౨. దుతియవగ్గో

౧. ఇచ్ఛానఙ్గలసుత్తం

౯౮౭. ఏకం సమయం భగవా ఇచ్ఛానఙ్గలే విహరతి ఇచ్ఛానఙ్గలవనసణ్డే. తత్ర ఖో భగవా భిక్ఖూ ఆమన్తేసి – ‘‘ఇచ్ఛామహం, భిక్ఖవే, తేమాసం పటిసల్లీయితుం. నామ్హి కేనచి ఉపసఙ్కమితబ్బో, అఞ్ఞత్ర ఏకేన పిణ్డపాతనీహారకేనా’’తి. ‘‘ఏవం, భన్తే’’తి ఖో తే భిక్ఖూ భగవతో పటిస్సుత్వా నాస్సుధ కోచి భగవన్తం ఉపసఙ్కమతి, అఞ్ఞత్ర ఏకేన పిణ్డపాతనీహారకేన.

అథ ఖో భగవా తస్స తేమాసస్స అచ్చయేన పటిసల్లానా వుట్ఠితో భిక్ఖూ ఆమన్తేసి – ‘‘సచే ఖో, భిక్ఖవే, అఞ్ఞతిత్థియా పరిబ్బాజకా ఏవం పుచ్ఛేయ్యుం – ‘కతమేనావుసో, విహారేన సమణో గోతమో వస్సావాసం బహులం విహాసీ’తి, ఏవం పుట్ఠా తుమ్హే, భిక్ఖవే, తేసం అఞ్ఞతిత్థియానం పరిబ్బాజకానం ఏవం బ్యాకరేయ్యాథ – ‘ఆనాపానస్సతిసమాధినా ఖో, ఆవుసో, భగవా వస్సావాసం బహులం విహాసీ’తి. ఇధాహం, భిక్ఖవే, సతో అస్ససామి, సతో పస్ససామి. దీఘం అస్ససన్తో ‘దీఘం అస్ససామీ’తి పజానామి, దీఘం పస్ససన్తో ‘దీఘం పస్ససామీ’తి పజానామి; రస్సం అస్ససన్తో ‘రస్సం అస్ససామీ’తి పజానామి, రస్సం పస్ససన్తో ‘రస్సం పస్ససామీ’తి పజానామి; ‘సబ్బకాయప్పటిసంవేదీ అస్ససిస్సామీ’తి పజానామి…పే… ‘పటినిస్సగ్గానుపస్సీ అస్ససిస్సామీ’తి పజానామి, ‘పటినిస్సగ్గానుపస్సీ పస్ససిస్సామీ’తి పజానామి’’.

‘‘యఞ్హి తం, భిక్ఖవే, సమ్మా వదమానో వదేయ్య – ‘అరియవిహారో’ ఇతిపి, ‘బ్రహ్మవిహారో’ ఇతిపి, ‘తథాగతవిహారో’ ఇతిపి. ఆనాపానస్సతిసమాధిం సమ్మా వదమానో వదేయ్య – ‘అరియవిహారో’ ఇతిపి, ‘బ్రహ్మవిహారో’ ఇతిపి, ‘తథాగతవిహారో’ ఇతిపి. యే తే, భిక్ఖవే, భిక్ఖూ సేఖా అప్పత్తమానసా అనుత్తరం యోగక్ఖేమం పత్థయమానా విహరన్తి తేసం ఆనాపానస్సతిసమాధి భావితో బహులీకతో ఆసవానం ఖయాయ సంవత్తతి. యే చ ఖో తే, భిక్ఖవే, భిక్ఖూ అరహన్తో ఖీణాసవా వుసితవన్తో కతకరణీయా ఓహితభారా అనుప్పత్తసదత్థా పరిక్ఖీణభవసంయోజనా సమ్మదఞ్ఞా విముత్తా తేసం ఆనాపానస్సతిసమాధి భావితో బహులీకతో దిట్ఠధమ్మసుఖవిహారాయ చేవ సంవత్తతి సతిసమ్పజఞ్ఞాయ చ.

౨. కఙ్ఖేయ్యసుత్తం

౯౮౮. ఏకం సమయం ఆయస్మా లోమసకంభియో [లోమసవఙ్గిసో (సీ. పీ.)] సక్కేసు విహరతి కపిలవత్థుస్మిం నిగ్రోధారామే. అథ ఖో మహానామో సక్కో యేనాయస్మా లోమసకంభియో తేనుపసఙ్కమి; ఉపసఙ్కమిత్వా ఆయస్మన్తం లోమసకంభియం అభివాదేత్వా ఏకమన్తం నిసీది. ఏకమన్తం నిసిన్నో ఖో మహానామో సక్కో ఆయస్మన్తం లోమసకంభియం ఏతదవోచ – ‘‘సో ఏవ ను ఖో, భన్తే, సేఖో విహారో సో తథాగతవిహారో, ఉదాహు అఞ్ఞోవ [అఞ్ఞో (స్యా. కం. పీ. క.)] సేఖో విహారో అఞ్ఞో తథాగతవిహారో’’తి?

‘‘న ఖో, ఆవుసో మహానామ, స్వేవ సేఖో విహారో, సో తథాగతవిహారో. అఞ్ఞో ఖో, ఆవుసో మహానామ, సేఖో విహారో, అఞ్ఞో తథాగతవిహారో. యే తే, ఆవుసో మహానామ, భిక్ఖూ సేఖా అప్పత్తమానసా అనుత్తరం యోగక్ఖేమం పత్థయమానా విహరన్తి, తే పఞ్చ నీవరణే పహాయ విహరన్తి. కతమే పఞ్చ? కామచ్ఛన్దనీవరణం పహాయ విహరన్తి, బ్యాపాదనీవరణం…పే… థినమిద్ధనీవరణం…పే… ఉద్ధచ్చకుక్కుచ్చనీవరణం…పే… విచికిచ్ఛానీవరణం పహాయ విహరన్తి.

‘‘యేపి తే, ఆవుసో మహానామ, భిక్ఖూ సేఖా అప్పత్తమానసా అనుత్తరం యోగక్ఖేమం పత్థయమానా విహరన్తి, తే ఇమే పఞ్చ నీవరణే పహాయ విహరన్తి.

