౧౦. కిమిలసుత్తం

౯౮౬. ఏవం మే సుతం – ఏకం సమయం భగవా కిమిలాయం [కిమ్బిలాయం (సీ. పీ.)] విహరతి వేళువనే. తత్ర ఖో భగవా ఆయస్మన్తం కిమిలం ఆమన్తేసి – ‘‘కథం భావితో ను ఖో, కిమిల, ఆనాపానస్సతిసమాధి కథం బహులీకతో మహప్ఫలో హోతి మహానిసంసో’’తి?

ఏవం వుత్తే ఆయస్మా కిమిలో తుణ్హీ అహోసి. దుతియమ్పి ఖో భగవా…పే… తతియమ్పి ఖో భగవా ఆయస్మన్తం కిమిలం ఆమన్తేసి – ‘‘కథం భావితో ను ఖో, కిమిల, ఆనాపానస్సతిసమాధి కథం బహులీకతో మహప్ఫలో హోతి మహానిసంసో’’తి? తతియమ్పి ఖో ఆయస్మా కిమిలో తుణ్హీ అహోసి.

ఏవం వుత్తే ఆయస్మా ఆనన్దో భగవన్తం ఏతదవోచ – ‘‘ఏతస్స, భగవా, కాలో; ఏతస్స, సుగత, కాలో! యం భగవా ఆనాపానస్సతిసమాధిం భాసేయ్య. భగవతో సుత్వా భిక్ఖూ ధారేస్సన్తీ’’తి.

‘‘తేనహానన్ద, సుణాహి, సాధుకం మనసి కరోహి; భాసిస్సామీ’’తి. ‘‘ఏవం, భన్తే’’తి ఖో ఆయస్మా ఆనన్దో భగవతో పచ్చస్సోసి. భగవా ఏతదవోచ – ‘‘కథం భావితో చ, ఆనన్ద, ఆనాపానస్సతిసమాధి కథం బహులీకతో మహప్ఫలో హోతి మహానిసంసో? ఇధానన్ద, భిక్ఖు అరఞ్ఞగతో వా రుక్ఖమూలగతో వా సుఞ్ఞాగారగతో వా నిసీదతి పల్లఙ్కం ఆభుజిత్వా ఉజుం కాయం పణిధాయ పరిముఖం సతిం ఉపట్ఠపేత్వా. సో సతోవ అస్ససతి, సతోవ పస్ససతి…పే… ‘పటినిస్సగ్గానుపస్సీ అస్ససిస్సామీ’తి సిక్ఖతి, ‘పటినిస్సగ్గానుపస్సీ పస్ససిస్సామీ’తి సిక్ఖతి. ఏవం భావితో ఖో, ఆనన్ద, ఆనాపానస్సతిసమాధి ఏవం బహులీకతో మహప్ఫలో హోతి మహానిసంసో’’.

‘‘యస్మిం సమయే, ఆనన్ద, భిక్ఖు దీఘం వా అస్ససన్తో ‘దీఘం అస్ససామీ’తి పజానాతి, దీఘం వా పస్ససన్తో ‘దీఘం పస్ససామీ’తి పజానాతి; రస్సం వా అస్ససన్తో ‘రస్సం అస్ససామీ’తి పజానాతి, రస్సం వా పస్ససన్తో ‘రస్సం పస్ససామీ’తి పజానాతి; ‘సబ్బకాయప్పటిసంవేదీ అస్ససిస్సామీ’తి సిక్ఖతి, ‘సబ్బకాయప్పటిసంవేదీ పస్ససిస్సామీ’తి సిక్ఖతి; ‘పస్సమ్భయం కాయసఙ్ఖారం అస్ససిస్సామీ’తి సిక్ఖతి, ‘పస్సమ్భయం కాయసఙ్ఖారం పస్ససిస్సామీ’తి సిక్ఖతి – కాయే కాయానుపస్సీ, ఆనన్ద, భిక్ఖు తస్మిం సమయే విహరతి ఆతాపీ సమ్పజానో సతిమా, వినేయ్య లోకే అభిజ్ఝాదోమనస్సం. తం కిస్స హేతు? కాయఞ్ఞతరాహం, ఆనన్ద, ఏతం వదామి యదిదం – అస్సాసపస్సాసం. తస్మాతిహానన్ద, కాయే కాయానుపస్సీ భిక్ఖు తస్మిం సమయే విహరతి ఆతాపీ సమ్పజానో సతిమా, వినేయ్య లోకే అభిజ్ఝాదోమనస్సం.

