౪. పుఞ్ఞాభిసన్దవగ్గో

౧. పఠమపుఞ్ఞాభిసన్దసుత్తం

౧౦౨౭. సావత్థినిదానం. ‘‘చత్తారోమే, భిక్ఖవే, పుఞ్ఞాభిసన్దా కుసలాభిసన్దా సుఖస్సాహారా. కతమే చత్తారో? ఇధ, భిక్ఖవే, అరియసావకో బుద్ధే అవేచ్చప్పసాదేన సమన్నాగతో హోతి – ఇతిపి సో భగవా…పే… సత్థా దేవమనుస్సానం బుద్ధో భగవాతి. అయం పఠమో పుఞ్ఞాభిసన్దో కుసలాభిసన్దో సుఖస్సాహారో.

‘‘పున చపరం, భిక్ఖవే, అరియసావకో ధమ్మే అవేచ్చప్పసాదేన సమన్నాగతో హోతి – స్వాక్ఖాతో భగవతా ధమ్మో…పే… పచ్చత్తం వేదితబ్బో విఞ్ఞూహీతి. అయం దుతియో పుఞ్ఞాభిసన్దో కుసలాభిసన్దో సుఖస్సాహారో.

‘‘పున చపరం, భిక్ఖవే, అరియసావకో సఙ్ఘే అవేచ్చప్పసాదేన సమన్నాగతో హోతి – సుప్పటిపన్నో భగవతో సావకసఙ్ఘో…పే… అనుత్తరం పుఞ్ఞక్ఖేత్తం లోకస్సాతి. అయం తతియో పుఞ్ఞాభిసన్దో కుసలాభిసన్దో సుఖస్సాహారో.

‘‘పున చపరం, భిక్ఖవే, అరియసావకో అరియకన్తేహి సీలేహి సమన్నాగతో హోతి అఖణ్డేహి…పే… సమాధిసంవత్తనికేహి. అయం చతుత్థో పుఞ్ఞాభిసన్దో కుసలాభిసన్దో సుఖస్సాహారో. ఇమే ఖో, భిక్ఖవే, చత్తారో పుఞ్ఞాభిసన్దా కుసలాభిసన్దా సుఖస్సాహారా’’తి. పఠమం.

౨. దుతియపుఞ్ఞాభిసన్దసుత్తం

౧౦౨౮. ‘‘చత్తారోమే, భిక్ఖవే, పుఞ్ఞాభిసన్దా కుసలాభిసన్దా సుఖస్సాహారా. కతమే చత్తారో? ఇధ, భిక్ఖవే, అరియసావకో బుద్ధే అవేచ్చప్పసాదేన సమన్నాగతో హోతి – ఇతిపి సో భగవా…పే… సత్థా దేవమనుస్సానం బుద్ధో భగవాతి. అయం పఠమో పుఞ్ఞాభిసన్దో కుసలాభిసన్దో సుఖస్సాహారో.

‘‘పున చపరం, భిక్ఖవే, అరియసావకో ధమ్మే…పే… సఙ్ఘే…పే….

‘‘పున చపరం, భిక్ఖవే, అరియసావకో విగతమలమచ్ఛేరేన చేతసా అగారం అజ్ఝావసతి ముత్తచాగో పయతపాణి వోస్సగ్గరతో యాచయోగో దానసంవిభాగరతో. అయం చతుత్థో పుఞ్ఞాభిసన్దో కుసలాభిసన్దో సుఖస్సాహారో. ఇమే ఖో, భిక్ఖవే, చత్తారో పుఞ్ఞాభిసన్దా కుసలాభిసన్దా సుఖస్సాహారా’’తి. దుతియం.

౩. తతియపుఞ్ఞాభిసన్దసుత్తం

౧౦౨౯. ‘‘చత్తారోమే, భిక్ఖవే, పుఞ్ఞాభిసన్దా కుసలాభిసన్దా సుఖస్సాహారా. కతమే చత్తారో? ఇధ, భిక్ఖవే, అరియసావకో బుద్ధే అవేచ్చప్పసాదేన సమన్నాగతో హోతి – ఇతిపి సో భగవా…పే… సత్థా దేవమనుస్సానం బుద్ధో భగవాతి. అయం పఠమో పుఞ్ఞాభిసన్దో కుసలాభిసన్దో సుఖస్సాహారో.

