౬. బలకరణీయవగ్గో

౧. బలసుత్తం

౧౪౯. సావత్థినిదానం. ‘‘సేయ్యథాపి, భిక్ఖవే, యే కేచి బలకరణీయా కమ్మన్తా కరీయన్తి, సబ్బే తే పథవిం నిస్సాయ పథవియం పతిట్ఠాయ ఏవమేతే బలకరణీయా కమ్మన్తా కరీయన్తి; ఏవమేవ ఖో, భిక్ఖవే, భిక్ఖు సీలం నిస్సాయ సీలే పతిట్ఠాయ అరియం అట్ఠఙ్గికం మగ్గం భావేతి అరియం అట్ఠఙ్గికం మగ్గం బహులీకరోతి. కథఞ్చ, భిక్ఖవే, భిక్ఖు సీలం నిస్సాయ సీలే పతిట్ఠాయ అరియం అట్ఠఙ్గికం మగ్గం భావేతి అరియం అట్ఠఙ్గికం మగ్గం బహులీకరోతి? ఇధ, భిక్ఖవే, భిక్ఖు సమ్మాదిట్ఠిం భావేతి వివేకనిస్సితం విరాగనిస్సితం నిరోధనిస్సితం వోస్సగ్గపరిణామిం…పే… ఏవం ఖో, భిక్ఖవే, భిక్ఖు సీలం నిస్సాయ సీలే పతిట్ఠాయ అరియం అట్ఠఙ్గికం మగ్గం భావేతి అరియం అట్ఠఙ్గికం మగ్గం బహులీకరోతీ’’తి.

(పరగఙ్గాపేయ్యాలీవణ్ణియతో పరిపుణ్ణసుత్తన్తి విత్థారమగ్గీ).

‘‘సేయ్యథాపి, భిక్ఖవే, యే కేచి బలకరణీయా కమ్మన్తా కరీయన్తి, సబ్బే తే పథవిం నిస్సాయ పథవియం పతిట్ఠాయ ఏవమేతే బలకరణీయా కమ్మన్తా కరీయన్తి; ఏవమేవ ఖో, భిక్ఖవే, భిక్ఖు సీలం నిస్సాయ సీలే పతిట్ఠాయ అరియం అట్ఠఙ్గికం మగ్గం భావేతి అరియం అట్ఠఙ్గికం మగ్గం బహులీకరోతి. కథఞ్చ, భిక్ఖవే, భిక్ఖు సీలం నిస్సాయ సీలే పతిట్ఠాయ అరియం అట్ఠఙ్గికం మగ్గం భావేతి అరియం అట్ఠఙ్గికం మగ్గం బహులీకరోతి? ఇధ, భిక్ఖవే, భిక్ఖు సమ్మాదిట్ఠిం భావేతి రాగవినయపరియోసానం దోసవినయపరియోసానం మోహవినయపరియోసానం…పే… సమ్మాసమాధిం భావేతి రాగవినయపరియోసానం దోసవినయపరియోసానం మోహవినయపరియోసానం. ఏవం ఖో, భిక్ఖవే, భిక్ఖు సీలం నిస్సాయ సీలే పతిట్ఠాయ అరియం అట్ఠఙ్గికం మగ్గం భావేతి అరియం అట్ఠఙ్గికం మగ్గం బహులీకరోతీ’’తి.

‘‘సేయ్యథాపి, భిక్ఖవే, యే కేచి బలకరణీయా కమ్మన్తా కరీయన్తి, సబ్బే తే పథవిం నిస్సాయ పథవియం పతిట్ఠాయ ఏవమేతే బలకరణీయా కమ్మన్తా కరీయన్తి; ఏవమేవ ఖో, భిక్ఖవే, భిక్ఖు సీలం నిస్సాయ సీలే పతిట్ఠాయ అరియం అట్ఠఙ్గికం మగ్గం భావేతి అరియం అట్ఠఙ్గికం మగ్గం బహులీకరోతి. కథఞ్చ, భిక్ఖవే, భిక్ఖు సీలం నిస్సాయ సీలే పతిట్ఠాయ అరియం అట్ఠఙ్గికం మగ్గం భావేతి అరియం అట్ఠఙ్గికం మగ్గం బహులీకరోతి? ఇధ, భిక్ఖవే, భిక్ఖు సమ్మాదిట్ఠిం భావేతి అమతోగధం అమతపరాయనం అమతపరియోసానం…పే… సమ్మాసమాధిం భావేతి అమతోగధం అమతపరాయనం అమతపరియోసానం. ఏవం ఖో, భిక్ఖవే, భిక్ఖు సీలం నిస్సాయ సీలే పతిట్ఠాయ అరియం అట్ఠఙ్గికం మగ్గం భావేతి అరియం అట్ఠఙ్గికం మగ్గం బహులీకరోతీ’’తి.

