౫. పఠమకామభూసుత్తం

౩౪౭. ఏకం సమయం ఆయస్మా కామభూ మచ్ఛికాసణ్డే విహరతి అమ్బాటకవనే. అథ ఖో చిత్తో గహపతి యేనాయస్మా కామభూ తేనుపసఙ్కమి; ఉపసఙ్కమిత్వా ఆయస్మన్తం కామభుం అభివాదేత్వా ఏకమన్తం నిసీది. ఏకమన్తం నిసిన్నం ఖో చిత్తం గహపతిం ఆయస్మా కామభూ ఏతదవోచ –

‘‘వుత్తమిదం, గహపతి –

‘‘నేలఙ్గో సేతపచ్ఛాదో, ఏకారో వత్తతీ రథో;

అనీఘం పస్స ఆయన్తం [అప్పత్తం (స్యా. కం. క.)], ఛిన్నసోతం అబన్ధన’’న్తి.

‘‘ఇమస్స ను ఖో, గహపతి, సంఖిత్తేన భాసితస్స కథం విత్థారేన అత్థో దట్ఠబ్బో’’తి? ‘‘కిం ను ఖో ఏతం, భన్తే, భగవతా భాసిత’’న్తి? ‘‘ఏవం, గహపతీ’’తి. ‘‘తేన హి, భన్తే, ముహుత్తం ఆగమేహి యావస్స అత్థం పేక్ఖామీ’’తి. అథ ఖో చిత్తో గహపతి ముహుత్తం తుణ్హీ హుత్వా ఆయస్మన్తం కామభుం ఏతదవోచ –

‘‘‘నేలఙ్గ’న్తి ఖో, భన్తే, సీలానమేతం అధివచనం. ‘సేతపచ్ఛాదో’తి ఖో, భన్తే, విముత్తియా ఏతం అధివచనం. ‘ఏకారో’తి ఖో, భన్తే, సతియా ఏతం అధివచనం. ‘వత్తతీ’తి ఖో, భన్తే, అభిక్కమపటిక్కమస్సేతం అధివచనం. ‘రథో’తి ఖో, భన్తే, ఇమస్సేతం చాతుమహాభూతికస్స కాయస్స అధివచనం మాతాపేత్తికసమ్భవస్స ఓదనకుమ్మాసూపచయస్స అనిచ్చుచ్ఛాదనపరిమద్దనభేదనవిద్ధంసనధమ్మస్స. రాగో ఖో, భన్తే, నీఘో, దోసో నీఘో, మోహో నీఘో. తే ఖీణాసవస్స భిక్ఖునో పహీనా ఉచ్ఛిన్నమూలా తాలావత్థుకతా అనభావఙ్కతా ఆయతిం అనుప్పాదధమ్మా. తస్మా ఖీణాసవో భిక్ఖు ‘అనీఘో’తి వుచ్చతి. ‘ఆయన్త’న్తి ఖో, భన్తే, అరహతో ఏతం అధివచనం. ‘సోతో’తి ఖో, భన్తే, తణ్హాయేతం అధివచనం. సా ఖీణాసవస్స భిక్ఖునో పహీనా ఉచ్ఛిన్నమూలా తాలావత్థుకతా అనభావఙ్కతా ఆయతిం అనుప్పాదధమ్మా. తస్మా ఖీణాసవో భిక్ఖు ‘ఛిన్నసోతో’తి వుచ్చతి. రాగో ఖో, భన్తే, బన్ధనం, దోసో బన్ధనం, మోహో బన్ధనం. తే ఖీణాసవస్స భిక్ఖునో పహీనా ఉచ్ఛిన్నమూలా తాలావత్థుకతా అనభావఙ్కతా ఆయతిం అనుప్పాదధమ్మా. తస్మా ఖీణాసవో భిక్ఖు ‘అబన్ధనో’తి వుచ్చతి. ఇతి ఖో, భన్తే, యం తం భగవతా వుత్తం –

‘‘నేలఙ్గో సేతపచ్ఛాదో, ఏకారో వత్తతీ రథో;

అనీఘం పస్స ఆయన్తం, ఛిన్నసోతం అబన్ధన’’న్తి.

‘‘ఇమస్స ఖో, భన్తే, భగవతా సంఖిత్తేన భాసితస్స ఏవం విత్థారేన అత్థం ఆజానామీ’’తి. ‘‘లాభా తే, గహపతి, సులద్ధం తే, గహపతి! యస్స తే గమ్భీరే బుద్ధవచనే పఞ్ఞాచక్ఖు కమతీ’’తి. పఞ్చమం.