౨. విహారవగ్గో

౧. పఠమవిహారసుత్తం

౧౧. సావత్థినిదానం. ‘‘ఇచ్ఛామహం, భిక్ఖవే, అడ్ఢమాసం పటిసల్లియితుం. నమ్హి కేనచి ఉపసఙ్కమితబ్బో, అఞ్ఞత్ర ఏకేన పిణ్డపాతనీహారకేనా’’తి. ‘‘ఏవం, భన్తే’’తి ఖో తే భిక్ఖూ భగవతో పటిస్సుత్వా నాస్సుధ కోచి భగవన్తం ఉపసఙ్కమతి, అఞ్ఞత్ర ఏకేన పిణ్డపాతనీహారకేన.

అథ ఖో భగవా తస్స అడ్ఢమాసస్స అచ్చయేన పటిసల్లానా వుట్ఠితో భిక్ఖూ ఆమన్తేసి – ‘‘యేన స్వాహం, భిక్ఖవే, విహారేన పఠమాభిసమ్బుద్ధో విహరామి, తస్స పదేసేన విహాసిం. సో ఏవం పజానామి – ‘మిచ్ఛాదిట్ఠిపచ్చయాపి వేదయితం; సమ్మాదిట్ఠిపచ్చయాపి వేదయితం…పే… మిచ్ఛాసమాధిపచ్చయాపి వేదయితం; సమ్మాసమాధిపచ్చయాపి వేదయితం; ఛన్దపచ్చయాపి వేదయితం; వితక్కపచ్చయాపి వేదయితం; సఞ్ఞాపచ్చయాపి వేదయితం; ఛన్దో చ అవూపసన్తో హోతి, వితక్కో చ అవూపసన్తో హోతి, సఞ్ఞా చ అవూపసన్తా హోతి, తప్పచ్చయాపి వేదయితం; ఛన్దో చ వూపసన్తో హోతి, వితక్కో చ వూపసన్తో హోతి, సఞ్ఞా చ వూపసన్తా హోతి, తప్పచ్చయాపి వేదయితం; అప్పత్తస్స పత్తియా అత్థి ఆయామం [వాయామం (సీ. స్యా.)], తస్మిమ్పి ఠానే అనుప్పత్తే తప్పచ్చయాపి వేదయిత’’’న్తి. పఠమం.

౨. దుతియవిహారసుత్తం

౧౨. సావత్థినిదానం. ‘‘ఇచ్ఛామహం, భిక్ఖవే, తేమాసం పటిసల్లియితుం. నమ్హి కేనచి ఉపసఙ్కమితబ్బో, అఞ్ఞత్ర ఏకేన పిణ్డపాతనీహారకేనా’’తి. ‘‘ఏవం, భన్తే’’తి ఖో తే భిక్ఖూ భగవతో పటిస్సుత్వా నాస్సుధ కోచి భగవన్తం ఉపసఙ్కమతి, అఞ్ఞత్ర ఏకేన పిణ్డపాతనీహారకేన.

అథ ఖో భగవా తస్స తేమాసస్స అచ్చయేన పటిసల్లానా వుట్ఠితో భిక్ఖూ ఆమన్తేసి – ‘‘యేన స్వాహం, భిక్ఖవే, విహారేన పఠమాభిసమ్బుద్ధో విహరామి, తస్స పదేసేన విహాసిం. సో ఏవం పజానామి – ‘మిచ్ఛాదిట్ఠిపచ్చయాపి వేదయితం; మిచ్ఛాదిట్ఠివూపసమపచ్చయాపి వేదయితం; సమ్మాదిట్ఠిపచ్చయాపి వేదయితం; సమ్మాదిట్ఠివూపసమపచ్చయాపి వేదయితం…పే… మిచ్ఛాసమాధిపచ్చయాపి వేదయితం; మిచ్ఛాసమాధివూపసమపచ్చయాపి వేదయితం, సమ్మాసమాధిపచ్చయాపి వేదయితం; సమ్మాసమాధివూపసమపచ్చయాపి వేదయితం; ఛన్దపచ్చయాపి వేదయితం; ఛన్దవూపసమపచ్చయాపి వేదయితం; వితక్కపచ్చయాపి వేదయితం; వితక్కవూపసమపచ్చయాపి వేదయితం; సఞ్ఞాపచ్చయాపి వేదయితం; సఞ్ఞావూపసమపచ్చయాపి వేదయితం; ఛన్దో చ అవూపసన్తో హోతి, వితక్కో చ అవూపసన్తో హోతి, సఞ్ఞా చ అవూపసన్తా హోతి, తప్పచ్చయాపి వేదయితం; ఛన్దో చ వూపసన్తో హోతి, వితక్కో చ వూపసన్తో హోతి, సఞ్ఞా చ వూపసన్తా హోతి, తప్పచ్చయాపి వేదయితం; అప్పత్తస్స పత్తియా అత్థి ఆయామం [వాయామం (సీ. స్యా.)], తస్మిమ్పి ఠానే అనుప్పత్తే తప్పచ్చయాపి వేదయిత’’’న్తి. దుతియం.