‘‘సేయ్యథాపి, భిక్ఖవే, యే కేచి బలకరణీయా కమ్మన్తా కరీయన్తి, సబ్బే తే పథవిం నిస్సాయ పథవియం పతిట్ఠాయ ఏవమేతే బలకరణీయా కమ్మన్తా కరీయన్తి; ఏవమేవ ఖో, భిక్ఖవే, భిక్ఖు సీలం నిస్సాయ సీలే పతిట్ఠాయ అరియం అట్ఠఙ్గికం మగ్గం భావేతి అరియం అట్ఠఙ్గికం మగ్గం బహులీకరోతి. కథఞ్చ, భిక్ఖవే, భిక్ఖు సీలం నిస్సాయ సీలే పతిట్ఠాయ అరియం అట్ఠఙ్గికం మగ్గం భావేతి అరియం అట్ఠఙ్గికం మగ్గం బహులీకరోతి? ఇధ, భిక్ఖవే, భిక్ఖు సమ్మాదిట్ఠిం భావేతి నిబ్బాననిన్నం నిబ్బానపోణం నిబ్బానపబ్భారం…పే… సమ్మాసమాధిం భావేతి నిబ్బాననిన్నం నిబ్బానపోణం నిబ్బానపబ్భారం. ఏవం ఖో, భిక్ఖవే, భిక్ఖు సీలం నిస్సాయ సీలే పతిట్ఠాయ అరియం అట్ఠఙ్గికం మగ్గం భావేతి అరియం అట్ఠఙ్గికం మగ్గం బహులీకరోతీ’’తి. పఠమం.

౨. బీజసుత్తం

౧౫౦. ‘‘సేయ్యథాపి, భిక్ఖవే, యే కేచిమే బీజగామభూతగామా వుడ్ఢిం విరూళ్హిం వేపుల్లం ఆపజ్జన్తి, సబ్బే తే పథవిం నిస్సాయ పథవియం పతిట్ఠాయ ఏవమేతే బీజగామభూతగామా వుడ్ఢిం విరూళ్హిం వేపుల్లం ఆపజ్జన్తి; ఏవమేవ ఖో, భిక్ఖవే, భిక్ఖు సీలం నిస్సాయ సీలే పతిట్ఠాయ అరియం అట్ఠఙ్గికం మగ్గం భావేన్తో అరియం అట్ఠఙ్గికం మగ్గం బహులీకరోన్తో వుడ్ఢిం విరూళ్హిం వేపుల్లం పాపుణాతి ధమ్మేసు. కథఞ్చ, భిక్ఖవే, భిక్ఖు సీలం నిస్సాయ సీలే పతిట్ఠాయ అరియం అట్ఠఙ్గికం మగ్గం భావేన్తో అరియం అట్ఠఙ్గికం మగ్గం బహులీకరోన్తో వుడ్ఢిం విరూళ్హిం వేపుల్లం పాపుణాతి ధమ్మేసు? ఇధ, భిక్ఖవే, భిక్ఖు సమ్మాదిట్ఠిం భావేతి వివేకనిస్సితం…పే… సమ్మాసమాధిం భావేతి వివేకనిస్సితం విరాగనిస్సితం నిరోధనిస్సితం వోస్సగ్గపరిణామిం…పే… ఏవం ఖో, భిక్ఖవే, భిక్ఖు సీలం నిస్సాయ సీలే పతిట్ఠాయ అరియం అట్ఠఙ్గికం మగ్గం భావేన్తో అరియం అట్ఠఙ్గికం మగ్గం బహులీకరోన్తో వుడ్ఢిం విరూళ్హిం వేపుల్లం పాపుణాతి ధమ్మేసూ’’తి. దుతియం.