‘‘యే చ ఖో తే, ఆవుసో మహానామ, భిక్ఖూ అరహన్తో ఖీణాసవా వుసితవన్తో కతకరణీయా ఓహితభారా అనుప్పత్తసదత్థా పరిక్ఖీణభవసంయోజనా సమ్మదఞ్ఞా విముత్తా, తేసం పఞ్చ నీవరణా పహీనా ఉచ్ఛిన్నమూలా తాలావత్థుకతా అనభావంకతా [అనభావకతా (సీ. పీ.)] ఆయతిం అనుప్పాదధమ్మా. కతమే పఞ్చ? కామచ్ఛన్దనీవరణం పహీనం ఉచ్ఛిన్నమూలం తాలావత్థుకతం అనభావంకతం ఆయతిం అనుప్పాదధమ్మం; బ్యాపాదనీవరణం పహీనం…పే… థినమిద్ధనీవరణం…పే… ఉద్ధచ్చకుక్కుచ్చనీవరణం…పే… విచికిచ్ఛానీవరణం పహీనం ఉచ్ఛిన్నమూలం తాలావత్థుకతం అనభావంకతం ఆయతిం అనుప్పాదధమ్మం.

‘‘యే తే, ఆవుసో మహానామ, భిక్ఖూ అరహన్తో ఖీణాసవా వుసితవన్తో కతకరణీయా ఓహితభారా అనుప్పత్తసదత్థా పరిక్ఖీణభవసంయోజనా సమ్మదఞ్ఞా విముత్తా, తేసం ఇమే పఞ్చ నీవరణా పహీనా ఉచ్ఛిన్నమూలా తాలావత్థుకతా అనభావంకతా ఆయతిం అనుప్పాదధమ్మా. తదమినాపేతం, ఆవుసో మహానామ, పరియాయేన వేదితబ్బం యథా – అఞ్ఞోవ సేఖో విహారో, అఞ్ఞో తథాగతవిహారో.

‘‘ఏకమిదం, ఆవుసో మహానామ, సమయం భగవా ఇచ్ఛానఙ్గలే విహరతి ఇచ్ఛానఙ్గలవనసణ్డే. తత్ర ఖో, ఆవుసో మహానామ, భగవా భిక్ఖూ ఆమన్తేసి – ‘ఇచ్ఛామహం, భిక్ఖవే, తేమాసం పటిసల్లీయితుం. నామ్హి కేనచి ఉపసఙ్కమితబ్బో, అఞ్ఞత్ర ఏకేన పిణ్డపాతనీహారకేనా’తి. ‘ఏవం, భన్తే’తి ఖో, ఆవుసో మహానామ, తే భిక్ఖూ భగవతో పటిస్సుత్వా నాస్సుధ కోచి భగవన్తం ఉపసఙ్కమతి, అఞ్ఞత్ర ఏకేన పిణ్డపాతనీహారకేన.

‘‘అథ ఖో, ఆవుసో, భగవా తస్స తేమాసస్స అచ్చయేన పటిసల్లానా వుట్ఠితో భిక్ఖూ ఆమన్తేసి – ‘సచే ఖో, భిక్ఖవే, అఞ్ఞతిత్థియా పరిబ్బాజకా ఏవం పుచ్ఛేయ్యుం – కతమేనావుసో, విహారేన సమణో గోతమో వస్సావాసం బహులం విహాసీతి, ఏవం పుట్ఠా తుమ్హే, భిక్ఖవే, తేసం అఞ్ఞతిత్థియానం పరిబ్బాజకానం ఏవం బ్యాకరేయ్యాథ – ఆనాపానస్సతిసమాధినా ఖో, ఆవుసో, భగవా వస్సావాసం బహులం విహాసీతి. ఇధాహం, భిక్ఖవే, సతో అస్ససామి, సతో పస్ససామి. దీఘం అస్ససన్తో దీఘం అస్ససామీతి పజానామి, దీఘం పస్ససన్తో దీఘం పస్ససామీతి పజానామి…పే… పటినిస్సగ్గానుపస్సీ అస్ససిస్సామీతి పజానామి, పటినిస్సగ్గానుపస్సీ పస్ససిస్సామీ’తి పజానామి’’.

‘‘యే తే, భిక్ఖవే, భిక్ఖూ సేఖా అప్పత్తమానసా అనుత్తరం యోగక్ఖేమం పత్థయమానా విహరన్తి, తేసం ఆనాపానస్సతిసమాధి భావితో బహులీకతో ఆసవానం ఖయాయ సంవత్తతి.

‘‘యే చ ఖో తే, భిక్ఖవే, భిక్ఖూ అరహన్తో ఖీణాసవా వుసితవన్తో కతకరణీయా ఓహితభారా అనుప్పత్తసదత్థా పరిక్ఖీణభవసంయోజనా సమ్మదఞ్ఞా విముత్తా, తేసం ఆనాపానస్సతిసమాధి భావితో బహులీకతో దిట్ఠేవ ధమ్మే సుఖవిహారాయ చేవ సంవత్తతి సతిసమ్పజఞ్ఞాయ చ.

‘‘యఞ్హి తం, భిక్ఖవే, సమ్మా వదమానో వదేయ్య – అరియవిహారో ఇతిపి, బ్రహ్మవిహారో ఇతిపి, తథాగతవిహారో ఇతిపి. ఆనాపానస్సతిసమాధిం సమ్మా వదమానో వదేయ్య – అరియవిహారో ఇతిపి, బ్రహ్మవిహారో ఇతిపి, తథాగతవిహారో ఇతిపీ’’తి. ‘‘ఇమినా ఖో ఏతం, ఆవుసో మహానామ, పరియాయేన వేదితబ్బం, యథా – అఞ్ఞోవ సేఖో విహారో, అఞ్ఞో తథాగతవిహారో’’తి. దుతియం.

౩. పఠమఆనన్దసుత్తం

౯౮౯. సావత్థినిదానం. అథ ఖో ఆయస్మా ఆనన్దో యేన భగవా తేనుపసఙ్కమి; ఉపసఙ్కమిత్వా భగవన్తం అభివాదేత్వా ఏకమన్తం నిసీది. ఏకమన్తం నిసిన్నో ఖో ఆయస్మా ఆనన్దో భగవన్తం ఏతదవోచ – ‘‘అత్థి ను ఖో, భన్తే, ఏకధమ్మో [ఏకో ధమ్మో (సీ.)] భావితో బహులీకతో చత్తారో ధమ్మే పరిపూరేతి, చత్తారో ధమ్మా భావితా బహులీకతా సత్త ధమ్మే పరిపూరేన్తి, సత్త ధమ్మా భావితా బహులీకతా ద్వే ధమ్మే పరిపూరేన్తీ’’తి?

‘‘అత్థి ఖో, ఆనన్ద, ఏకధమ్మో భావితో బహులీకతో చత్తారో ధమ్మే పరిపూరేతి, చత్తారో ధమ్మా భావితా బహులీకతా సత్త ధమ్మే పరిపూరేన్తి, సత్త ధమ్మా భావితా బహులీకతా ద్వే ధమ్మే పరిపూరేన్తీ’’తి.

