకో బుద్ధే అవేచ్చప్పసాదేన సమన్నాగతో హోతి – ఇతిపి సో భగవా…పే… సత్థా దేవమనుస్సానం బుద్ధో భగవాతి. అయం పఠమో పుఞ్ఞాభిసన్దో, కుసలాభిసన్దో, సుఖస్సాహారో.

‘‘పున చపరం, భిక్ఖవే, అరియసావకో ధమ్మే…పే… సఙ్ఘే…పే….

‘‘పున చపరం, భిక్ఖవే, అరియసావకో అరియకన్తేహి సీలేహి సమన్నాగతో హోతి అఖణ్డేహి…పే… సమాధిసంవత్తనికేహి. అయం చతుత్థో పుఞ్ఞాభిసన్దో, కుసలాభిసన్దో, సుఖస్సాహారో. ఇమే ఖో, భిక్ఖవే, చత్తారో పుఞ్ఞాభిసన్దా, కుసలాభిసన్దా, సుఖస్సాహారా.

‘‘ఇమేహి ఖో, భిక్ఖవే, చతూహి పుఞ్ఞాభిసన్దేహి కుసలాభిసన్దేహి సమన్నాగతస్స అరియసావకస్స న సుకరం పుఞ్ఞస్స పమాణం గణేతుం – ‘ఏత్తకో పుఞ్ఞాభిసన్దో, కుసలాభిసన్దో, సుఖస్సాహారో’తి. అథ ఖో అసఙ్ఖ్యేయ్యో అప్పమేయ్యో మహాపుఞ్ఞక్ఖన్ధో త్వేవ సఙ్ఖ్యం గచ్ఛతి.

‘‘సేయ్యథాపి, భిక్ఖవే, మహాసముద్దే న సుకరం ఉదకస్స పమాణం గణేతుం – ‘ఏత్తకాని ఉదకాళ్హకానీ’తి వా ‘ఏత్తకాని ఉదకాళ్హకసతానీ’తి వా ‘ఏత్తకాని ఉదకాళ్హకసహస్సానీ’తి వా ‘ఏత్తకాని ఉదకాళ్హకసతసహస్సానీ’తి వాతి. అథ ఖో అసఙ్ఖ్యేయ్యో అప్పమేయ్యో మహాఉదకక్ఖన్ధో త్వేవ సఙ్ఖ్యం గచ్ఛతి. ఏవమేవ ఖో, భిక్ఖవే, ఇమేహి చతూహి పుఞ్ఞాభిసన్దేహి కుసలాభిసన్దేహి సమన్నాగతస్స అరియసావకస్స న సుకరం పుఞ్ఞస్స పమాణం గణేతుం – ‘ఏత్తకో పుఞ్ఞాభిసన్దో, కుసలాభిసన్దో, సుఖస్సాహారో’తి. అథ ఖో అసఙ్ఖ్యేయ్యో అప్పమేయ్యో మహాపుఞ్ఞక్ఖన్ధో త్వేవ సఙ్ఖ్యం గచ్ఛతీ’’తి.

ఇదమవోచ భగవా. ఇదం వత్వాన సుగతో అథాపరం ఏతదవోచ సత్థా –

‘‘మహోదధిం అపరిమితం మహాసరం,

బహుభేరవం రతనగణానమాలయం;

నజ్జో యథా నరగణసఙ్ఘసేవితా,

పుథూ సవన్తీ ఉపయన్తి సాగరం.

‘‘ఏవం నరం అన్నపానవత్థదదం,

సేయ్యాని పచ్చత్థరణస్స [సజ్జత్థరణస్స (సీ. స్యా. కం. పీ.)] దాయకం;

పుఞ్ఞస్స ధారా ఉపయన్తి పణ్డితం,

నజ్జో యథా వారివహావ సాగర’’న్తి. పఠమం;

౨. దుతియఅభిసన్దసుత్తం

౧౦౩౮. ‘‘చత్తారోమే, భిక్ఖవే, పుఞ్ఞాభిసన్దా, కుసలాభిసన్దా, సుఖస్సాహారా. కతమే చత్తారో? ఇధ, భిక్ఖవే, అరియసావకో బుద్ధే అవేచ్చప్పసాదేన సమన్నాగతో హోతి – ఇతిపి సో భగవా…పే… సత్థా దేవమనుస్సానం బుద్ధో భగవాతి. అయం పఠమో పుఞ్ఞాభిసన్దో కుసలాభిసన్దో సుఖస్సాహారో.