౩. నాగసుత్తం

౧౫౧. ‘‘సేయ్యథాపి, భిక్ఖవే, హిమవన్తం పబ్బతరాజం నిస్సాయ నాగా కాయం వడ్ఢేన్తి, బలం గాహేన్తి; తే తత్థ కాయం వడ్ఢేత్వా బలం గాహేత్వా కుసోబ్భే ఓతరన్తి, కుసోబ్భే [కుస్సుబ్భే (సీ. స్యా.), కుసుబ్భే (పీ. క.)] ఓతరిత్వా మహాసోబ్భే ఓతరన్తి, మహాసోబ్భే ఓతరిత్వా కున్నదియో ఓతరన్తి, కున్నదియో ఓతరిత్వా మహానదియో ఓతరన్తి, మహానదియో ఓతరిత్వా మహాసముద్దం [మహాసముద్దసాగరం (సబ్బత్థ) సం. ని. ౨.౨౩] ఓతరన్తి, తే తత్థ మహన్తత్తం వేపుల్లత్తం ఆపజ్జన్తి కాయేన; ఏవమేవ ఖో, భిక్ఖవే, భిక్ఖు సీలం నిస్సాయ సీలే పతిట్ఠాయ అరియం అట్ఠఙ్గికం మగ్గం భావేన్తో అరియం అట్ఠఙ్గికం మగ్గం బహులీకరోన్తో మహన్తత్తం వేపుల్లత్తం పాపుణాతి ధమ్మేసు. కథఞ్చ, భిక్ఖవే, భిక్ఖు సీలం నిస్సాయ సీలే పతిట్ఠాయ అరియం అట్ఠఙ్గికం మగ్గం భావేన్తో అరియం అట్ఠఙ్గికం మగ్గం బహులీకరోన్తో మహన్తత్తం వేపుల్లత్తం పాపుణాతి ధమ్మేసు? ఇధ, భిక్ఖవే, భిక్ఖు సమ్మాదిట్ఠిం భావేతి వివేకనిస్సితం విరాగనిస్సితం నిరోధనిస్సితం వోస్సగ్గపరిణామిం…పే… సమ్మాసమాధిం భావేతి వివేకనిస్సితం విరాగనిస్సితం నిరోధనిస్సితం వోస్సగ్గపరిణామిం…పే… ఏవం ఖో, భిక్ఖవే, భిక్ఖు సీలం నిస్సాయ సీలే పతిట్ఠాయ అరియం అట్ఠఙ్గికం మగ్గం భావేన్తో అరియం అట్ఠఙ్గికం మగ్గం బహులీకరోన్తో మహన్తత్తం వేపుల్లత్తం పాపుణాతి ధమ్మేసూ’’తి. తతియం.

౪. రుక్ఖసుత్తం

౧౫౨. ‘‘సేయ్యథాపి, భిక్ఖవే, రుక్ఖో పాచీననిన్నో పాచీనపోణో పాచీనపబ్భారో. సో మూలచ్ఛిన్నో [మూలచ్ఛిన్దే కతే (స్యా.)] కతమేన పపతేయ్యా’’తి? ‘‘యేన, భన్తే, నిన్నో యేన పోణో యేన పబ్భారో’’తి. ‘‘ఏవమేవ ఖో, భిక్ఖవే, భిక్ఖు అరియం అట్ఠఙ్గికం మగ్గం భావేన్తో అరియం అట్ఠఙ్గికం మగ్గం బహులీకరోన్తో నిబ్బాననిన్నో హోతి నిబ్బానపోణో నిబ్బానపబ్భారో. కథఞ్చ, భిక్ఖవే, భిక్ఖు అరియం అట్ఠఙ్గికం మగ్గం భావేన్తో అరియం అట్ఠఙ్గికం మగ్గం బహులీకరోన్తో నిబ్బాననిన్నో హోతి నిబ్బానపోణో నిబ్బానపబ్భారో? ఇధ, భిక్ఖవే, భిక్ఖు సమ్మాదిట్ఠిం భావేతి వివేకనిస్సితం విరాగనిస్సితం నిరోధనిస్సితం వోస్సగ్గపరిణామిం…పే… సమ్మాసమాధిం భావేతి వివేకనిస్సితం విరాగనిస్సితం నిరోధనిస్సితం వోస్సగ్గపరిణామిం…పే… ఏవం ఖో, భిక్ఖవే, భిక్ఖు అరియం అట్ఠఙ్గికం మగ్గం భావేన్తో అరియం అట్ఠఙ్గికం మగ్గం బహులీకరోన్తో నిబ్బాననిన్నో హోతి నిబ్బానపోణో నిబ్బానపబ్భారో’’తి. చతుత్థం.