‘‘కతమో పన, భన్తే, ఏకధమ్మో [ఏకో ధమ్మో (సీ.)] భావితో బహులీకతో చత్తారో ధమ్మే పరిపూరేతి, చత్తారో ధమ్మా భావితా బహులీకతా సత్త ధమ్మే పరిపూరేన్తి, సత్త ధమ్మా భావితా బహులీకతా ద్వే ధమ్మే పరిపూరేన్తీ’’తి? ‘‘ఆనాపానస్సతిసమాధి ఖో, ఆనన్ద, ఏకధమ్మో భావితో బహులీకతో చత్తారో సతిపట్ఠానే పరిపూరేతి, చత్తారో సతిపట్ఠానా భావితా బహులీకతా సత్త బోజ్ఝఙ్గే పరిపూరేన్తి, సత్త బోజ్ఝఙ్గా భావితా బహులీకతా విజ్జావిముత్తిం పరిపూరేన్తి’’.

‘‘కథం భావితో, ఆనన్ద, ఆనాపానస్సతిసమాధి కథం బహులీకతో చత్తారో సతిపట్ఠానే పరిపూరేతి? ఇధానన్ద, భిక్ఖు అరఞ్ఞగతో వా రుక్ఖమూలగతో వా సుఞ్ఞాగారగతో వా నిసీదతి పల్లఙ్కం ఆభుజిత్వా ఉజుం కాయం పణిధాయ పరిముఖం సతిం ఉపట్ఠపేత్వా. సో సతోవ అస్ససతి, సతోవ పస్ససతి. దీఘం వా అస్ససన్తో ‘దీఘం అస్ససామీ’తి పజానాతి, దీఘం వా పస్ససన్తో ‘దీఘం పస్ససామీ’తి పజానాతి…పే… ‘పటినిస్సగ్గానుపస్సీ అస్ససిస్సామీ’తి సిక్ఖతి, ‘పటినిస్సగ్గానుపస్సీ పస్ససిస్సామీ’తి సిక్ఖతి’’. ‘‘యస్మిం సమయే, ఆనన్ద, భిక్ఖు దీఘం వా అస్ససన్తో ‘దీఘం అస్ససామీ’తి పజానాతి, దీఘం వా పస్ససన్తో ‘దీఘం పస్ససామీ’తి పజానాతి; రస్సం వా…పే… ‘పస్సమ్భయం కాయసఙ్ఖారం అస్ససిస్సామీ’తి సిక్ఖతి, ‘పస్సమ్భయం కాయసఙ్ఖారం పస్ససిస్సామీ’తి సిక్ఖతి – కాయే కాయానుపస్సీ, ఆనన్ద, భిక్ఖు తస్మిం సమయే విహరతి ఆతాపీ సమ్పజానో సతిమా, వినేయ్య లోకే అభిజ్ఝాదోమనస్సం. తం కిస్స హేతు? కాయఞ్ఞతరాహం, ఆనన్ద, ఏతం వదామి, యదిదం – అస్సాసపస్సాసం. తస్మాతిహానన్ద, కాయే కాయానుపస్సీ భిక్ఖు తస్మిం సమయే విహరతి ఆతాపీ సమ్పజానో సతిమా, వినేయ్య లోకే అభిజ్ఝాదోమనస్సం’’.

‘‘యస్మిం సమయే, ఆనన్ద, భిక్ఖు ‘పీతిప్పటిసంవేదీ అస్ససిస్సామీ’తి సిక్ఖతి …పే… సుఖప్పటిసంవేదీ…పే… చిత్తసఙ్ఖారప్పటిసంవేదీ…పే… ‘పస్సమ్భయం చిత్తసఙ్ఖారం అస్ససిస్సామీ’తి సిక్ఖతి, ‘పస్సమ్భయం చిత్తసఙ్ఖారం పస్ససిస్సామీ’తి సిక్ఖతి – వేదనాసు వేదనానుపస్సీ, ఆనన్ద, భిక్ఖు తస్మిం సమయే విహరతి ఆతాపీ సమ్పజానో సతిమా, వినేయ్య లోకే అభిజ్ఝాదోమనస్సం. తం కిస్స హేతు? వేదనాఞ్ఞతరాహం, ఆనన్ద, ఏతం వదామి, యదిదం – అస్సాసపస్సాసానం సాధుకం మనసికారం. తస్మాతిహానన్ద, వేదనాసు వేదనానుపస్సీ భిక్ఖు తస్మిం సమయే విహరతి ఆతాపీ సమ్పజానో సతిమా, వినేయ్య లోకే అభిజ్ఝాదోమనస్సం.

‘‘యస్మిం సమయే, ఆనన్ద, భిక్ఖు ‘చిత్తప్పటిసంవేదీ అస్ససిస్సామీ’తి సిక్ఖతి, ‘చిత్తప్పటిసంవేదీ పస్ససిస్సామీ’తి సిక్ఖతి; అభిప్పమోదయం చిత్తం…పే… సమాదహం చిత్తం…పే… ‘విమోచయం చిత్తం అస్ససిస్సామీ’తి సిక్ఖతి, ‘విమోచయం చిత్తం పస్ససిస్సామీ’తి సిక్ఖతి – చిత్తే చిత్తానుపస్సీ, ఆనన్ద, భిక్ఖు తస్మిం సమయే విహరతి ఆతాపీ సమ్పజానో సతిమా, వినేయ్య లోకే అభిజ్ఝాదోమనస్సం. తం కిస్స హేతు? నాహం, ఆనన్ద, ముట్ఠస్సతిస్స అసమ్పజానస్స ఆనాపానస్సతిసమాధిభావనం వదామి. తస్మాతిహానన్ద, చిత్తే చిత్తానుపస్సీ భిక్ఖు తస్మిం సమయే విహరతి ఆతాపీ సమ్పజానో సతిమా, వినేయ్య లోకే అభిజ్ఝాదోమనస్సం.

‘‘యస్మిం సమయే, ఆనన్ద, భిక్ఖు అనిచ్చానుపస్సీ…పే… విరాగానుపస్సీ…పే… నిరోధానుపస్సీ…పే… ‘పటినిస్సగ్గానుపస్సీ అస్ససిస్సామీ’తి సిక్ఖతి, ‘పటినిస్సగ్గానుపస్సీ పస్ససిస్సామీ’తి సిక్ఖతి – ధమ్మేసు ధమ్మానుపస్సీ, ఆనన్ద, భిక్ఖు తస్మిం సమయే విహరతి ఆతాపీ సమ్పజానో సతిమా, వినేయ్య లోకే అభిజ్ఝాదోమనస్సం. సో యం తం హోతి అభిజ్ఝాదోమనస్సానం పహానం తం పఞ్ఞాయ దిస్వా సాధుకం అజ్ఝుపేక్ఖితా హోతి. తస్మాతిహానన్ద, ధమ్మేసు ధమ్మానుపస్సీ భిక్ఖు తస్మిం సమయే విహరతి ఆతాపీ సమ్పజానో సతిమా, వినేయ్య లోకే అభిజ్ఝాదోమనస్సం.

