౬. దుతియకామభూసుత్తం

౩౪౮. ఏకం సమయం ఆయస్మా కామభూ మచ్ఛికాసణ్డే విహరతి అమ్బాటకవనే. అథ ఖో చిత్తో గహపతి యేనాయస్మా కామభూ తేనుపసఙ్కమి; ఉపసఙ్కమిత్వా ఏకమన్తం నిసీది. ఏకమన్తం నిసిన్నో ఖో చిత్తో గహపతి ఆయస్మన్తం కామభుం ఏతదవోచ – ‘‘కతి ను ఖో, భన్తే, సఙ్ఖారా’’తి? ‘‘తయో ఖో, గహపతి, సఙ్ఖారా – కాయసఙ్ఖారో, వచీసఙ్ఖారో, చిత్తసఙ్ఖారో’’తి. ‘‘సాధు, భన్తే’’తి ఖో చిత్తో గహపతి ఆయస్మతో కామభుస్స భాసితం అభినన్దిత్వా అనుమోదిత్వా ఆయస్మన్తం కామభుం ఉత్తరిం పఞ్హం అపుచ్ఛి – ‘‘కతమో పన, భన్తే, కాయసఙ్ఖారో, కతమో వచీసఙ్ఖారో, కతమో చిత్తసఙ్ఖారో’’తి? ‘‘అస్సాసపస్సాసా ఖో, గహపతి, కాయసఙ్ఖారో, వితక్కవిచారా వచీసఙ్ఖారో, సఞ్ఞా చ వేదనా చ చిత్తసఙ్ఖారో’’తి.

‘‘సాధు, భన్తే’’తి ఖో చిత్తో గహపతి…పే… ఉత్తరిం పఞ్హం అపుచ్ఛి – ‘‘కస్మా పన, భన్తే, అస్సాసపస్సాసా కాయసఙ్ఖారో, కస్మా వితక్కవిచారా వచీసఙ్ఖారో, కస్మా సఞ్ఞా చ వేదనా చ చిత్తసఙ్ఖారో’’తి? ‘‘అస్సాసపస్సాసా ఖో, గహపతి, కాయికా. ఏతే ధమ్మా కాయప్పటిబద్ధా, తస్మా అస్సాసపస్సాసా కాయసఙ్ఖారో. పుబ్బే ఖో, గహపతి, వితక్కేత్వా విచారేత్వా పచ్ఛా వాచం భిన్దతి, తస్మా వితక్కవిచారా వచీసఙ్ఖారో. సఞ్ఞా చ వేదనా చ చేతసికా. ఏతే ధమ్మా చిత్తప్పటిబద్ధా, తస్మా సఞ్ఞా చ వేదనా చ చిత్తసఙ్ఖారో’’తి.

సాధు…పే… ఉత్తరిం పఞ్హం అపుచ్ఛి – ‘‘కథం పన, భన్తే, సఞ్ఞావేదయితనిరోధసమాపత్తి హోతీ’’తి? ‘‘న ఖో, గహపతి, సఞ్ఞావేదయితనిరోధం సమాపజ్జన్తస్స భిక్ఖునో ఏవం హోతి – ‘అహం సఞ్ఞావేదయితనిరోధం సమాపజ్జిస్స’న్తి వా ‘అహం సఞ్ఞావేదయితనిరోధం సమాపజ్జామీ’తి వా ‘అహం సఞ్ఞావేదయితనిరోధం సమాపన్నో’తి వా. అథ ఖ్వస్స పుబ్బేవ తథా చిత్తం భావితం హోతి యం తం తథత్తాయ ఉపనేతీ’’తి.

సాధు …పే… ఉత్తరిం పఞ్హం అపుచ్ఛి – ‘‘సఞ్ఞావేదయితనిరోధం సమాపజ్జన్తస్స పన, భన్తే, భిక్ఖునో కతమే ధమ్మా పఠమం నిరుజ్ఝన్తి, యది వా కాయసఙ్ఖారో, యది వా వచీసఙ్ఖారో, యది వా చిత్తసఙ్ఖారో’’తి? ‘‘సఞ్ఞావేదయితనిరోధం సమాపజ్జన్తస్స ఖో, గహపతి, భిక్ఖునో వచీసఙ్ఖారో పఠమం నిరుజ్ఝతి, తతో కాయసఙ్ఖారో, తతో చిత్తసఙ్ఖారో’’తి.