‘‘పున చపరం, భిక్ఖవే, అరియసావకో ధమ్మే…పే… సఙ్ఘే…పే….

‘‘పున చపరం, భిక్ఖవే, అరియసావకో పఞ్ఞవా హోతి ఉదయత్థగామినియా పఞ్ఞాయ సమన్నాగతో అరియాయ నిబ్బేధికాయ సమ్మా దుక్ఖక్ఖయగామినియా. అయం చతుత్థో పుఞ్ఞాభిసన్దో కుసలాభిసన్దో సుఖస్సాహారో. ఇమే ఖో, భిక్ఖవే, చత్తారో పుఞ్ఞాభిసన్దా కుసలాభిసన్దా సుఖస్సాహారా’’తి. తతియం.

౪. పఠమదేవపదసుత్తం

౧౦౩౦. సావత్థినిదానం. చత్తారిమాని, భిక్ఖవే, దేవానం దేవపదాని అవిసుద్ధానం సత్తానం విసుద్ధియా అపరియోదాతానం సత్తానం పరియోదపనాయ.

కతమాని చత్తారి? ఇధ, భిక్ఖవే, అరియసావకో బుద్ధే అవేచ్చప్పసాదేన సమన్నాగతో హోతి – ఇతిపి సో భగవా…పే… సత్థా దేవమనుస్సానం బుద్ధో భగవాతి. ఇదం పఠమం దేవానం దేవపదం అవిసుద్ధానం సత్తానం విసుద్ధియా అపరియోదాతానం సత్తానం పరియోదపనాయ.

‘‘పున చపరం, భిక్ఖవే, అరియసావకో ధమ్మే…పే… సఙ్ఘే…పే….

‘‘పున చపరం, భిక్ఖవే, అరియసావకో అరియకన్తేహి సీలేహి సమన్నాగతో హోతి అఖణ్డేహి…పే… సమాధిసంవత్తనికేహి. ఇదం చతుత్థం దేవానం దేవపదం అవిసుద్ధానం సత్తానం విసుద్ధియా అపరియోదాతానం సత్తానం పరియోదపనాయ. ఇమాని ఖో, భిక్ఖవే, చత్తారి దేవానం దేవపదాని అవిసుద్ధానం సత్తానం విసుద్ధియా అపరియోదాతానం సత్తానం పరియోదపనాయా’’తి. చతుత్థం.

౫. దుతియదేవపదసుత్తం

౧౦౩౧. ‘‘చత్తారిమాని, భిక్ఖవే, దేవానం దేవపదాని అవిసుద్ధానం సత్తానం విసుద్ధియా అపరియోదాతానం సత్తానం పరియోదపనాయ.

‘‘కతమాని చత్తారి? ఇధ, భిక్ఖవే, అరియసావకో బుద్ధే అవేచ్చప్పసాదేన సమన్నాగతో హోతి – ఇతిపి సో భగవా…పే… సత్థా దేవమనుస్సానం బుద్ధో భగవాతి. సో ఇతి పటిసఞ్చిక్ఖతి – ‘కిం ను ఖో దేవానం దేవపద’న్తి? సో ఏవం పజానాతి – ‘అబ్యాబజ్ఝపరమే ఖ్వాహం ఏతరహి దేవే సుణామి. న చ ఖో పనాహం కిఞ్చి బ్యాబాధేమి తసం వా థావరం వా. అద్ధాహం దేవపదధమ్మసమన్నాగతో విహరామీ’’’తి. ఇదం పఠమం దేవానం దేవపదం అవిసుద్ధానం సత్తానం విసుద్ధియా అపరియోదాతానం సత్తానం పరియోదపనాయ.

‘‘పున చపరం, భిక్ఖవే, అరియసావకో ధమ్మే…పే… సఙ్ఘే…పే….