‘‘ఏవం భావితో ఖో, ఆనన్ద, ఆనాపానస్సతిసమాధి ఏవం బహులీకతో చత్తారో సతిపట్ఠానే పరిపూరేతి.

‘‘కథం భావితా చానన్ద, చత్తారో సతిపట్ఠానా కథం బహులీకతా సత్త బోజ్ఝఙ్గే పరిపూరేన్తి? యస్మిం సమయే, ఆనన్ద, భిక్ఖు కాయే కాయానుపస్సీ విహరతి – ఉపట్ఠితాస్స [ఉపట్ఠితస్సతి (పీ. క.)] తస్మిం సమయే భిక్ఖునో [తస్మిం సమయే ఆనన్ద భిక్ఖునో (పీ. క.), తస్మిం సమయే (మ. ని. ౩.౧౪౯)] సతి హోతి అసమ్ముట్ఠా. యస్మిం సమయే, ఆనన్ద, భిక్ఖునో ఉపట్ఠితా సతి హోతి అసమ్ముట్ఠా – సతిసమ్బోజ్ఝఙ్గో తస్మిం సమయే భిక్ఖునో ఆరద్ధో హోతి, సతిసమ్బోజ్ఝఙ్గం తస్మిం సమయే భిక్ఖు భావేతి, సతిసమ్బోజ్ఝఙ్గో తస్మిం సమయే భిక్ఖునో భావనాపారిపూరిం గచ్ఛతి.

‘‘సో తథా సతో విహరన్తో తం ధమ్మం పఞ్ఞాయ పవిచినతి పవిచరతి పరివీమంసమాపజ్జతి. యస్మిం సమయే, ఆనన్ద, భిక్ఖు తథా సతో విహరన్తో తం ధమ్మం పఞ్ఞాయ పవిచినతి పవిచరతి పరివీమంసమాపజ్జతి – ధమ్మవిచయసమ్బోజ్ఝఙ్గో తస్మిం సమయే భిక్ఖునో ఆరద్ధో హోతి, ధమ్మవిచయసమ్బోజ్ఝఙ్గం తస్మిం సమయే భిక్ఖు భావేతి, ధమ్మవిచయసమ్బోజ్ఝఙ్గో తస్మిం సమయే భిక్ఖునో భావనాపారిపూరిం గచ్ఛతి.

‘‘తస్స తం ధమ్మం పఞ్ఞాయ పవిచినతో పవిచరతో పరివీమంసమాపజ్జతో ఆరద్ధం హోతి వీరియం అసల్లీనం. యస్మిం సమయే, ఆనన్ద, భిక్ఖునో తం ధమ్మం పఞ్ఞాయ పవిచినతో పవిచరతో పరివీమంసమాపజ్జతో ఆరద్ధం హోతి వీరియం అసల్లీనం – వీరియసమ్బోజ్ఝఙ్గో తస్మిం సమయే భిక్ఖునో ఆరద్ధో హోతి, వీరియసమ్బోజ్ఝఙ్గం తస్మిం సమయే భిక్ఖు భావేతి, వీరియసమ్బోజ్ఝఙ్గో తస్మిం సమయే భిక్ఖునో భావనాపారిపూరిం గచ్ఛతి.

‘‘ఆరద్ధవీరియస్స ఉప్పజ్జతి పీతి నిరామిసా. యస్మిం సమయే, ఆనన్ద, భిక్ఖునో ఆరద్ధవీరియస్స ఉప్పజ్జతి పీతి నిరామిసా – పీతిసమ్బోజ్ఝఙ్గో తస్మిం సమయే భిక్ఖునో ఆరద్ధో హోతి, పీతిసమ్బోజ్ఝఙ్గం తస్మిం సమయే భిక్ఖు భావేతి, పీతిసమ్బోజ్ఝఙ్గో తస్మిం సమయే భిక్ఖునో భావనాపారిపూరిం గచ్ఛతి.

‘‘పీతిమనస్స కాయోపి పస్సమ్భతి, చిత్తమ్పి పస్సమ్భతి. యస్మిం సమయే, ఆనన్ద, భిక్ఖునో పీతిమనస్స కాయోపి పస్సమ్భతి, చిత్తమ్పి పస్సమ్భతి – పస్సద్ధిసమ్బోజ్ఝఙ్గో తస్మిం సమయే భిక్ఖునో ఆరద్ధో హోతి, పస్సద్ధిసమ్బోజ్ఝఙ్గం తస్మిం సమయే భిక్ఖు భావేతి, పస్సద్ధిసమ్బోజ్ఝఙ్గో తస్మిం సమయే భిక్ఖునో భావనాపారిపూరిం గచ్ఛతి.

‘‘పస్సద్ధకాయస్స సుఖినో చిత్తం సమాధియతి. యస్మిం సమయే, ఆనన్ద, భిక్ఖునో పస్సద్ధకాయస్స సుఖినో చిత్తం సమాధియతి – సమాధిసమ్బోజ్ఝఙ్గో తస్మిం సమయే భిక్ఖునో ఆరద్ధో హోతి, సమాధిసమ్బోజ్ఝఙ్గం తస్మిం సమయే భిక్ఖు భావేతి, సమాధిసమ్బోజ్ఝఙ్గో తస్మిం సమయే భిక్ఖునో భావనాపారిపూరిం గచ్ఛతి.

‘‘సో తథాసమాహితం చిత్తం సాధుకం అజ్ఝుపేక్ఖితా హోతి. యస్మిం సమయే, ఆనన్ద, భిక్ఖు తథాసమాహితం చిత్తం సాధుకం అజ్ఝుపేక్ఖితా హోతి – ఉపేక్ఖాసమ్బోజ్ఝఙ్గో తస్మిం సమయే భిక్ఖునో ఆరద్ధో హోతి, ఉపేక్ఖాసమ్బోజ్ఝఙ్గం తస్మిం సమయే భిక్ఖు భావేతి, ఉపేక్ఖాసమ్బోజ్ఝఙ్గో తస్మిం సమయే భిక్ఖునో భావనాపారిపూరిం గచ్ఛతి.