౩. సేక్ఖసుత్తం

౧౩. సావత్థినిదానం. అథ ఖో అఞ్ఞతరో భిక్ఖు యేన భగవా తేనుపసఙ్కమి…పే… ఏకమన్తం నిసిన్నో ఖో సో భిక్ఖు భగవన్తం ఏతదవోచ – ‘‘‘సేక్ఖో, సేక్ఖో’తి, భన్తే, వుచ్చతి. కిత్తావతా ను ఖో, భన్తే, సేక్ఖో హోతీ’’తి?

‘‘ఇధ, భిక్ఖు, సేక్ఖాయ సమ్మాదిట్ఠియా సమన్నాగతో హోతి…పే… సేక్ఖేన సమ్మాసమాధినా సమన్నాగతో హోతి. ఏత్తావతా ఖో, భిక్ఖు, సేక్ఖో హోతీ’’తి. తతియం.

౪. పఠమఉప్పాదసుత్తం

౧౪. సావత్థినిదానం. ‘‘అట్ఠిమే, భిక్ఖవే, ధమ్మా భావితా బహులీకతా అనుప్పన్నా ఉప్పజ్జన్తి, నాఞ్ఞత్ర తథాగతస్స పాతుభావా అరహతో సమ్మాసమ్బుద్ధస్స. కతమే అట్ఠ? సేయ్యథిదం – సమ్మాదిట్ఠి…పే… సమ్మాసమాధి. ఇమే ఖో, భిక్ఖవే, అట్ఠ ధమ్మా భావితా బహులీకతా అనుప్పన్నా ఉప్పజ్జన్తి, నాఞ్ఞత్ర తథాగతస్స పాతుభావా అరహతో సమ్మాసమ్బుద్ధస్సా’’తి. చతుత్థం.

౫. దుతియఉప్పాదసుత్తం

౧౫. సావత్థినిదానం. ‘‘అట్ఠిమే, భిక్ఖవే, ధమ్మా భావితా బహులీకతా అనుప్పన్నా ఉప్పజ్జన్తి, నాఞ్ఞత్ర సుగతవినయా. కతమే అట్ఠ? సేయ్యథిదం – సమ్మాదిట్ఠి…పే… సమ్మాసమాధి. ఇమే ఖో, భిక్ఖవే, అట్ఠ ధమ్మా భావితా బహులీకతా అనుప్పన్నా ఉప్పజ్జన్తి, నాఞ్ఞత్ర సుగతవినయా’’తి. పఞ్చమం.

౬. పఠమపరిసుద్ధసుత్తం

౧౬. సావత్థినిదానం. ‘‘అట్ఠిమే, భిక్ఖవే, ధమ్మా పరిసుద్ధా పరియోదాతా అనఙ్గణా విగతూపక్కిలేసా అనుప్పన్నా ఉప్పజ్జన్తి, నాఞ్ఞత్ర తథాగతస్స పాతుభావా అరహతో సమ్మాసమ్బుద్ధస్స. కతమే అట్ఠ? సేయ్యథిదం – సమ్మాదిట్ఠి…పే… సమ్మాసమాధి. ఇమే ఖో, భిక్ఖవే, అట్ఠ ధమ్మా పరిసుద్ధా పరియోదాతా అనఙ్గణా విగతూపక్కిలేసా అనుప్పన్నా ఉప్పజ్జన్తి, నాఞ్ఞత్ర తథాగతస్స పాతుభావా అరహతో సమ్మాసమ్బుద్ధస్సా’’తి. ఛట్ఠం.

౭. దుతియపరిసుద్ధసుత్తం

౧౭. సావత్థినిదానం. ‘‘అట్ఠిమే, భిక్ఖవే, ధమ్మా పరిసుద్ధా పరియోదాతా అనఙ్గణా విగతూపక్కిలేసా అనుప్పన్నా ఉప్పజ్జన్తి, నాఞ్ఞత్ర సుగతవినయా. కతమే అట్ఠ? సేయ్యథిదం – సమ్మాదిట్ఠి…పే… సమ్మాసమాధి. ఇమే ఖో, భిక్ఖవే, అట్ఠ ధమ్మా పరిసుద్ధా పరియోదాతా అనఙ్గణా విగతూపక్కిలేసా అనుప్పన్నా ఉప్పజ్జన్తి, నాఞ్ఞత్ర సుగతవినయా’’తి. సత్తమం.