‘‘పున చపరం, భిక్ఖవే, అరియసావకో అరియకన్తేహి సీలేహి సమన్నాగతో హోతి అఖణ్డేహి…పే… సమాధిసంవత్తనికేహి. సో ఇతి పటిసఞ్చిక్ఖతి – ‘కిం ను ఖో దేవానం దేవపద’న్తి? సో ఏవం పజానాతి – ‘అబ్యాబజ్ఝపరమే ఖ్వాహం ఏతరహి దేవే సుణామి. న ఖో పనాహం కిఞ్చి బ్యాబాధేమి తసం వా థావరం వా. అద్ధాహం దేవపదధమ్మసమన్నాగతో విహరామీ’తి. ఇదం చతుత్థం దేవానం దేవపదం అవిసుద్ధానం సత్తానం విసుద్ధియా అపరియోదాతానం సత్తానం పరియోదపనాయ. ఇమాని ఖో, భిక్ఖవే, చత్తారి దేవానం దేవపదాని అవిసుద్ధానం సత్తానం విసుద్ధియా అపరియోదాతానం సత్తానం పరియోదపనాయా’’తి. పఞ్చమం.

౬. దేవసభాగసుత్తం

౧౦౩౨. ‘‘చతూహి, భిక్ఖవే, ధమ్మేహి సమన్నాగతం అత్తమనా దేవా సభాగతం కథేన్తి. కతమేహి చతూహి? ఇధ, భిక్ఖవే, అరియసావకో బుద్ధే అవేచ్చప్పసాదేన సమన్నాగతో హోతి – ఇతిపి సో భగవా…పే… సత్థా దేవమనుస్సానం బుద్ధో భగవాతి. యా తా దేవతా బుద్ధే అవేచ్చప్పసాదేన సమన్నాగతా ఇతో చుతా తత్రూపపన్నా తాసం ఏవం హోతి – ‘యథారూపేన ఖో మయం బుద్ధే అవేచ్చప్పసాదేన సమన్నాగతా తతో చుతా ఇధూపపన్నా, అరియసావకోపి తథారూపేన బుద్ధే అవేచ్చప్పసాదేన సమన్నాగతో ఏహీతి దేవానం సన్తికే’’’తి.

‘‘పున చపరం, భిక్ఖవే, అరియసావకో ధమ్మే…పే… సఙ్ఘే…పే… అరియకన్తేహి సీలేహి సమన్నాగతో హోతి అఖణ్డేహి…పే… సమాధిసంవత్తనికేహి. యా తా దేవతా అరియకన్తేహి సీలేహి సమన్నాగతా ఇతో చుతా తత్రూపపన్నా తాసం ఏవం హోతి – ‘యథారూపేహి ఖో మయం అరియకన్తేహి సీలేహి సమన్నాగతా తతో చుతా ఇధూపపన్నా, అరియసావకోపి తథారూపేహి అరియకన్తేహి సీలేహి సమన్నాగతో ఏహీతి దేవానం సన్తికే’తి. ఇమేహి ఖో, భిక్ఖవే, చతూహి ధమ్మేహి సమన్నాగతం అత్తమనా దేవా సభాగతం కథేన్తీ’’తి. ఛట్ఠం.

౭. మహానామసుత్తం

౧౦౩౩. ఏకం సమయం భగవా సక్కేసు విహరతి కపిలవత్థుస్మిం నిగ్రోధారామే. అథ ఖో మహానామో సక్కో యేన భగవా తేనుపసఙ్కమి; ఉపసఙ్కమిత్వా భగవన్తం అభివాదేత్వా ఏకమన్తం నిసీది. ఏకమన్తం నిసిన్నో ఖో మహానామో సక్కో భగవన్తం ఏతదవోచ –

‘‘కిత్తావతా ను ఖో, భన్తే, ఉపాసకో హోతీ’’తి? ‘‘యతో ఖో, మహానామ, బుద్ధం సరణం గతో హోతి, ధమ్మం సరణం గతో హోతి, సఙ్ఘం సరణం గతో హోతి – ఏత్తావతా ఖో, మహానామ, ఉపాసకో హోతీ’’తి.

‘‘కిత్తావతా పన, భన్తే, ఉపాసకో సీలసమ్పన్నో హోతీ’’తి? ‘‘యతో ఖో, మహానామ, ఉపాసకో పాణాతిపాతా పటివిరతో హోతి, అదిన్నాదానా పటివిరతో హోతి, కామేసుమిచ్ఛాచారా పటివిరతో హోతి, ముసావాదా పటివిరతో హోతి, సురామేరయమజ్జప్పమాదట్ఠానా పటివిరతో హోతి, – ఏత్తావతా ఖో, మహానామ, ఉపాసకో సీలసమ్పన్నో హోతీ’’తి.