‘‘యస్మిం సమయే, ఆనన్ద, భిక్ఖు వేదనాసు…పే… చిత్తే…పే… ధమ్మేసు ధమ్మానుపస్సీ విహరతి – ఉపట్ఠితాస్స తస్మిం సమయే భిక్ఖునో సతి హోతి అసమ్ముట్ఠా. యస్మిం సమయే, ఆనన్ద, భిక్ఖునో ఉపట్ఠితా సతి హోతి అసమ్ముట్ఠా – సతిసమ్బోజ్ఝఙ్గో తస్మిం సమయే భిక్ఖునో ఆరద్ధో హోతి, సతిసమ్బోజ్ఝఙ్గం తస్మిం సమయే భిక్ఖు భావేతి, సతిసమ్బోజ్ఝఙ్గో తస్మిం సమయే భిక్ఖునో భావనాపారిపూరిం గచ్ఛతి. (యథా పఠమం సతిపట్ఠానం, ఏవం విత్థారేతబ్బం).

‘‘కథం భావితా, ఆనన్ద, సత్త బోజ్ఝఙ్గా కథం బహులీకతా విజ్జావిముత్తిం పరిపూరేన్తి? ఇధానన్ద, భిక్ఖు సతిసమ్బోజ్ఝఙ్గం భావేతి వివేకనిస్సితం విరాగనిస్సితం నిరోధనిస్సితం వోస్సగ్గపరిణామిం, ధమ్మవిచయసమ్బోజ్ఝఙ్గం భావేతి …పే… ఉపేక్ఖాసమ్బోజ్ఝఙ్గం భావేతి వివేకనిస్సితం విరాగనిస్సితం నిరోధనిస్సితం వోస్సగ్గపరిణామిం. ఏవం భావితా ఖో, ఆనన్ద, సత్త బోజ్ఝఙ్గా ఏవం బహులీకతా విజ్జావిముత్తిం పరిపూరేన్తీ’’తి. తతియం.

౪. దుతియఆనన్దసుత్తం

౯౯౦. అథ ఖో ఆయస్మా ఆనన్దో యేన భగవా తేనుపసఙ్కమి; ఉపసఙ్కమిత్వా భగవన్తం అభివాదేత్వా ఏకమన్తం నిసీది. ఏకమన్తం నిసిన్నం ఖో ఆయస్మన్తం ఆనన్దం భగవా ఏతదవోచ – ‘‘అత్థి ను ఖో, ఆనన్ద, ఏకధమ్మో భావితో బహులీకతో చత్తారో ధమ్మే పరిపూరేతి, చత్తారో ధమ్మా భావితా బహులీకతా, సత్త ధమ్మే పరిపూరేన్తి, సత్త ధమ్మా భావితా బహులీకతా ద్వే ధమ్మే పరిపూరేన్తీ’’తి. భగవంమూలకా నో, భన్తే, ధమ్మా…పే… ‘‘అత్థానన్ద, ఏకధమ్మో భావితో బహులీకతో చత్తారో ధమ్మే పరిపూరేతి, చత్తారో ధమ్మా భావితా బహులీకతా సత్త ధమ్మే పరిపూరేన్తి, సత్త ధమ్మా భావితా బహులీకతా ద్వే ధమ్మే పరిపూరేన్తి.

‘‘కతమో చానన్ద, ఏకధమ్మో భావితో బహులీకతో చత్తారో ధమ్మే పరిపూరేతి, చత్తారో ధమ్మా భావితా బహులీకతా సత్త ధమ్మే పరిపూరేన్తి, సత్త ధమ్మా భావితా బహులీకతా ద్వే ధమ్మే పరిపూరేన్తి? ఆనాపానస్సతిసమాధి, ఆనన్ద, ఏకధమ్మో భావితో బహులీకతో చత్తారో సతిపట్ఠానే పరిపూరేతి, చత్తారో సతిపట్ఠానా భావితా బహులీకతా సత్త బోజ్ఝఙ్గే పరిపూరేన్తి, సత్త బోజ్ఝఙ్గా భావితా బహులీకతా విజ్జావిముత్తిం పరిపూరేన్తీ’’తి. ‘‘కథం భావితో చానన్ద, ఆనాపానస్సతిసమాధి, కథం బహులీకతో చత్తారో సతిపట్ఠానే పరిపూరేతి? ఇధానన్ద, భిక్ఖు అరఞ్ఞగతో వా…పే… ఏవం భావితా ఖో, ఆనన్ద, సత్త బోజ్ఝఙ్గా ఏవం బహులీకతా విజ్జావిముత్తిం పరిపూరేన్తీ’’తి. చతుత్థం.

౫. పఠమభిక్ఖుసుత్తం

౯౯౧. అథ ఖో సమ్బహులా భిక్ఖూ యేన భగవా తేనుపసఙ్కమింసు; ఉపసఙ్కమిత్వా భగవన్తం అభివాదేత్వా ఏకమన్తం నిసీదింసు. ఏకమన్తం నిసిన్నా ఖో తే భిక్ఖూ భగవన్తం ఏతదవోచుం – ‘‘అత్థి ను ఖో, భన్తే, ఏకధమ్మో భావితో బహులీకతో చత్తారో ధమ్మే పరిపూరేతి, చత్తారో ధమ్మా భావితా బహులీకతా సత్త ధమ్మే పరిపూరేన్తి, సత్త ధమ్మా భావితా బహులీకతా ద్వే ధమ్మే పరిపూరేన్తీ’’తి? ‘‘అత్థి ఖో, భిక్ఖవే, ఏకధమ్మో భావితో బహులీకతో చత్తారో ధమ్మే పరిపూరేతి, చత్తారో ధమ్మా భావితా బహులీకతా సత్త ధమ్మే పరిపూరేన్తి, సత్త ధమ్మా భావితా బహులీకతా ద్వే ధమ్మే పరిపూరేన్తీ’’తి.

‘‘కతమో పన, భన్తే, ఏకధమ్మో భావితో బహులీకతో చత్తారో ధమ్మే పరిపూరేతి, చత్తారో ధమ్మా భావితా బహులీకతా సత్త ధమ్మే పరిపూరేన్తి, సత్త ధమ్మా భావితా బహులీకతా ద్వే ధమ్మే పరిపూరేన్తీ’’తి? ‘‘ఆనాపానస్సతిసమాధి ఖో, భిక్ఖవే, ఏకధమ్మో భావితో బహులీకతో చత్తారో సతిపట్ఠానే పరిపూరేతి, చత్తారో సతిపట్ఠానా భావితా బహులీకతా సత్త బోజ్ఝఙ్గే పరిపూరేన్తి, సత్త బోజ్ఝఙ్గా భావితా బహులీకతా విజ్జావిముత్తిం పరిపూరేన్తీ’’తి.