౫. కుమ్భసుత్తం

౧౫౩. ‘‘సేయ్యథాపి, భిక్ఖవే, కుమ్భో నిక్కుజ్జో వమతేవ ఉదకం, నో పచ్చావమతి; ఏవమేవ ఖో, భిక్ఖవే, భిక్ఖు అరియం అట్ఠఙ్గికం మగ్గం భావేన్తో అరియం అట్ఠఙ్గికం మగ్గం బహులీకరోన్తో వమతేవ పాపకే అకుసలే ధమ్మే, నో పచ్చావమతి. కథఞ్చ, భిక్ఖవే, భిక్ఖు అరియం అట్ఠఙ్గికం మగ్గం భావేన్తో అరియం అట్ఠఙ్గికం మగ్గం బహులీకరోన్తో వమతేవ పాపకే అకుసలే ధమ్మే, నో పచ్చావమతి? ఇధ, భిక్ఖవే, భిక్ఖు సమ్మాదిట్ఠిం భావేతి వివేకనిస్సితం విరాగనిస్సితం నిరోధనిస్సితం వోస్సగ్గపరిణామిం…పే… సమ్మాసమాధిం భావేతి వివేకనిస్సితం విరాగనిస్సితం నిరోధనిస్సితం వోస్సగ్గపరిణామిం…పే… ఏవం ఖో, భిక్ఖవే, భిక్ఖు అరియం అట్ఠఙ్గికం మగ్గం భావేన్తో అరియం అట్ఠఙ్గికం మగ్గం బహులీకరోన్తో వమతేవ పాపకే అకుసలే ధమ్మే, నో పచ్చావమతీ’’తి. పఞ్చమం.

౬. సూకసుత్తం

౧౫౪. ‘‘సేయ్యథాపి, భిక్ఖవే, సాలిసూకం వా యవసూకం వా సమ్మాపణిహితం హత్థేన వా పాదేన వా అక్కన్తం హత్థం వా పాదం వా భిన్దిస్సతి లోహితం వా ఉప్పాదేస్సతీతి – ఠానమేతం విజ్జతి. తం కిస్స హేతు? సమ్మాపణిహితత్తా, భిక్ఖవే, సూకస్స. ఏవమేవ ఖో, భిక్ఖవే, భిక్ఖు సమ్మాపణిహితాయ దిట్ఠియా సమ్మాపణిహితాయ మగ్గభావనాయ అవిజ్జం భిన్దిస్సతి, విజ్జం ఉప్పాదేస్సతి, నిబ్బానం సచ్ఛికరిస్సతీతి – ఠానమేతం విజ్జతి. తం కిస్స హేతు? సమ్మాపణిహితత్తా, భిక్ఖవే, దిట్ఠియా. కథఞ్చ, భిక్ఖవే, భిక్ఖు సమ్మాపణిహితాయ దిట్ఠియా సమ్మాపణిహితాయ మగ్గభావనాయ అవిజ్జం భిన్దతి, విజ్జం ఉప్పాదేతి, నిబ్బానం సచ్ఛికరోతి? ఇధ, భిక్ఖవే, భిక్ఖు సమ్మాదిట్ఠిం భావేతి వివేకనిస్సితం…పే… సమ్మాసమాధిం భావేతి వివేకనిస్సితం విరాగనిస్సితం నిరోధనిస్సితం వోస్సగ్గపరిణామిం…పే… ఏవం ఖో, భిక్ఖవే, భిక్ఖు సమ్మాపణిహితాయ దిట్ఠియా సమ్మాపణిహితాయ మగ్గభావనాయ అవిజ్జం భిన్దతి, విజ్జం ఉప్పాదేతి, నిబ్బానం సచ్ఛికరోతీ’’తి. ఛట్ఠం.