‘‘కిత్తావతా పన, భన్తే, ఉపాసకో సద్ధాసమ్పన్నో హోతీ’’తి? ‘‘ఇధ, మహానామ, ఉపాసకో సద్ధో హోతి, సద్దహతి తథాగతస్స బోధిం – ఇతిపి సో భగవా…పే… సత్థా దేవమనుస్సానం బుద్ధో భగవాతి. ఏత్తావతా ఖో, మహానామ, ఉపాసకో సద్ధాసమ్పన్నో హోతీ’’తి.

‘‘కిత్తావతా పన, భన్తే, ఉపాసకో చాగసమ్పన్నో హోతీ’’తి? ‘‘ఇధ, మహానామ, ఉపాసకో విగతమలమచ్ఛేరేన చేతసా అగారం అజ్ఝావసతి ముత్తచాగో పయతపాణి వోస్సగ్గరతో యాచయోగో దానసంవిభాగరతో – ఏత్తావతా ఖో, మహానామ, ఉపాసకో చాగసమ్పన్నో హోతీ’’తి.

‘‘కిత్తావతా పన, భన్తే, ఉపాసకో పఞ్ఞాసమ్పన్నో హోతీ’’తి? ‘‘ఇధ, మహానామ, ఉపాసకో పఞ్ఞవా హోతి ఉదయత్థగామినియా పఞ్ఞాయ సమన్నాగతో అరియాయ నిబ్బేధికాయ సమ్మా దుక్ఖక్ఖయగామినియా – ఏత్తావతా ఖో, మహానామ, ఉపాసకో పఞ్ఞాసమ్పన్నో హోతీ’’తి. సత్తమం.

౮. వస్ససుత్తం

౧౦౩౪. ‘‘సేయ్యథాపి, భిక్ఖవే, ఉపరిపబ్బతే థుల్లఫుసితకే దేవే వస్సన్తే తం ఉదకం యథానిన్నం పవత్తమానం పబ్బతకన్దరపదరసాఖా పరిపూరేతి, పబ్బతకన్దరపదరసాఖా పరిపూరా కుసోబ్భే పరిపూరేన్తి, కుసోబ్భా పరిపూరా మహాసోబ్భే పరిపూరేన్తి, మహాసోబ్భా పరిపూరా కున్నదియో పరిపూరేన్తి, కున్నదియో పరిపూరా మహానదియో పరిపూరేన్తి, మహానదియో పరిపూరా మహాసముద్దం [మహాసముద్దసాగరం (సబ్బత్థ) సం. ని. ౪.౭౦] పరిపూరేన్తి; ఏవమేవ ఖో, భిక్ఖవే, అరియసావకస్స యో చ బుద్ధే అవేచ్చప్పసాదో, యో చ ధమ్మే అవేచ్చప్పసాదో, యో చ సఙ్ఘే అవేచ్చప్పసాదో, యాని చ అరియకన్తాని సీలాని – ఇమే ధమ్మా సన్దమానా పారం గన్త్వా ఆసవానం ఖయాయ సంవత్తన్తీ’’తి. అట్ఠమం.

౯. కాళిగోధసుత్తం

౧౦౩౫. ఏకం సమయం భగవా సక్కేసు విహరతి కపిలవత్థుస్మిం నిగ్రోధారామే. అథ ఖో భగవా పుబ్బణ్హసమయం నివాసేత్వా పత్తచీవరమాదాయ యేన కాళిగోధాయ సాకియానియా నివేసనం తేనుపసఙ్కమి; ఉపసఙ్కమిత్వా పఞ్ఞత్తే ఆసనే నిసీది. అథ ఖో కాళిగోధా సాకియానీ యేన భగవా తేనుపసఙ్కమి; ఉపసఙ్కమిత్వా భగవన్తం అభివాదేత్వా ఏకమన్తం నిసీది. ఏకమన్తం నిసిన్నం ఖో కాళిగోధం సాకియానిం భగవా ఏతదవోచ –