‘‘పున చపరం, భిక్ఖవే, అరియసావకో ధమ్మే…పే… సఙ్ఘే…పే….

‘‘పున చపరం, భిక్ఖవే, అరియసావకో విగతమలమచ్ఛేరేన చేతసా అగారం అజ్ఝావసతి ముత్తచాగో పయతపాణి వోస్సగ్గరతో యాచయోగో దానసంవిభాగరతో. అయం చతుత్థో పుఞ్ఞాభిసన్దో కుసలాభిసన్దో సుఖస్సాహారో. ఇమే ఖో, భిక్ఖవే, చత్తారో పుఞ్ఞాభిసన్దా, కుసలాభిసన్దా, సుఖస్సాహారా.

‘‘సేయ్యథాపి, భిక్ఖవే, యత్థిమా మహానదియో సంసన్దన్తి సమేన్తి, సేయ్యథిదం – గఙ్గా, యమునా, అచిరవతీ, సరభూ, మహీ, తత్థ న సుకరం ఉదకస్స పమాణం గణేతుం – ‘ఏత్తకాని ఉదకాళ్హకానీ’తి వా ‘ఏత్తకాని ఉదకాళ్హకసతానీ’తి వా ‘ఏత్తకాని ఉదకాళ్హకసహస్సానీ’తి వా ‘ఏత్తకాని ఉదకాళ్హకసతసహస్సానీ’తి వాతి. అథ ఖో అసఙ్ఖ్యేయ్యో అప్పమేయ్యో మహాఉదకక్ఖన్ధో త్వేవ సఙ్ఖ్యం గచ్ఛతి. ఏవమేవ ఖో, భిక్ఖవే, ఇమేహి చతూహి పుఞ్ఞాభిసన్దేహి కుసలాభిసన్దేహి సమన్నాగతస్స అరియసావకస్స న సుకరం పుఞ్ఞస్స పమాణం గణేతుం – ‘ఏత్తకో పుఞ్ఞాభిసన్దో, కుసలాభిసన్దో, సుఖస్సాహారో’తి. అథ ఖో అసఙ్ఖ్యేయ్యో అప్పమేయ్యో మహాపుఞ్ఞక్ఖన్ధో త్వేవ సఙ్ఖ్యం గచ్ఛతీ’’తి. ఇదమవోచ భగవా…పే… సత్థా –

‘‘మహోదధిం అపరిమితం మహాసరం,

బహుభేరవం రతనగణానమాలయం;

నజ్జో యథా నరగణసఙ్ఘసేవితా,

పుథూ సవన్తీ ఉపయన్తి సాగరం.

‘‘ఏవం నరం అన్నపానవత్థదదం,

సేయ్యాని పచ్చత్థరణస్స దాయకం;

పుఞ్ఞస్స ధారా ఉపయన్తి పణ్డితం,

నజ్జో యథా వారివహావ సాగర’’న్తి. దుతియం;

౩. తతియఅభిసన్దసుత్తం

౧౦౩౯. ‘‘చత్తారోమే, భిక్ఖవే, పుఞ్ఞాభిసన్దా, కుసలాభిసన్దా, సుఖస్సాహారా. కతమే చత్తారో? ఇధ, భిక్ఖవే, అరియసావకో బుద్ధే అవేచ్చప్పసాదేన సమన్నాగతో హోతి – ఇతిపి సో భగవా…పే… సత్థా దేవమనుస్సానం బుద్ధో భగవాతి. అయం పఠమో పుఞ్ఞాభిసన్దో, కుసలాభిసన్దో, సుఖస్సాహారో.

‘‘పున చపరం, భిక్ఖవే, అరియసావకో ధమ్మే…పే… సఙ్ఘే…పే….