౭. ఆకాససుత్తం

౧౫౫. ‘‘సేయ్యథాపి, భిక్ఖవే, ఆకాసే వివిధా వాతా వాయన్తి – పురత్థిమాపి వాతా వాయన్తి, పచ్ఛిమాపి వాతా వాయన్తి, ఉత్తరాపి వాతా వాయన్తి, దక్ఖిణాపి వాతా వాయన్తి, సరజాపి వాతా వాయన్తి, అరజాపి వాతా వాయన్తి, సీతాపి వాతా వాయన్తి, ఉణ్హాపి వాతా వాయన్తి, పరిత్తాపి వాతా వాయన్తి, అధిమత్తాపి వాతా వాయన్తి; ఏవమేవ ఖో, భిక్ఖవే, భిక్ఖునో అరియం అట్ఠఙ్గికం మగ్గం భావయతో అరియం అట్ఠఙ్గికం మగ్గం బహులీకరోతో చత్తారోపి సతిపట్ఠానా భావనాపారిపూరిం గచ్ఛన్తి, చత్తారోపి సమ్మప్పధానా భావనాపారిపూరిం గచ్ఛన్తి, చత్తారోపి ఇద్ధిపాదా భావనాపారిపూరిం గచ్ఛన్తి, పఞ్చపి ఇన్ద్రియాని భావనాపారిపూరిం గచ్ఛన్తి, పఞ్చపి బలాని భావనాపరిపూరిం గచ్ఛన్తి, సత్తపి బోజ్ఝఙ్గా భావనాపారిపూరిం గచ్ఛన్తి. కథఞ్చ, భిక్ఖవే, భిక్ఖునో అరియం అట్ఠఙ్గికం మగ్గం భావయతో అరియం అట్ఠఙ్గికం మగ్గం బహులీకరోతో చత్తారోపి సతిపట్ఠానా భావనాపారిపూరిం గచ్ఛన్తి, చత్తారోపి సమ్మప్పధానా భావనాపారిపూరిం గచ్ఛన్తి, చత్తారోపి ఇద్ధిపాదా భావనాపారిపూరిం గచ్ఛన్తి, పఞ్చపి ఇన్ద్రియాని భావనాపారిపూరిం గచ్ఛన్తి, పఞ్చపి బలాని భావనాపారిపూరిం గచ్ఛన్తి, సత్తపి బోజ్ఝఙ్గా భావనాపారిపూరిం గచ్ఛన్తి? ఇధ, భిక్ఖవే, భిక్ఖు సమ్మాదిట్ఠిం భావేతి…పే… సమ్మాసమాధిం భావేతి వివేకనిస్సితం విరాగనిస్సితం నిరోధనిస్సితం వోస్సగ్గపరిణామిం…పే… ఏవం ఖో, భిక్ఖవే, భిక్ఖునో అరియం అట్ఠఙ్గికం మగ్గం భావయతో అరియం అట్ఠఙ్గికం మగ్గం బహులీకరోతో చత్తారోపి సతిపట్ఠానా భావనాపారిపూరిం గచ్ఛన్తి, చత్తారోపి సమ్మప్పధానా భావనాపారిపూరిం గచ్ఛన్తి, చత్తారోపి ఇద్ధిపాదా భావనాపారిపూరిం గచ్ఛన్తి, పఞ్చపి ఇన్ద్రియాని భావనాపారిపూరిం గచ్ఛన్తి, పఞ్చపి బలాని భావనాపారిపూరిం గచ్ఛన్తి, సత్తపి బోజ్ఝఙ్గా భావనాపారిపూరిం గచ్ఛన్తీ’’తి. సత్తమం.

౮. పఠమమేఘసుత్తం

౧౫౬. ‘‘సేయ్యథాపి, భిక్ఖవే, గిమ్హానం పచ్ఛిమే మాసే ఊహతం రజోజల్లం, తమేనం మహాఅకాలమేఘో ఠానసో అన్తరధాపేతి వూపసమేతి; ఏవమేవ ఖో, భిక్ఖవే, భిక్ఖు అరియం అట్ఠఙ్గికం మగ్గం భావేన్తో అరియం అట్ఠఙ్గికం మగ్గం బహులీకరోన్తో ఉప్పన్నుప్పన్నే పాపకే అకుసలే ధమ్మే ఠానసో అన్తరధాపేతి వూపసమేతి. కథఞ్చ, భిక్ఖవే, భిక్ఖు అరియం అట్ఠఙ్గికం మగ్గం భావేన్తో అరియం అట్ఠఙ్గికం మగ్గం బహులీకరోన్తో ఉప్పన్నుప్పన్నే పాపకే అకుసలే ధమ్మే ఠానసో అన్తరధాపేతి వూపసమేతి? ఇధ, భిక్ఖవే, భిక్ఖు సమ్మాదిట్ఠిం భావేతి…పే… సమ్మాసమాధిం భావేతి వివేకనిస్సితం విరాగనిస్సితం నిరోధనిస్సితం వోస్సగ్గపరిణామిం…పే… ఏవం ఖో, భిక్ఖవే, భిక్ఖు అరియం అట్ఠఙ్గికం మగ్గం భావేన్తో అరియం అట్ఠఙ్గికం మగ్గం బహులీకరోన్తో ఉప్పన్నుప్పన్నే పాపకే అకుసలే ధమ్మే ఠానసో అన్తరధాపేతి వూపసమేతీ’’తి. అట్ఠమం.