సాధు…పే… ఉత్తరిం పఞ్హం అపుచ్ఛి – ‘‘య్వాయం, భన్తే, మతో కాలఙ్కతో, యో చాయం భిక్ఖు సఞ్ఞావేదయితనిరోధం సమాపన్నో, ఇమేసం కిం నానాకరణ’’న్తి? ‘‘య్వాయం గహపతి, మతో కాలఙ్కతో తస్స కాయసఙ్ఖారో నిరుద్ధో పటిప్పస్సద్ధో, వచీసఙ్ఖారో నిరుద్ధో పటిప్పస్సద్ధో, చిత్తసఙ్ఖారో నిరుద్ధో పటిప్పస్సద్ధో, ఆయు పరిక్ఖీణో, ఉస్మా వూపసన్తా, ఇన్ద్రియాని విపరిభిన్నాని. యో చ ఖ్వాయం, గహపతి, భిక్ఖు సఞ్ఞావేదయితనిరోధం సమాపన్నో, తస్సపి కాయసఙ్ఖారో నిరుద్ధో పటిప్పస్సద్ధో, వచీసఙ్ఖారో నిరుద్ధో పటిప్పస్సద్ధో, చిత్తసఙ్ఖారో నిరుద్ధో పటిప్పస్సద్ధో, ఆయు అపరిక్ఖీణో, ఉస్మా అవూపసన్తా, ఇన్ద్రియాని విప్పసన్నాని. య్వాయం, గహపతి, మతో కాలఙ్కతో, యో చాయం భిక్ఖు సఞ్ఞావేదయితనిరోధం సమాపన్నో, ఇదం నేసం నానాకరణ’’న్తి.

సాధు…పే… ఉత్తరిం పఞ్హం అపుచ్ఛి – ‘‘కథం పన, భన్తే, సఞ్ఞావేదయితనిరోధసమాపత్తియా వుట్ఠానం హోతీ’’తి? ‘‘న ఖో, గహపతి, సఞ్ఞావేదయితనిరోధసమాపత్తియా వుట్ఠహన్తస్స భిక్ఖునో ఏవం హోతి – ‘అహం సఞ్ఞావేదయితనిరోధసమాపత్తియా వుట్ఠహిస్స’న్తి వా ‘అహం సఞ్ఞావేదయితనిరోధసమాపత్తియా వుట్ఠహామీ’తి వా ‘అహం సఞ్ఞావేదయితనిరోధసమాపత్తియా వుట్ఠితో’తి వా. అథ ఖ్వస్స పుబ్బేవ తథా చిత్తం భావితం హోతి, యం తం తథత్తాయ ఉపనేతీ’’తి.

సాధు, భన్తే…పే… ఉత్తరిం పఞ్హం అపుచ్ఛి – ‘‘సఞ్ఞావేదయితనిరోధసమాపత్తియా వుట్ఠహన్తస్స పన, భన్తే, భిక్ఖునో కతమే ధమ్మా పఠమం ఉప్పజ్జన్తి, యది వా కాయసఙ్ఖారో, యది వా వచీసఙ్ఖారో, యది వా చిత్తసఙ్ఖారో’’తి? ‘‘సఞ్ఞావేదయితనిరోధసమాపత్తియా వుట్ఠహన్తస్స, గహపతి, భిక్ఖునో చిత్తసఙ్ఖారో పఠమం ఉప్పజ్జతి, తతో కాయసఙ్ఖారో, తతో వచీసఙ్ఖారో’’తి.

సాధు…పే… ఉత్తరిం పఞ్హం అపుచ్ఛి – ‘‘సఞ్ఞావేదయితనిరోధసమాపత్తియా వుట్ఠితం పన, భన్తే, భిక్ఖుం కతి ఫస్సా ఫుసన్తి’’? ‘‘సఞ్ఞావేదయితనిరోధసమాపత్తియా వుట్ఠితం ఖో, గహపతి, భిక్ఖుం తయో ఫస్సా ఫుసన్తి – సుఞ్ఞతో ఫస్సో, అనిమిత్తో ఫస్సో, అప్పణిహితో ఫస్సో’’తి.

సాధు…పే… ఉత్తరిం పఞ్హం అపుచ్ఛి – ‘‘సఞ్ఞావేదయితనిరోధసమాపత్తియా వుట్ఠితస్స పన, భన్తే, భిక్ఖునో కింనిన్నం చిత్తం హోతి, కింపోణం, కింపబ్భార’’న్తి? ‘‘సఞ్ఞావేదయితనిరోధసమాపత్తియా వుట్ఠితస్స ఖో, గహపతి, భిక్ఖునో వివేకనిన్నం చిత్తం హోతి వివేకపోణం వివేకపబ్భార’’న్తి.

‘‘సాధు, భన్తే’’తి ఖో చిత్తో గహపతి ఆయస్మతో కామభుస్స భాసితం అభినన్దిత్వా అనుమోదిత్వా ఆయస్మన్తం కామభుం ఉత్తరిం పఞ్హం అపుచ్ఛి – ‘‘సఞ్ఞావేదయితనిరోధసమాపత్తియా పన, భన్తే, కతి ధమ్మా బహూపకారా’’తి? ‘‘అద్ధా ఖో త్వం, గహపతి, యం పఠమం పుచ్ఛితబ్బం తం పుచ్ఛసి. అపి చ త్యాహం బ్యాకరిస్సామి. సఞ్ఞావేదయితనిరోధసమాపత్తియా ఖో, గహపతి, ద్వే ధమ్మా బహూపకారా – సమథో చ విపస్సనా చా’’తి. ఛట్ఠం.