‘‘కథం భావితో చ, భిక్ఖవే, ఆనాపానస్సతిసమాధి కథం బహులీకతో చత్తారో సతిపట్ఠానే పరిపూరేతి? ఇధ, భిక్ఖవే, భిక్ఖు అరఞ్ఞగతో వా…పే… ఏవం భావితా ఖో, భిక్ఖవే, సత్త బోజ్ఝఙ్గా ఏవం బహులీకతా విజ్జావిముత్తిం పరిపూరేన్తీ’’తి. పఞ్చమం.

౬. దుతియభిక్ఖుసుత్తం

౯౯౨. అథ ఖో సమ్బహులా భిక్ఖూ యేన భగవా తేనుపసఙ్కమింసు; ఉపసఙ్కమిత్వా భగవన్తం అభివాదేత్వా ఏకమన్తం నిసీదింసు. ఏకమన్తం నిసిన్నే ఖో తే భిక్ఖూ భగవా ఏతదవోచ – ‘‘అత్థి ను ఖో, భిక్ఖవే, ఏకధమ్మో భావితో బహులీకతో చత్తారో ధమ్మే పరిపూరేతి, చత్తారో ధమ్మా భావితా బహులీకతా సత్త ధమ్మే పరిపూరేన్తి, సత్త ధమ్మా భావితా బహులీకతా ద్వే ధమ్మే పరిపూరేన్తీ’’తి? ‘‘భగవంమూలకా నో, భన్తే, ధమ్మా…పే… భగవతో సుత్వా భిక్ఖూ ధారేస్సన్తీ’’తి. ‘‘అత్థి, భిక్ఖవే, ఏకధమ్మో భావితో బహులీకతో చత్తారో ధమ్మే పరిపూరేతి, చత్తారో ధమ్మా భావితా బహులీకతా సత్త ధమ్మే పరిపూరేన్తి, సత్త ధమ్మా భావితా బహులీకతా ద్వే ధమ్మే పరిపూరేన్తి’’.

‘‘కతమో చ, భిక్ఖవే, ఏకధమ్మో భావితో బహులీకతో చత్తారో ధమ్మే పరిపూరేతి, చత్తారో ధమ్మా భావితా బహులీకతా సత్త ధమ్మే పరిపూరేన్తి, సత్త ధమ్మా భావితా బహులీకతా ద్వే ధమ్మే పరిపూరేన్తి? ఆనాపానస్సతిసమాధి, భిక్ఖవే, ఏకధమ్మో భావితో బహులీకతో చత్తారో సతిపట్ఠానే పరిపూరేతి, చత్తారో సతిపట్ఠానా భావితా బహులీకతా సత్త బోజ్ఝఙ్గే పరిపూరేన్తి, సత్త బోజ్ఝఙ్గా భావితా బహులీకతా విజ్జావిముత్తిం పరిపూరేన్తీతి.

‘‘కథం భావితో చ, భిక్ఖవే, ఆనాపానస్సతిసమాధి కథం బహులీకతో చత్తారో సతిపట్ఠానే పరిపూరేతి? ఇధ, భిక్ఖవే, భిక్ఖు అరఞ్ఞగతో వా రుక్ఖమూలగతో వా సుఞ్ఞాగారగతో వా నిసీదతి పల్లఙ్కం ఆభుజిత్వా ఉజుం కాయం పణిధాయ పరిముఖం సతిం ఉపట్ఠపేత్వా. సో సతోవ అస్ససతి, సతోవ పస్ససతి…పే… ‘పటినిస్సగ్గానుపస్సీ అస్ససిస్సామీ’తి సిక్ఖతి, ‘పటినిస్సగ్గానుపస్సీ పస్ససిస్సామీ’తి సిక్ఖతి’’.

‘‘యస్మిం సమయే, భిక్ఖవే, భిక్ఖు దీఘం వా అస్ససన్తో ‘దీఘం అస్ససామీ’తి పజానాతి, దీఘం వా పస్ససన్తో ‘దీఘం పస్ససామీ’తి పజానాతి, రస్సం వా అస్ససన్తో ‘రస్సం అస్ససామీ’తి పజానాతి…పే… సబ్బకాయప్పటిసంవేదీ…పే… ‘పస్సమ్భయం కాయసఙ్ఖారం అస్ససిస్సామీ’తి సిక్ఖతి, ‘పస్సమ్భయం కాయసఙ్ఖారం పస్ససిస్సామీ’తి సిక్ఖతి – కాయే కాయానుపస్సీ, భిక్ఖవే, భిక్ఖు తస్మిం సమయే విహరతి ఆతాపీ సమ్పజానో సతిమా, వినేయ్య లోకే అభిజ్ఝాదోమనస్సం. తం కిస్స హేతు? కాయఞ్ఞతరాహం, భిక్ఖవే, ఏతం వదామి, యదిదం – అస్సాసపస్సాసం. తస్మాతిహ, భిక్ఖవే, కాయే కాయానుపస్సీ భిక్ఖు తస్మిం సమయే విహరతి ఆతాపీ సమ్పజానో సతిమా, వినేయ్య లోకే అభిజ్ఝాదోమనస్సం.

‘‘యస్మిం సమయే, భిక్ఖవే, భిక్ఖు పీతిప్పటిసంవేదీ…పే… సుఖప్పటిసంవేదీ…పే… చిత్తసఙ్ఖారప్పటిసంవేదీ…పే… ‘పస్సమ్భయం చిత్తసఙ్ఖారం అస్ససిస్సామీ’తి సిక్ఖతి, ‘పస్సమ్భయం చిత్తసఙ్ఖారం పస్ససిస్సామీ’తి సిక్ఖతి – వేదనాసు వేదనానుపస్సీ, భిక్ఖవే, భిక్ఖు తస్మిం సమయే విహరతి ఆతాపీ సమ్పజానో సతిమా, వినేయ్య లోకే అభిజ్ఝాదోమనస్సం. తం కిస్స హేతు? వేదనాఞ్ఞతరాహం, భిక్ఖవే, ఏతం వదామి, యదిదం – అస్సాసపస్సాసానం సాధుకం మనసికారం. తస్మాతిహ, భిక్ఖవే, వేదనాసు వేదనానుపస్సీ భిక్ఖు తస్మిం సమయే విహరతి ఆతాపీ సమ్పజానో సతిమా, వినేయ్య లోకే అభిజ్ఝాదోమనస్సం.