‘‘చతూహి ఖో, గోధే, ధమ్మేహి సమన్నాగతా అరియసావికా సోతాపన్నా హోతి అవినిపాతధమ్మా నియతా సమ్బోధిపరాయణా. కతమేహి చతూహి? ఇధ, గోధే, అరియసావికా బుద్ధే అవేచ్చప్పసాదేన సమన్నాగతా హోతి – ఇతిపి సో భగవా…పే… సత్థా దేవమనుస్సానం బుద్ధో భగవాతి. ధమ్మే…పే… సఙ్ఘే…పే… విగతమలమచ్ఛేరేన చేతసా అగారం అజ్ఝావసతి ముత్తచాగా పయతపాణినీ [పయతపాణీ (సబ్బత్థ) ౩.౩౦ మోగ్గల్లానసుత్తం ఓలోకేతబ్బం] వోస్సగ్గరతా యాచయోగా దానసంవిభాగరతా. ఇమేహి ఖో, గోధే, చతూహి ధమ్మేహి సమన్నాగతా అరియసావికా సోతాపన్నా హోతి అవినిపాతధమ్మా నియతా సమ్బోధిపరాయణా’’తి.

‘‘యానిమాని, భన్తే, భగవతా చత్తారి సోతాపత్తియఙ్గాని దేసితాని, సంవిజ్జన్తే తే ధమ్మా మయి, అహఞ్చ తేసు ధమ్మేసు సన్దిస్సామి. అహఞ్హి, భన్తే, బుద్ధే అవేచ్చప్పసాదేన సమన్నాగతా – ఇతిపి సో భగవా…పే… సత్థా దేవమనుస్సానం బుద్ధో భగవాతి. ధమ్మే…పే… సఙ్ఘే…పే… యం ఖో పన కిఞ్చి కులే దేయ్యధమ్మం సబ్బం తం అప్పటివిభత్తం సీలవన్తేహి కల్యాణధమ్మేహీ’’తి. ‘‘లాభా తే, గోధే, సులద్ధం తే, గోధే! సోతాపత్తిఫలం తయా, గోధే, బ్యాకత’’న్తి. నవమం.

౧౦. నన్దియసక్కసుత్తం

౧౦౩౬. ఏకం సమయం భగవా సక్కేసు విహరతి కపిలవత్థుస్మిం నిగ్రోధారామే. అథ ఖో నన్దియో సక్కో యేన భగవా తేనుపసఙ్కమి; ఉపసఙ్కమిత్వా భగవన్తం అభివాదేత్వా ఏకమన్తం నిసీది. ఏకమన్తం నిసిన్నో ఖో నన్దియో సక్కో భగవన్తం ఏతదవోచ – ‘‘యస్సేవ ను ఖో, భన్తే, అరియసావకస్స చత్తారి సోతాపత్తియఙ్గాని సబ్బేన సబ్బం సబ్బథా సబ్బం నత్థి స్వేవ ను ఖో, భన్తే, అరియసావకో పమాదవిహారీ’’తి.

‘‘‘యస్స ఖో, నన్దియ, చత్తారి సోతాపత్తియఙ్గాని సబ్బేన సబ్బం సబ్బథా సబ్బం నత్థి తమహం బాహిరో పుథుజ్జనపక్ఖే ఠితో’తి వదామి. అపి చ, నన్దియ, యథా అరియసావకో పమాదవిహారీ చేవ హోతి, అప్పమాదవిహారీ చ తం సుణాహి, సాధుకం మనసి కరోహి; భాసిస్సామీ’’తి. ‘‘ఏవం, భన్తే’’తి ఖో నన్దియో సక్కో భగవతో పచ్చస్సోసి. భగవా ఏతదవోచ –

‘‘కథఞ్చ, నన్దియ, అరియసావకో పమాదవిహారీ హోతి? ఇధ నన్దియ, అరియసావకో బుద్ధే అవేచ్చప్పసాదేన సమన్నాగతో హోతి – ఇతిపి సో భగవా…పే… సత్థా దేవమనుస్సానం బుద్ధో భగవాతి. సో తేన బుద్ధే అవేచ్చప్పసాదేన సన్తుట్ఠో న ఉత్తరి వాయమతి దివా పవివేకాయ, రత్తిం పటిసల్లానాయ. తస్స ఏవం పమత్తస్స విహరతో పామోజ్జం న హోతి. పామోజ్జే అసతి, పీతి న హోతి. పీతియా అసతి, పస్సద్ధి న హోతి. పస్సద్ధియా అసతి, దుక్ఖం విహరతి. దుక్ఖినో చిత్తం న సమాధియతి. అసమాహితే చిత్తే ధమ్మా న పాతుభవన్తి. ధమ్మానం అపాతుభావా పమాదవిహారీ త్వేవ సఙ్ఖ్యం గచ్ఛతి.