౯. దుతియమేఘసుత్తం

౧౫౭. ‘‘సేయ్యథాపి, భిక్ఖవే, ఉప్పన్నం మహామేఘం, తమేనం మహావాతో అన్తరాయేవ అన్తరధాపేతి వూపసమేతి; ఏవమేవ ఖో, భిక్ఖవే, భిక్ఖు అరియం అట్ఠఙ్గికం మగ్గం భావేన్తో అరియం అట్ఠఙ్గికం మగ్గం బహులీకరోన్తో ఉప్పన్నుప్పన్నే పాపకే అకుసలే ధమ్మే అన్తరాయేవ అన్తరధాపేతి వూపసమేతి. కథఞ్చ, భిక్ఖవే, భిక్ఖు అరియం అట్ఠఙ్గికం మగ్గం భావేన్తో అరియం అట్ఠఙ్గికం మగ్గం బహులీకరోన్తో ఉప్పన్నుప్పన్నే పాపకే అకుసలే ధమ్మే అన్తరాయేవ అన్తరధాపేతి వూపసమేతి? ఇధ, భిక్ఖవే, భిక్ఖు సమ్మాదిట్ఠిం భావేతి…పే… సమ్మాసమాధిం భావేతి వివేకనిస్సితం విరాగనిస్సితం నిరోధనిస్సితం వోస్సగ్గపరిణామిం…పే… ఏవం ఖో, భిక్ఖవే, భిక్ఖు అరియం అట్ఠఙ్గికం మగ్గం భావేన్తో అరియం అట్ఠఙ్గికం మగ్గం బహులీకరోన్తో ఉప్పన్నుప్పన్నే పాపకే అకుసలే ధమ్మే అన్తరాయేవ అన్తరధాపేతి వూపసమేతీ’’తి. నవమం.

౧౦. నావాసుత్తం

౧౫౮. ‘‘సేయ్యథాపి, భిక్ఖవే, సాముద్దికాయ నావాయ వేత్తబన్ధనబన్ధాయ ఛ మాసాని ఉదకే పరియాదాయ [పరియాతాయ (క.), పరియాహతాయ (?)] హేమన్తికేన థలం ఉక్ఖిత్తాయ వాతాతపపరేతాని బన్ధనాని తాని పావుస్సకేన మేఘేన అభిప్పవుట్ఠాని అప్పకసిరేనేవ పటిప్పస్సమ్భన్తి, పూతికాని భవన్తి; ఏవమేవ ఖో, భిక్ఖవే, భిక్ఖునో అరియం అట్ఠఙ్గికం మగ్గం భావయతో అరియం అట్ఠఙ్గికం మగ్గం బహులీకరోతో అప్పకసిరేనేవ సంయోజనాని పటిప్పస్సమ్భన్తి, పూతికాని భవన్తి. కథఞ్చ, భిక్ఖవే, భిక్ఖునో అరియం అట్ఠఙ్గికం మగ్గం భావయతో అరియం అట్ఠఙ్గికం మగ్గం బహులీకరోతో అప్పకసిరేనేవ సంయోజనాని పటిప్పస్సమ్భన్తి, పూతికాని భవన్తి? ఇధ, భిక్ఖవే, భిక్ఖు సమ్మాదిట్ఠిం భావేతి…పే… సమ్మాసమాధిం భావేతి వివేకనిస్సితం విరాగనిస్సితం నిరోధనిస్సితం వోస్సగ్గపరిణామిం…పే… ఏవం ఖో, భిక్ఖవే, భిక్ఖునో అరియం అట్ఠఙ్గికం మగ్గం భావయతో అరియం అట్ఠఙ్గికం మగ్గం బహులీకరోతో అప్పకసిరేనేవ సంయోజనాని పటిప్పస్సమ్భన్తి, పూతికాని భవన్తీ’’తి. దసమం.