‘‘యస్మిం సమయే, ఆనన్ద, భిక్ఖు ‘పీతిప్పటిసంవేదీ అస్ససిస్సామీ’తి సిక్ఖతి, ‘పీతిప్పటిసంవేదీ పస్ససిస్సామీ’తి సిక్ఖతి; ‘సుఖప్పటిసంవేదీ అస్ససిస్సామీ’తి సిక్ఖతి, ‘సుఖప్పటిసంవేదీ పస్ససిస్సామీ’తి సిక్ఖతి; ‘చిత్తసఙ్ఖారప్పటిసంవేదీ అస్ససిస్సామీ’తి సిక్ఖతి, ‘చిత్తసఙ్ఖారప్పటిసంవేదీ పస్ససిస్సామీ’తి సిక్ఖతి; ‘పస్సమ్భయం చిత్తసఙ్ఖారం పస్ససిస్సామీ’తి సిక్ఖతి – వేదనాసు వేదనానుపస్సీ, ఆనన్ద, భిక్ఖు తస్మిం సమయే విహరతి ఆతాపీ సమ్పజానో సతిమా, వినేయ్య లోకే అభిజ్ఝాదోమనస్సం. తం కిస్స హేతు? వేదనాఞ్ఞతరాహం, ఆనన్ద, ఏతం వదామి, యదిదం – అస్సాసపస్సాసానం [అస్సాసపస్సాసం (పీ. క.) మ. ని. ౩.౧౪౫] సాధుకం మనసికారం. తస్మాతిహానన్ద, వేదనాసు వేదనానుపస్సీ భిక్ఖు తస్మిం సమయే విహరతి ఆతాపీ సమ్పజానో సతిమా, వినేయ్య లోకే అభిజ్ఝాదోమనస్సం.

‘‘యస్మిం సమయే, ఆనన్ద, భిక్ఖు ‘చిత్తప్పటిసంవేదీ అస్ససిస్సామీ’తి సిక్ఖతి, ‘చిత్తప్పటిసంవేదీ పస్ససిస్సామీ’తి సిక్ఖతి; అభిప్పమోదయం చిత్తం…పే… సమాదహం చిత్తం…పే… ‘విమోచయం చిత్తం అస్ససిస్సామీ’తి సిక్ఖతి, ‘విమోచయం చిత్తం పస్ససిస్సామీ’తి సిక్ఖతి – చిత్తే చిత్తానుపస్సీ, ఆనన్ద, భిక్ఖు తస్మిం సమయే విహరతి ఆతాపీ సమ్పజానో సతిమా, వినేయ్య లోకే అభిజ్ఝాదోమనస్సం. తం కిస్స హేతు? నాహం, ఆనన్ద, ముట్ఠస్సతిస్స అసమ్పజానస్స ఆనాపానస్సతిసమాధిభావనం వదామి. తస్మాతిహానన్ద, చిత్తే చిత్తానుపస్సీ భిక్ఖు తస్మిం సమయే విహరతి ఆతాపీ సమ్పజానో సతిమా, వినేయ్య లోకే అభిజ్ఝాదోమనస్సం.

‘‘యస్మిం సమయే, ఆనన్ద, భిక్ఖు ‘అనిచ్చానుపస్సీ అస్ససిస్సామీ’తి సిక్ఖతి…పే… విరాగానుపస్సీ…పే… నిరోధానుపస్సీ…పే… ‘పటినిస్సగ్గానుపస్సీ అస్ససిస్సామీ’తి సిక్ఖతి, ‘పటినిస్సగ్గానుపస్సీ పస్ససిస్సామీ’తి సిక్ఖతి – ధమ్మేసు ధమ్మానుపస్సీ, ఆనన్ద, భిక్ఖు తస్మిం సమయే విహరతి ఆతాపీ సమ్పజానో సతిమా, వినేయ్య లోకే అభిజ్ఝాదోమనస్సం. సో యం తం హోతి అభిజ్ఝాదోమనస్సానం పహానం తం పఞ్ఞాయ దిస్వా సాధుకం అజ్ఝుపేక్ఖితా హోతి. తస్మాతిహానన్ద, ధమ్మేసు ధమ్మానుపస్సీ భిక్ఖు తస్మిం సమయే విహరతి ఆతాపీ సమ్పజానో సతిమా, వినేయ్య లోకే అభిజ్ఝాదోమనస్సం.

‘‘సేయ్యథాపి, ఆనన్ద, చతుమహాపథే [చాతుమ్మహాపథే (సీ. స్యా. కం.)] మహాపంసుపుఞ్జో. పురత్థిమాయ చేపి దిసాయం ఆగచ్ఛేయ్య సకటం వా రథో వా, ఉపహనతేవ తం పంసుపుఞ్జం; పచ్ఛిమాయ చేపి దిసాయ ఆగచ్ఛేయ్య…పే… ఉత్తరాయ చేపి దిసాయ…పే… దక్ఖిణాయ చేపి దిసాయ ఆగచ్ఛేయ్య సకటం వా రథో వా, ఉపహనతేవ తం పంసుపుఞ్జం. ఏవమేవ ఖో, ఆనన్ద, భిక్ఖు కాయే కాయానుపస్సీ విహరన్తోపి ఉపహనతేవ పాపకే అకుసలే ధమ్మే; వేదనాసు…పే… చిత్తే…పే… ధమ్మేసు ధమ్మానుపస్సీ విహరన్తోపి ఉపహనతేవ పాపకే అకుసలే ధమ్మే’’తి. దసమం.

ఏకధమ్మవగ్గో పఠమో.

తస్సుద్దానం –

ఏకధమ్మో చ బోజ్ఝఙ్గో, సుద్ధికఞ్చ దువే ఫలా;

అరిట్ఠో కప్పినో దీపో, వేసాలీ కిమిలేన చాతి.