౯. అచేలకస్సపసుత్తం

౩౫౧. తేన ఖో పన సమయేన అచేలో కస్సపో మచ్ఛికాసణ్డం అనుప్పత్తో హోతి చిత్తస్స గహపతినో పురాణగిహిసహాయో. అస్సోసి ఖో చిత్తో గహపతి – ‘‘అచేలో కిర కస్సపో మచ్ఛికాసణ్డం అనుప్పత్తో అమ్హాకం పురాణగిహిసహాయో’’తి. అథ ఖో చిత్తో గహపతి యేన అచేలో కస్సపో తేనుపసఙ్కమి; ఉపసఙ్కమిత్వా అచేలేన కస్సపేన సద్ధిం సమ్మోది. సమ్మోదనీయం కథం సారణీయం వీతిసారేత్వా ఏకమన్తం నిసీది. ఏకమన్తం నిసిన్నో ఖో చిత్తో గహపతి అచేలం కస్సపం ఏతదవోచ – ‘‘కీవచిరం పబ్బజితస్స, భన్తే, కస్సపా’’తి? ‘‘తింసమత్తాని ఖో మే, గహపతి, వస్సాని పబ్బజితస్సా’’తి. ‘‘ఇమేహి పన తే, భన్తే, తింసమత్తేహి వస్సేహి అత్థి కోచి ఉత్తరిమనుస్సధమ్మా [ఉత్తరిమనుస్సధమ్మో (స్యా. కం.)] అలమరియఞాణదస్సనవిసేసో అధిగతో ఫాసువిహారో’’తి? ‘‘ఇమేహి ఖో మే, గహపతి, తింసమత్తేహి వస్సేహి పబ్బజితస్స నత్థి కోచి ఉత్తరిమనుస్సధమ్మా అలమరియఞాణదస్సనవిసేసో అధిగతో ఫాసువిహారో, అఞ్ఞత్ర నగ్గేయ్యా చ ముణ్డేయ్యా చ పావళనిప్ఫోటనాయ చా’’తి. ఏవం వుత్తే, చిత్తో గహపతి అచేలం కస్సపం ఏతదవోచ – ‘‘అచ్ఛరియం వత, భో, అబ్భుతం వత, భో! ధమ్మస్స స్వాక్ఖాతతా [సబ్బత్థపి ఏవమేవ దిస్సతి] యత్ర హి నామ తింసమత్తేహి వస్సేహి న కోచి ఉత్తరిమనుస్సధమ్మా అలమరియఞాణదస్సనవిసేసో అధిగతో అభవిస్స ఫాసువిహారో, అఞ్ఞత్ర నగ్గేయ్యా చ ముణ్డేయ్యా చ పావళనిప్ఫోటనాయ చా’’తి!

‘‘తుయ్హం పన, గహపతి, కీవచిరం ఉపాసకత్తం ఉపగతస్సా’’తి? ‘‘మయ్హమ్పి ఖో పన, భన్తే, తింసమత్తాని వస్సాని ఉపాసకత్తం ఉపగతస్సా’’తి. ‘‘ఇమేహి పన తే, గహపతి, తింసమత్తేహి వస్సేహి అత్థి కోచి ఉత్తరిమనుస్సధమ్మా అలమరియఞాణదస్సనవిసేసో అధిగతో ఫాసువిహారో’’తి? ‘‘గిహినోపి సియా, భన్తే. అహఞ్హి, భన్తే, యావదేవ ఆకఙ్ఖామి, వివిచ్చేవ కామేహి వివిచ్చ అకుసలేహి ధమ్మేహి సవితక్కం సవిచారం వివేకజం పీతిసుఖం పఠమం ఝానం ఉపసమ్పజ్జ విహరామి. అహఞ్హి, భన్తే, యావదేవ ఆకఙ్ఖామి, వితక్కవిచారానం వూపసమా …పే… దుతియం ఝానం ఉపసమ్పజ్జ విహరామి. అహఞ్హి, భన్తే, యావదేవ ఆకఙ్ఖామి, పీతియా చ విరాగా…పే… తతియం ఝానం ఉపసమ్పజ్జ విహరామి. అహఞ్హి, భన్తే, యావదేవ ఆకఙ్ఖామి, సుఖస్స చ పహానా…పే… చతుత్థం ఝానం ఉపసమ్పజ్జ విహరామి. సచే ఖో పనాహం, భన్తే, భగవతో [భగవతా (స్యా. కం.)] పఠమతరం కాలం కరేయ్యం, అనచ్ఛరియం ఖో పనేతం యం మం భగవా ఏవం బ్యాకరేయ్య – ‘నత్థి తం సంయోజనం యేన సంయోజనేన సంయుత్తో చిత్తో గహపతి పున ఇమం లోకం ఆగచ్ఛేయ్యా’’’తి. ఏవం వుత్తే, అచేలో కస్సపో చిత్తం గహపతిం ఏతదవోచ – ‘‘అచ్ఛరియం వత భో, అబ్భుతం వత భో! ధమ్మస్స స్వాక్ఖాతతా, యత్ర హి నామ గిహీ ఓదాతవసనో [గిహీ ఓదాతవసనా (సీ. పీ.)] ఏవరూపం ఉత్తరిమనుస్సధమ్మా అలమరియఞాణదస్సనవిసేసం అధిగమిస్సతి [అధిగమిస్సన్తి (సీ. పీ.)] ఫాసువిహారం. లభేయ్యాహం, గహపతి, ఇమస్మిం ధమ్మవినయే పబ్బజ్జం, లభేయ్యం ఉపసమ్పద’’న్తి.

అథ ఖో చిత్తో గహపతి అచేలం కస్సపం ఆదాయ యేన థేరా భిక్ఖూ తేనుపసఙ్కమి; ఉపసఙ్కమిత్వా థేరే భిక్ఖూ ఏతదవోచ – ‘‘అయం, భన్తే, అచేలో కస్సపో అమ్హాకం పురాణగిహిసహాయో. ఇమం థేరా పబ్బాజేన్తు ఉపసమ్పాదేన్తు. అహమస్స ఉస్సుక్కం కరిస్సామి చీవరపిణ్డపాతసేనాసనగిలానప్పచ్చయభేసజ్జపరిక్ఖారాన’’న్తి. అలత్థ ఖో అచేలో కస్సపో ఇమస్మిం ధమ్మవినయే పబ్బజ్జం, అలత్థ ఉపసమ్పదం. అచిరూపసమ్పన్నో చ పనాయస్మా కస్సపో ఏకో వూపకట్ఠో అప్పమత్తో ఆతాపీ పహితత్తో విహరన్తో నచిరస్సేవ – యస్సత్థాయ కులపుత్తా సమ్మదేవ అగారస్మా అనగారియం పబ్బజన్తి, తదనుత్తరం బ్రహ్మచరియపరియోసానం దిట్ఠేవ ధమ్మే సయం అభిఞ్ఞా సచ్ఛికత్వా ఉపసమ్పజ్జ విహాసి. ‘‘ఖీణా జాతి, వుసితం బ్రహ్మచరియం, కతం కరణీయం, నాపరం ఇత్థత్తాయా’’తి అబ్భఞ్ఞాసి. అఞ్ఞతరో చ పనాయస్మా కస్సపో అరహతం అహోసీతి. నవమం.