౮. పఠమకుక్కుటారామసుత్తం

౧౮. ఏవం మే సుతం – ఏకం సమయం ఆయస్మా చ ఆనన్దో ఆయస్మా చ భద్దో పాటలిపుత్తే విహరన్తి కుక్కుటారామే. అథ ఖో ఆయస్మా భద్దో సాయన్హసమయం పటిసల్లానా వుట్ఠితో యేనాయస్మా ఆనన్దో తేనుపసఙ్కమి; ఉపసఙ్కమిత్వా ఆయస్మతా ఆనన్దేన సద్ధిం సమ్మోది. సమ్మోదనీయం కథం సారణీయం వీతిసారేత్వా ఏకమన్తం నిసీది. ఏకమన్తం నిసిన్నో ఖో ఆయస్మా భద్దో ఆయస్మన్తం ఆనన్దం ఏతదవోచ –

‘‘‘అబ్రహ్మచరియం, అబ్రహ్మచరియ’న్తి, ఆవుసో ఆనన్ద, వుచ్చతి. కతమం ను ఖో, ఆవుసో, అబ్రహ్మచరియ’’న్తి? ‘‘సాధు సాధు, ఆవుసో భద్ద! భద్దకో ఖో తే, ఆవుసో భద్ద, ఉమ్మఙ్గో, భద్దకం పటిభానం, కల్యాణీ పరిపుచ్ఛా. ఏవఞ్హి త్వం, ఆవుసో భద్ద, పుచ్ఛసి – ‘అబ్రహ్మచరియం, అబ్రహ్మచరియన్తి, ఆవుసో ఆనన్ద, వుచ్చతి. కతమం ను ఖో, ఆవుసో, అబ్రహ్మచరియ’’’న్తి? ‘‘ఏవమావుసో’’తి. ‘‘అయమేవ ఖో, ఆవుసో, అట్ఠఙ్గికో మిచ్ఛామగ్గో అబ్రహ్మచరియం, సేయ్యథిదం – మిచ్ఛాదిట్ఠి…పే… మిచ్ఛాసమాధీ’’తి. అట్ఠమం.

౯. దుతియకుక్కుటారామసుత్తం

౧౯. పాటలిపుత్తనిదానం. ‘‘‘బ్రహ్మచరియం, బ్రహ్మచరియ’న్తి, ఆవుసో ఆనన్ద, వుచ్చతి. కతమం ను ఖో, ఆవుసో, బ్రహ్మచరియం, కతమం బ్రహ్మచరియపరియోసాన’’న్తి? ‘‘సాధు సాధు, ఆవుసో భద్ద! భద్దకో ఖో తే, ఆవుసో భద్ద, ఉమ్మఙ్గో, భద్దకం పటిభానం, కల్యాణీ పరిపుచ్ఛా. ఏవఞ్హి త్వం, ఆవుసో భద్ద, పుచ్ఛసి – ‘బ్రహ్మచరియం, బ్రహ్మచరియన్తి, ఆవుసో ఆనన్ద, వుచ్చతి. కతమం ను ఖో, ఆవుసో, బ్రహ్మచరియం, కతమం బ్రహ్మచరియపరియోసాన’’’న్తి? ‘‘ఏవమావుసో’’తి. ‘‘అయమేవ ఖో, ఆవుసో, అరియో అట్ఠఙ్గికో మగ్గో బ్రహ్మచరియం, సేయ్యథిదం – సమ్మాదిట్ఠి…పే… సమ్మాసమాధి. యో ఖో, ఆవుసో, రాగక్ఖయో దోసక్ఖయో మోహక్ఖయో – ఇదం బ్రహ్మచరియపరియోసాన’’న్తి. నవమం.

౧౦. తతియకుక్కుటారామసుత్తం

౨౦. పాటలిపుత్తనిదానం. ‘‘‘బ్రహ్మచరియం, బ్రహ్మచరియ’న్తి, ఆవుసో ఆనన్ద, వుచ్చతి. కతమం ను ఖో, ఆవుసో, బ్రహ్మచరియం, కతమో బ్రహ్మచారీ, కతమం బ్రహ్మచరియపరియోసాన’’న్తి? ‘‘సాధు సాధు, ఆవుసో భద్ద! భద్దకో ఖో తే, ఆవుసో భద్ద, ఉమ్మఙ్గో, భద్దకం పటిభానం, కల్యాణీ పరిపుచ్ఛా. ఏవఞ్హి త్వం, ఆవుసో భద్ద, పుచ్ఛసి – ‘బ్రహ్మచరియం, బ్రహ్మచరియన్తి, ఆవుసో ఆనన్ద, వుచ్చతి. కతమం ను ఖో, ఆవుసో, బ్రహ్మచరియం, కతమో బ్రహ్మచారీ, కతమం బ్రహ్మచరియపరియోసాన’’’న్తి? ‘‘ఏవమావుసో’’తి. ‘‘అయమేవ ఖో, ఆవుసో, అరియో అట్ఠఙ్గికో మగ్గో బ్రహ్మచరియం, సేయ్యథిదం – సమ్మాదిట్ఠి…పే… సమ్మాసమాధి. యో ఖో, ఆవుసో, ఇమినా అరియేన అట్ఠఙ్గికేన మగ్గేన సమన్నాగతో – అయం వుచ్చతి బ్రహ్మచారీ. యో ఖో, ఆవుసో, రాగక్ఖయో దోసక్ఖయో మోహక్ఖయో – ఇదం బ్రహ్మచరియపరియోసాన’’న్తి. దసమం.

తీణి సుత్తన్తాని ఏకనిదానాని.విహారవగ్గో దుతియో.

తస్సుద్దానం –

ద్వే విహారా చ సేక్ఖో చ, ఉప్పాదా అపరే దువే;

పరిసుద్ధేన ద్వే వుత్తా, కుక్కుటారామేన తయోతి.