‘‘యస్మిం సమయే, భిక్ఖవే, భిక్ఖు చిత్తప్పటిసంవేదీ…పే… అభిప్పమోదయం చిత్తం…పే… ‘సమాదహం చిత్తం అస్ససిస్సామీ’తి సిక్ఖతి, ‘సమాదహం చిత్తం పస్ససిస్సామీ’తి సిక్ఖతి; ‘విమోచయం చిత్తం అస్ససిస్సామీ’తి సిక్ఖతి, ‘విమోచయం చిత్తం పస్ససిస్సామీ’తి సిక్ఖతి – చిత్తే చిత్తానుపస్సీ, భిక్ఖవే, భిక్ఖు తస్మిం సమయే విహరతి ఆతాపీ సమ్పజానో సతిమా, వినేయ్య లోకే అభిజ్ఝాదోమనస్సం. తం కిస్స హేతు? నాహం, భిక్ఖవే, ముట్ఠస్సతిస్స అసమ్పజానస్స ఆనాపానస్సతిసమాధిభావనం వదామి. తస్మాతిహ, భిక్ఖవే, చిత్తే చిత్తానుపస్సీ భిక్ఖు తస్మిం సమయే విహరతి ఆతాపీ సమ్పజానో సతిమా, వినేయ్య లోకే అభిజ్ఝాదోమనస్సం.

‘‘యస్మిం సమయే, భిక్ఖవే, భిక్ఖు అనిచ్చానుపస్సీ…పే… విరాగానుపస్సీ…పే… నిరోధానుపస్సీ…పే… ‘పటినిస్సగ్గానుపస్సీ అస్ససిస్సామీ’తి సిక్ఖతి, ‘పటినిస్సగ్గానుపస్సీ పస్ససిస్సామీ’తి సిక్ఖతి – ధమ్మేసు ధమ్మానుపస్సీ, భిక్ఖవే, భిక్ఖు తస్మిం సమయే విహరతి ఆతాపీ సమ్పజానో సతిమా, వినేయ్య లోకే అభిజ్ఝాదోమనస్సం. సో యం తం హోతి అభిజ్ఝాదోమనస్సానం పహానం తం పఞ్ఞాయ దిస్వా సాధుకం అజ్ఝుపేక్ఖితా హోతి. తస్మాతిహ, భిక్ఖవే, ధమ్మేసు ధమ్మానుపస్సీ భిక్ఖు తస్మిం సమయే విహరతి ఆతాపీ సమ్పజానో సతిమా, వినేయ్య లోకే అభిజ్ఝాదోమనస్సం.

‘‘ఏవం భావితో ఖో, భిక్ఖవే, ఆనాపానస్సతిసమాధి ఏవం బహులీకతో చత్తారో సతిపట్ఠానే పరిపూరేతి.

‘‘కథం భావితా చ, భిక్ఖవే, చత్తారో సతిపట్ఠానా కథం బహులీకతా సత్త బోజ్ఝఙ్గే పరిపూరేన్తి? యస్మిం సమయే, భిక్ఖవే, భిక్ఖు కాయే కాయానుపస్సీ విహరతి – ఉపట్ఠితాస్స తస్మిం సమయే భిక్ఖునో సతి హోతి అసమ్ముట్ఠా. యస్మిం సమయే, భిక్ఖవే, భిక్ఖునో ఉపట్ఠితా సతి హోతి అసమ్ముట్ఠా – సతిసమ్బోజ్ఝఙ్గో తస్మిం సమయే భిక్ఖునో ఆరద్ధో హోతి, సతిసమ్బోజ్ఝఙ్గం తస్మిం సమయే భిక్ఖు భావేతి, సతిసమ్బోజ్ఝఙ్గో తస్మిం సమయే భిక్ఖునో భావనాపారిపూరిం గచ్ఛతి.

‘‘సో తథా సతో విహరన్తో తం ధమ్మం పఞ్ఞాయ పవిచినతి పవిచరతి పరివీమంసమాపజ్జతి. యస్మిం సమయే, భిక్ఖవే, భిక్ఖు తథా సతో విహరన్తో తం ధమ్మం పఞ్ఞాయ పవిచినతి పవిచరతి పరివీమంసమాపజ్జతి – ధమ్మవిచయసమ్బోజ్ఝఙ్గో తస్మిం సమయే భిక్ఖునో ఆరద్ధో హోతి, ధమ్మవిచయసమ్బోజ్ఝఙ్గం తస్మిం సమయే భిక్ఖు భావేతి, ధమ్మవిచయసమ్బోజ్ఝఙ్గో తస్మిం సమయే భిక్ఖునో భావనాపారిపూరిం గచ్ఛతి.

‘‘తస్స తం ధమ్మం పఞ్ఞాయ పవిచినతో పవిచరతో పరివీమంసమాపజ్జతో ఆరద్ధం హోతి వీరియం అసల్లీనం. యస్మిం సమయే, భిక్ఖవే, భిక్ఖునో తం ధమ్మం పఞ్ఞాయ పవిచినతో పవిచరతో పరివీమంసమాపజ్జతో ఆరద్ధం హోతి వీరియం అసల్లీనం – వీరియసమ్బోజ్ఝఙ్గో తస్మిం సమయే భిక్ఖునో ఆరద్ధో హోతి, వీరియసమ్బోజ్ఝఙ్గం తస్మిం సమయే భిక్ఖు భావేతి, వీరియసమ్బోజ్ఝఙ్గో తస్మిం సమయే భిక్ఖునో భావనాపారిపూరిం గచ్ఛతి.

‘‘ఆరద్ధవీరియస్స ఉప్పజ్జతి పీతి నిరామిసా. యస్మిం సమయే, భిక్ఖవే, భిక్ఖునో ఆరద్ధవీరియస్స ఉప్పజ్జతి పీతి నిరామిసా – పీతిసమ్బోజ్ఝఙ్గో తస్మిం సమయే భిక్ఖునో ఆరద్ధో హోతి, పీతిసమ్బోజ్ఝఙ్గం తస్మిం సమయే భిక్ఖు భావేతి, పీతిసమ్బోజ్ఝఙ్గో తస్మిం సమయే భిక్ఖునో భావనాపారిపూరిం గచ్ఛతి.

‘‘పీతిమనస్స కాయోపి పస్సమ్భతి, చిత్తమ్పి పస్సమ్భతి. యస్మిం సమయే, భిక్ఖవే, భిక్ఖునో పీతిమనస్స కాయోపి పస్సమ్భతి, చిత్తమ్పి పస్సమ్భతి – పస్సద్ధిసమ్బోజ్ఝఙ్గో తస్మిం సమయే భిక్ఖునో ఆరద్ధో హోతి, పస్సద్ధిసమ్బోజ్ఝఙ్గం తస్మిం సమయే భిక్ఖు భావేతి, పస్సద్ధిసమ్బోజ్ఝఙ్గో తస్మిం సమయే భిక్ఖునో భావనాపారిపూరిం గచ్ఛతి.