౧౧. ఆగన్తుకసుత్తం

౧౫౯. ‘‘సేయ్యథాపి, భిక్ఖవే, ఆగన్తుకాగారం. తత్థ పురత్థిమాయపి దిసాయ ఆగన్త్వా వాసం కప్పేన్తి, పచ్ఛిమాయపి దిసాయ ఆగన్త్వా వాసం కప్పేన్తి, ఉత్తరాయపి దిసాయ ఆగన్త్వా వాసం కప్పేన్తి, దక్ఖిణాయపి దిసాయ ఆగన్త్వా వాసం కప్పేన్తి, ఖత్తియాపి ఆగన్త్వా వాసం కప్పేన్తి, బ్రాహ్మణాపి ఆగన్త్వా వాసం కప్పేన్తి, వేస్సాపి ఆగన్త్వా వాసం కప్పేన్తి, సుద్దాపి ఆగన్త్వా వాసం కప్పేన్తి; ఏవమేవ ఖో, భిక్ఖవే, భిక్ఖు అరియం అట్ఠఙ్గికం మగ్గం భావేన్తో అరియం అట్ఠఙ్గికం మగ్గం బహులీకరోన్తో యే ధమ్మా అభిఞ్ఞా పరిఞ్ఞేయ్యా, తే ధమ్మే అభిఞ్ఞా పరిజానాతి, యే ధమ్మా అభిఞ్ఞా పహాతబ్బా, తే ధమ్మే అభిఞ్ఞా పజహతి, యే ధమ్మా అభిఞ్ఞా సచ్ఛికాతబ్బా, తే ధమ్మే అభిఞ్ఞా సచ్ఛికరోతి, యే ధమ్మా అభిఞ్ఞా భావేతబ్బా, తే ధమ్మే అభిఞ్ఞా భావేతి.

‘‘కతమే చ, భిక్ఖవే, ధమ్మా అభిఞ్ఞా పరిఞ్ఞేయ్యా? పఞ్చుపాదానక్ఖన్ధాతిస్స వచనీయం. కతమే పఞ్చ? సేయ్యథిదం – రూపుపాదానక్ఖన్ధో…పే… విఞ్ఞాణుపాదానక్ఖన్ధో. ఇమే, భిక్ఖవే, ధమ్మా అభిఞ్ఞా పరిఞ్ఞేయ్యా. కతమే చ, భిక్ఖవే, ధమ్మా అభిఞ్ఞా పహాతబ్బా? అవిజ్జా చ భవతణ్హా చ – ఇమే, భిక్ఖవే, ధమ్మా అభిఞ్ఞా పహాతబ్బా. కతమే చ, భిక్ఖవే, ధమ్మా అభిఞ్ఞా సచ్ఛికాతబ్బా? విజ్జా చ విముత్తి చ – ఇమే, భిక్ఖవే, ధమ్మా అభిఞ్ఞా సచ్ఛికాతబ్బా. కతమే చ, భిక్ఖవే, ధమ్మా అభిఞ్ఞా భావేతబ్బా? సమథో చ విపస్సనా చ – ఇమే, భిక్ఖవే, ధమ్మా అభిఞ్ఞా భావేతబ్బా. కథఞ్చ, భిక్ఖవే, భిక్ఖు అరియం అట్ఠఙ్గికం మగ్గం భావేన్తో అరియం అట్ఠఙ్గికం మగ్గం బహులీకరోన్తో, యే ధమ్మా అభిఞ్ఞా పరిఞ్ఞేయ్యా తే ధమ్మే అభిఞ్ఞా పరిజానాతి…పే… యే ధమ్మా అభిఞ్ఞా భావేతబ్బా, తే ధమ్మే అభిఞ్ఞా భావేతి? ఇధ, భిక్ఖవే, భిక్ఖు సమ్మాదిట్ఠిం భావేతి…పే… సమ్మాసమాధిం భావేతి వివేకనిస్సితం విరాగనిస్సితం నిరోధనిస్సితం వోస్సగ్గపరిణామిం…పే… ఏవం ఖో, భిక్ఖవే, భిక్ఖు అరియం అట్ఠఙ్గికం మగ్గం భావేన్తో అరియం అట్ఠఙ్గికం మగ్గం బహులీకరోన్తో యే ధమ్మా అభిఞ్ఞా పరిఞ్ఞేయ్యా, తే ధమ్మే అభిఞ్ఞా పరిజానాతి, యే ధమ్మా అభిఞ్ఞా పహాతబ్బా, తే ధమ్మే అభిఞ్ఞా పజహతి, యే ధమ్మా అభిఞ్ఞా సచ్ఛికాతబ్బా, తే ధమ్మే అభిఞ్ఞా సచ్ఛికరోతి, యే ధమ్మా అభిఞ్ఞా భావేతబ్బా, తే ధమ్మే అభిఞ్ఞా భావేతీ’’తి. ఏకాదసమం.