‘‘పున చపరం, భిక్ఖవే, అరియసావకో పఞ్ఞవా హోతి ఉదయత్థగామినియా పఞ్ఞాయ సమన్నాగతో అరియాయ నిబ్బేధికాయ సమ్మా దుక్ఖక్ఖయగామినియా. అయం చతుత్థో పుఞ్ఞాభిసన్దో కుసలాభిసన్దో సుఖస్సాహారో. ఇమే ఖో, భిక్ఖవే, చత్తారో పుఞ్ఞాభిసన్దా కుసలాభిసన్దా సుఖస్సాహారా.

‘‘యో పుఞ్ఞకామో కుసలే పతిట్ఠితో,

భావేతి మగ్గం అమతస్స పత్తియా;

సో ధమ్మసారాధిగమో ఖయే రతో,

న వేధతి మచ్చురాజాగమనస్మి’’న్తి [మచ్చురాజాగమిస్సతీతి (సీ. పీ.), మచ్చుజరాకమ్పిస్మిన్తి (క.)]. తతియం;

౪. పఠమమహద్ధనసుత్తం

౧౦౪౦. ‘‘చతూహి, భిక్ఖవే, ధమ్మేహి సమన్నాగతో అరియసావకో ‘అడ్ఢో మహద్ధనో మహాభోగో’తి [మహాభోగో మహాయసోతి (స్యా. పీ. క.)] వుచ్చతి.

‘‘కతమేహి చతూహి? ఇధ, భిక్ఖవే, అరియసావకో బుద్ధే అవేచ్చప్పసాదేన సమన్నాగతో హోతి – ఇతిపి సో భగవా…పే… సత్థా దేవమనుస్సానం బుద్ధో భగవాతి; ధమ్మే…పే… సఙ్ఘే…పే… అరియకన్తేహి సీలేహి సమన్నాగతో హోతి అఖణ్డేహి…పే… సమాధిసంవత్తనికేహి. ఇమేహి ఖో, భిక్ఖవే, చతూహి ధమ్మేహి సమన్నాగతో అరియసావకో ‘అడ్ఢో మహద్ధనో మహాభోగో’తి వుచ్చతీ’’తి. చతుత్థం.

౫. దుతియమహద్ధనసుత్తం

౧౦౪౧. ‘‘చతూహి, భిక్ఖవే, ధమ్మేహి సమన్నాగతో అరియసావకో ‘అడ్ఢో మహద్ధనో మహాభోగో మహాయసో’తి వుచ్చతి.

‘‘కతమేహి చతూహి? ఇధ, భిక్ఖవే, అరియసావకో బుద్ధే అవేచ్చప్పసాదేన సమన్నాగతో హోతి – ఇతిపి సో భగవా…పే… సత్థా దేవమనుస్సానం బుద్ధో భగవాతి. ధమ్మే…పే… సఙ్ఘే…పే… అరియకన్తేహి సీలేహి సమన్నాగతో హోతి అఖణ్డేహి…పే… సమాధిసంవత్తనికేహి. ఇమేహి ఖో, భిక్ఖవే, చతూహి ధమ్మేహి సమన్నాగతో అరియసావకో ‘అడ్ఢో మహద్ధనో మహాభోగో మహాయసో’తి వుచ్చతీ’’తి. పఞ్చమం.

౬. సుద్ధకసుత్తం

౧౦౪౨. ‘‘చతూహి, భిక్ఖవే, ధమ్మేహి సమన్నాగతో అరియసావకో సోతాపన్నో హోతి అవినిపాతధమ్మో నియతో సమ్బోధిపరాయణో.

‘‘కతమేహి చతూహి? ఇధ, భిక్ఖవే, అరియసావకో బుద్ధే అవేచ్చప్పసాదేన సమన్నాగతో హోతి – ఇతిపి సో భగవా…పే… సత్థా దేవమనుస్సానం బుద్ధో భగవాతి. ధమ్మే…పే… సఙ్ఘే…పే… అరియకన్తేహి సీలేహి సమన్నాగతో హోతి అఖణ్డేహి …పే… సమాధిసంవత్తనికేహి. ఇమేహి ఖో, భిక్ఖవే, చతూహి ధమ్మేహి సమన్నాగతో అరియసావకో సోతాపన్నో హోతి అవినిపాతధమ్మో నియతో సమ్బోధిపరాయణో’’తి. ఛట్ఠం.