‘‘పస్సద్ధకాయస్స సుఖినో చిత్తం సమాధియతి. యస్మిం సమయే, భిక్ఖవే, భిక్ఖునో పస్సద్ధకాయస్స సుఖినో చిత్తం సమాధియతి – సమాధిసమ్బోజ్ఝఙ్గో తస్మిం సమయే భిక్ఖునో ఆరద్ధో హోతి, సమాధిసమ్బోజ్ఝఙ్గం తస్మిం సమయే భిక్ఖు భావేతి, సమాధిసమ్బోజ్ఝఙ్గో తస్మిం సమయే భిక్ఖునో భావనాపారిపూరిం గచ్ఛతి.

‘‘సో తథాసమాహితం చిత్తం సాధుకం అజ్ఝుపేక్ఖితా హోతి. యస్మిం సమయే, భిక్ఖవే, భిక్ఖు తథాసమాహితం చిత్తం సాధుకం అజ్ఝుపేక్ఖితా హోతి – ఉపేక్ఖాసమ్బోజ్ఝఙ్గో తస్మిం సమయే భిక్ఖునో ఆరద్ధో హోతి, ఉపేక్ఖాసమ్బోజ్ఝఙ్గం తస్మిం సమయే భిక్ఖు భావేతి, ఉపేక్ఖాసమ్బోజ్ఝఙ్గో తస్మిం సమయే భిక్ఖునో భావనాపారిపూరిం గచ్ఛతి.

‘‘యస్మిం సమయే, భిక్ఖవే, భిక్ఖు వేదనాసు…పే… చిత్తే…పే… ధమ్మేసు ధమ్మానుపస్సీ విహరతి – ఉపట్ఠితాస్స తస్మిం సమయే భిక్ఖునో సతి హోతి అసమ్ముట్ఠా. యస్మిం సమయే, భిక్ఖవే, భిక్ఖునో ఉపట్ఠితా సతి హోతి అసమ్ముట్ఠా – సతిసమ్బోజ్ఝఙ్గో తస్మిం సమయే భిక్ఖునో ఆరద్ధో హోతి, సతిసమ్బోజ్ఝఙ్గం తస్మిం సమయే భిక్ఖు భావేతి – సతిసమ్బోజ్ఝఙ్గో తస్మిం సమయే భిక్ఖునో భావనాపారిపూరిం గచ్ఛతి…పే….

సో తథాసమాహితం చిత్తం సాధుకం అజ్ఝుపేక్ఖితా హోతి. యస్మిం సమయే, భిక్ఖవే, భిక్ఖు తథాసమాహితం చిత్తం సాధుకం అజ్ఝుపేక్ఖితా హోతి – ఉపేక్ఖాసమ్బోజ్ఝఙ్గో తస్మిం సమయే భిక్ఖునో ఆరద్ధో హోతి, ఉపేక్ఖాసమ్బోజ్ఝఙ్గం తస్మిం సమయే భిక్ఖు భావేతి, ఉపేక్ఖాసమ్బోజ్ఝఙ్గో తస్మిం సమయే భిక్ఖునో భావనాపారిపూరిం గచ్ఛతి. ఏవం భావితా ఖో, భిక్ఖవే, చత్తారో సతిపట్ఠానా ఏవం బహులీకతా సత్త బోజ్ఝఙ్గే పరిపూరేన్తి.

‘‘కథం భావితా చ, భిక్ఖవే, సత్త బోజ్ఝఙ్గా కథం బహులీకతా విజ్జావిముత్తిం పరిపూరేన్తి? ఇధ, భిక్ఖవే, భిక్ఖు సతిసమ్బోజ్ఝఙ్గం భావేతి వివేకనిస్సితం విరాగనిస్సితం నిరోధనిస్సితం వోస్సగ్గపరిణామిం; ధమ్మవిచయసమ్బోజ్ఝఙ్గం భావేతి వివేకనిస్సితం విరాగనిస్సితం నిరోధనిస్సితం వోస్సగ్గపరిణామిం…పే… ఉపేక్ఖాసమ్బోజ్ఝఙ్గం భావేతి వివేకనిస్సితం విరాగనిస్సితం నిరోధనిస్సితం వోస్సగ్గపరిణామిం. ఏవం భావితా ఖో, భిక్ఖవే, సత్త బోజ్ఝఙ్గా ఏవం బహులీకతా విజ్జావిముత్తిం పరిపూరేన్తీ’’తి. ఛట్ఠం.

౭. సంయోజనప్పహానసుత్తం

౯౯౩. ఆనాపానస్సతిసమాధి, భిక్ఖవే, భావితో బహులీకతో సంయోజనప్పహానాయ సంవత్తతి…పే…. సత్తమం.

౮. అనుసయసముగ్ఘాతసుత్తం

౯౯౪. …అనుసయసముగ్ఘాతాయ సంవత్తతి…. అట్ఠమం.

౯. అద్ధానపరిఞ్ఞాసుత్తం

౯౯౫. …అద్ధానపరిఞ్ఞాయ సంవత్తతి…. నవమం.

౧౦. ఆసవక్ఖయసుత్తం

౯౯౬. ఆసవానం ఖయాయ సంవత్తతి. కథం భావితో చ, భిక్ఖవే, ఆనాపానస్సతిసమాధి కథం బహులీకతో సంయోజనప్పహానాయ సంవత్తతి… అనుసయసముగ్ఘాతాయ సంవత్తతి… అద్ధానపరిఞ్ఞాయ సంవత్తతి… ఆసవానం ఖయాయ సంవత్తతి? ఇధ, భిక్ఖవే, భిక్ఖు అరఞ్ఞగతో వా రుక్ఖమూలగతో వా…పే. … పటినిస్సగ్గానుపస్సీ అస్ససిస్సామీతి సిక్ఖతి, పటినిస్సగ్గానుపస్సీ పస్ససిస్సామీతి సిక్ఖతి. ఏవం భావితో ఖో, భిక్ఖవే, ఆనాపానస్సతిసమాధి ఏవం బహులీకతో సంయోజనప్పహానాయ సంవత్తతి…పే… అనుసయసముగ్ఘాతాయ సంవత్తతి…పే… అద్ధానపరిఞ్ఞాయ సంవత్తతి…పే… ఆసవానం ఖయాయ సంవత్తతీతి. దసమం.

దుతియో వగ్గో.

తస్సుద్దానం –

ఇచ్ఛానఙ్గలం కఙ్ఖేయ్యం, ఆనన్దా అపరే దువే;

భిక్ఖూ సంయోజనానుసయా, అద్ధానం ఆసవక్ఖయన్తి.

ఆనాపానసంయుత్తం దసమం.