౧౨. నదీసుత్తం

౧౬౦. ‘‘సేయ్యథాపి, భిక్ఖవే, గఙ్గా నదీ పాచీననిన్నా పాచీనపోణా పాచీనపబ్భారా. అథ మహాజనకాయో ఆగచ్ఛేయ్య కుద్దాల-పిటకం ఆదాయ – ‘మయం ఇమం గఙ్గం నదిం పచ్ఛానిన్నం కరిస్సామ పచ్ఛాపోణం పచ్ఛాపబ్భార’న్తి. తం కిం మఞ్ఞథ, భిక్ఖవే, అపి ను సో మహాజనకాయో గఙ్గం నదిం పచ్ఛానిన్నం కరేయ్య పచ్ఛాపోణం పచ్ఛాపబ్భార’’న్తి? ‘‘నో హేతం, భన్తే’’. ‘‘తం కిస్స హేతు’’? ‘‘గఙ్గా, భన్తే, నదీ పాచీననిన్నా పాచీనపోణా పాచీనపబ్భారా. సా న సుకరా పచ్ఛానిన్నం కాతుం పచ్ఛాపోణం పచ్ఛాపబ్భారం. యావదేవ పన సో మహాజనకాయో కిలమథస్స విఘాతస్స భాగీ అస్సా’’తి. ‘‘ఏవమేవ ఖో, భిక్ఖవే, భిక్ఖుం అరియం అట్ఠఙ్గికం మగ్గం భావేన్తం అరియం అట్ఠఙ్గికం మగ్గం బహులీకరోన్తం రాజానో వా రాజమహామత్తా వా మిత్తా వా అమచ్చా వా ఞాతీ వా ఞాతిసాలోహితా వా భోగేహి అభిహట్ఠుం పవారేయ్యుం – ‘ఏహమ్భో పురిస, కిం తే ఇమే కాసావా అనుదహన్తి, కిం ముణ్డో కపాలమనుసంచరసి! ఏహి, హీనాయావత్తిత్వా భోగే చ భుఞ్జస్సు, పుఞ్ఞాని చ కరోహీ’తి. సో వత, భిక్ఖవే, భిక్ఖు అరియం అట్ఠఙ్గికం మగ్గం భావేన్తో అరియం అట్ఠఙ్గికం మగ్గం బహులీకరోన్తో సిక్ఖం పచ్చక్ఖాయ హీనాయావత్తిస్సతీతి – నేతం ఠానం విజ్జతి. తం కిస్స హేతు? యఞ్హి తం, భిక్ఖవే, చిత్తం దీఘరత్తం వివేకనిన్నం వివేకపోణం వివేకపబ్భారం తం వత హీనాయావత్తిస్సతీతి – నేతం ఠానం విజ్జతి. కథఞ్చ, భిక్ఖవే, భిక్ఖు అరియం అట్ఠఙ్గికం మగ్గం భావేతి అరియం అట్ఠఙ్గికం మగ్గం బహులీకరోతి? ఇధ, భిక్ఖవే, భిక్ఖు సమ్మాదిట్ఠిం భావేతి వివేకనిస్సితం…పే… సమ్మాసమాధిం భావేతి వివేకనిస్సితం విరాగనిస్సితం నిరోధనిస్సితం వోస్సగ్గపరిణామిం…పే… ఏవం ఖో, భిక్ఖవే, భిక్ఖు అరియం అట్ఠఙ్గికం మగ్గం భావేతి, అరియం అట్ఠఙ్గికం మగ్గం బహులీకరోతీ’’తి. (యదపి బలకరణీయం, తదపి విత్థారేతబ్బం.) ద్వాదసమం.

బలకరణీయవగ్గో ఛట్ఠో.

తస్సుద్దానం –

బలం బీజఞ్చ నాగో చ, రుక్ఖో కుమ్భేన సూకియా;

ఆకాసేన చ ద్వే మేఘా, నావా ఆగన్తుకా నదీతి.