౭. నన్దియసుత్తం

౧౦౪౩. కపిలవత్థునిదానం. ఏకమన్తం నిసిన్నం ఖో నన్దియం సక్కం భగవా ఏతదవోచ – ‘‘చతూహి ఖో, నన్దియ, ధమ్మేహి సమన్నాగతో అరియసావకో సోతాపన్నో హోతి అవినిపాతధమ్మో నియతో సమ్బోధిపరాయణో’’.

‘‘కతమేహి చతూహి? ఇధ, నన్దియ, అరియసావకో బుద్ధే అవేచ్చప్పసాదేన సమన్నాగతో హోతి – ఇతిపి సో భగవా…పే… సత్థా దేవమనుస్సానం బుద్ధో భగవాతి. ధమ్మే…పే… సఙ్ఘే…పే… అరియకన్తేహి సీలేహి సమన్నాగతో హోతి అఖణ్డేహి…పే… సమాధిసంవత్తనికేహి. ఇమేహి ఖో, నన్దియ, చతూహి ధమ్మేహి సమన్నాగతో అరియసావకో సోతాపన్నో హోతి అవినిపాతధమ్మో నియతో సమ్బోధిపరాయణో’’తి. సత్తమం.

౮. భద్దియసుత్తం

౧౦౪౪. కపిలవత్థునిదానం. ఏకమన్తం నిసిన్నం ఖో భద్దియం సక్కం భగవా ఏతదవోచ – ‘‘చతూహి ఖో, భద్దియ, ధమ్మేహి సమన్నాగతో అరియసావకో సోతాపన్నో హోతి అవినిపాతధమ్మో నియతో సమ్బోధిపరాయణో.

‘‘కతమేహి చతూహి? ఇధ, భద్దియ, అరియసావకో బుద్ధే…పే… ధమ్మే…పే… సఙ్ఘే…పే… అరియకన్తేహి సీలేహి సమన్నాగతో హోతి అఖణ్డేహి…పే… సమాధిసంవత్తనికేహి. ఇమేహి ఖో, భద్దియ, చతూహి ధమ్మేహి సమన్నాగతో అరియసావకో సోతాపన్నో హోతి అవినిపాతధమ్మో నియతో సమ్బోధిపరాయణో’’తి. అట్ఠమం.

౯. మహానామసుత్తం

౧౦౪౫. కపిలవత్థునిదానం. ఏకమన్తం నిసిన్నం ఖో మహానామం సక్కం భగవా ఏతదవోచ – ‘‘చతూహి ఖో, మహానామ, ధమ్మేహి సమన్నాగతో అరియసావకో సోతాపన్నో హోతి…పే… సమ్బోధిపరాయణో’’.

‘‘కతమేహి చతూహి? ఇధ, మహానామ, అరియసావకో బుద్ధే…పే… ధమ్మే…పే… సఙ్ఘే…పే… అరియకన్తేహి సీలేహి సమన్నాగతో హోతి అఖణ్డేహి…పే… సమాధిసంవత్తనికేహి. ఇమేహి ఖో, మహానామ, చతూహి ధమ్మేహి సమన్నాగతో అరియసావకో సోతాపన్నో హోతి అవినిపాతధమ్మో నియతో సమ్బోధిపరాయణో’’తి. నవమం.

౧౦. అఙ్గసుత్తం

౧౦౪౬. ‘‘చత్తారిమాని, భిక్ఖవే, సోతాపత్తియఙ్గాని. కతమాని చత్తారి? సప్పురిససంసేవో, సద్ధమ్మస్సవనం, యోనిసోమనసికారో, ధమ్మానుధమ్మప్పటిపత్తి – ఇమాని ఖో, భిక్ఖవే, చత్తారి సోతాపత్తియఙ్గానీ’’తి. దసమం.

సగాథకపుఞ్ఞాభిసన్దవగ్గో పఞ్చమో.

తస్సుద్దానం –

అభిసన్దా తయో వుత్తా, దువే మహద్ధనేన చ;

సుద్ధం నన్దియం భద్దియం, మహానామఙ్గేన తే దసాతి.