‘‘పున చపరం, నన్దియ, అరియసావకో ధమ్మే…పే… సఙ్ఘే…పే… అరియకన్తేహి సీలేహి సమన్నాగతో హోతి అఖణ్డేహి…పే… సమాధిసంవత్తనికేహి. సో తేహి అరియకన్తేహి సీలేహి సన్తుట్ఠో న ఉత్తరి వాయమతి దివా పవివేకాయ రత్తిం పటిసల్లానాయ. తస్స ఏవం పమత్తస్స విహరతో పామోజ్జం న హోతి. పామోజ్జే అసతి, పీతి న హోతి. పీతియా అసతి, పస్సద్ధి న హోతి. పస్సద్ధియా అసతి, దుక్ఖం విహరతి. దుక్ఖినో చిత్తం న సమాధియతి. అసమాహితే చిత్తే ధమ్మా న పాతుభవన్తి. ధమ్మానం అపాతుభావా పమాదవిహారీ త్వేవ సఙ్ఖ్యం గచ్ఛతి. ఏవం ఖో, నన్దియ, అరియసావకో పమాదవిహారీ హోతి.

‘‘కథఞ్చ, నన్దియ, అరియసావకో అప్పమాదవిహారీ హోతి? ఇధ, నన్దియ, అరియసావకో బుద్ధే అవేచ్చప్పసాదేన సమన్నాగతో హోతి – ఇతిపి సో భగవా…పే… సత్థా దేవమనుస్సానం బుద్ధో భగవాతి. సో తేన బుద్ధే అవేచ్చప్పసాదేన అసన్తుట్ఠో ఉత్తరి వాయమతి దివా పవివేకాయ రత్తిం పటిసల్లానాయ. తస్స ఏవం అప్పమత్తస్స విహరతో పామోజ్జం జాయతి. పముదితస్స పీతి జాయతి. పీతిమనస్స కాయో పస్సమ్భతి. పస్సద్ధకాయో సుఖం వేదియతి. సుఖినో చిత్తం సమాధియతి. సమాహితే చిత్తే ధమ్మా పాతుభవన్తి. ధమ్మానం పాతుభావా అప్పమాదవిహారీ త్వేవ సఙ్ఖ్యం గచ్ఛతి.

‘‘పున చపరం, నన్దియ, అరియసావకో ధమ్మే…పే… సఙ్ఘే…పే… అరియకన్తేహి సీలేహి సమన్నాగతో హోతి అఖణ్డేహి…పే… సమాధిసంవత్తనికేహి. సో తేహి అరియకన్తేహి సీలేహి అసన్తుట్ఠో ఉత్తరి వాయమతి దివా పవివేకాయ రత్తిం పటిసల్లానాయ. తస్స ఏవం అప్పమత్తస్స విహరతో పామోజ్జం జాయతి. పముదితస్స పీతి జాయతి. పీతిమనస్స కాయో పస్సమ్భతి. పస్సద్ధకాయో సుఖం వేదియతి. సుఖినో చిత్తం సమాధియతి. సమాహితే చిత్తే ధమ్మా పాతుభవన్తి. ధమ్మానం పాతుభావా అప్పమాదవిహారీ త్వేవ సఙ్ఖ్యం గచ్ఛతి. ఏవం ఖో, నన్దియ, అరియసావకో అప్పమాదవిహారీ హోతీ’’తి. దసమం.

పుఞ్ఞాభిసన్దవగ్గో చతుత్థో.

తస్సుద్దానం –

అభిసన్దా తయో వుత్తా, దువే దేవపదాని చ;

సభాగతం మహానామో, వస్సం కాళీ చ నన్దియాతి.