౩. దుతియఇసిదత్తసుత్తం

౩౪౫. ఏకం సమయం సమ్బహులా థేరా భిక్ఖూ మచ్ఛికాసణ్డే విహరన్తి అమ్బాటకవనే. అథ ఖో చిత్తో గహపతి యేన థేరా భిక్ఖూ తేనుపసఙ్కమి; ఉపసఙ్కమిత్వా థేరే భిక్ఖూ అభివాదేత్వా ఏకమన్తం నిసీది. ఏకమన్తం నిసిన్నో ఖో చిత్తో గహపతి థేరే భిక్ఖూ ఏతదవోచ – ‘‘అధివాసేన్తు మే, భన్తే థేరా, స్వాతనాయ భత్త’’న్తి. అధివాసేసుం ఖో థేరా భిక్ఖూ తుణ్హీభావేన. అథ ఖో చిత్తో గహపతి థేరానం భిక్ఖూనం అధివాసనం విదిత్వా ఉట్ఠాయాసనా థేరే భిక్ఖూ అభివాదేత్వా పదక్ఖిణం కత్వా పక్కామి. అథ ఖో థేరా భిక్ఖూ తస్సా రత్తియా అచ్చయేన పుబ్బణ్హసమయం నివాసేత్వా పత్తచీవరమాదాయ యేన చిత్తస్స గహపతిస్స నివేసనం తేనుపసఙ్కమింసు; ఉపసఙ్కమిత్వా పఞ్ఞత్తే ఆసనే నిసీదింసు.

అథ ఖో చిత్తో గహపతి యేన థేరా భిక్ఖూ తేనుపసఙ్కమి; ఉపసఙ్కమిత్వా థేరే భిక్ఖూ అభివాదేత్వా ఏకమన్తం నిసీది. ఏకమన్తం నిసిన్నో ఖో చిత్తో గహపతి ఆయస్మన్తం థేరం ఏతదవోచ – ‘‘యా ఇమా, భన్తే థేర, అనేకవిహితా దిట్ఠియో లోకే ఉప్పజ్జన్తి – ‘సస్సతో లోకోతి వా, అసస్సతో లోకోతి వా, అన్తవా లోకోతి వా, అనన్తవా లోకోతి వా, తం జీవం తం సరీరన్తి వా, అఞ్ఞం జీవం అఞ్ఞం సరీరన్తి వా, హోతి తథాగతో పరం మరణాతి వా, న హోతి తథాగతో పరం మరణాతి వా, హోతి చ న చ హోతి తథాగతో పరం మరణాతి వా, నేవ హోతి న న హోతి తథాగతో పరం మరణా’తి వా. యాని చిమాని ద్వాసట్ఠి దిట్ఠిగతాని బ్రహ్మజాలే భణితాని; ఇమా ను ఖో, భన్తే, దిట్ఠియో కిస్మిం సతి హోన్తి, కిస్మిం అసతి న హోన్తీ’’తి?

ఏవం వుత్తే, ఆయస్మా థేరో తుణ్హీ అహోసి. దుతియమ్పి ఖో చిత్తో గహపతి…పే… తతియమ్పి ఖో చిత్తో గహపతి ఆయస్మన్తం థేరం ఏతదవోచ – ‘‘యా ఇమా, భన్తే థేర, అనేకవిహితా దిట్ఠియో లోకే ఉప్పజ్జన్తి – సస్సతో లోకోతి వా, అసస్సతో లోకోతి వా, అన్తవా లోకోతి వా, అనన్తవా లోకోతి వా, తం జీవం తం సరీరన్తి వా, అఞ్ఞం జీవం అఞ్ఞం సరీరన్తి వా, హోతి తథాగతో పరం మరణాతి వా, న హోతి తథాగతో పరం మరణాతి వా, హోతి చ న చ హోతి తథాగతో పరం మరణాతి వా, నేవ హోతి న న హోతి తథాగతో పరం మరణాతి వా. యాని చిమాని ద్వాసట్ఠి దిట్ఠిగతాని బ్రహ్మజాలే భణితాని; ఇమా ను ఖో, భన్తే, దిట్ఠియో కిస్మిం సతి హోన్తి, కిస్మిం అసతి న హోన్తీ’’తి? తతియమ్పి ఖో ఆయస్మా థేరో తుణ్హీ అహోసి.

తేన ఖో పన సమయేన ఆయస్మా ఇసిదత్తో తస్మిం భిక్ఖుసఙ్ఘే సబ్బనవకో హోతి. అథ ఖో ఆయస్మా ఇసిదత్తో ఆయస్మన్తం థేరం ఏతదవోచ – ‘‘బ్యాకరోమహం, భన్తే థేర, చిత్తస్స గహపతినో ఏతం పఞ్హ’’న్తి? ‘‘బ్యాకరోహి త్వం, ఆవుసో ఇసిదత్త, చిత్తస్స గహపతినో ఏతం పఞ్హ’’న్తి. ‘‘ఏవఞ్హి త్వం, గహపతి, పుచ్ఛసి – ‘యా ఇమా, భన్తే థేర, అనేకవిహితా దిట్ఠియో లోకే ఉప్పజ్జన్తి – సస్సతో లోకోతి వా…పే…; ఇమా ను ఖో, భన్తే, దిట్ఠియో కిస్మిం సతి హోన్తి, కిస్మిం అసతి న హోన్తీ’’’తి? ‘‘ఏవం, భన్తే’’. ‘‘యా ఇమా, గహపతి, అనేకవిహితా దిట్ఠియో లోకే ఉప్పజ్జన్తి – ‘సస్సతో లోకోతి వా, అసస్సతో లోకోతి వా, అన్తవా లోకోతి వా అనన్తవా లోకోతి వా, తం జీవం తం సరీరన్తి వా, అఞ్ఞం జీవం అఞ్ఞం సరీరన్తి వా, హోతి తథాగతో పరం మరణాతి వా, న హోతి తథాగతో పరం మరణాతి వా, హోతి చ న చ హోతి తథాగతో పరం మరణాతి వా, నేవ హోతి న న హోతి తథాగతో పరం మరణాతి వా. యాని చిమాని ద్వాసట్ఠి దిట్ఠిగతాని బ్రహ్మజాలే భణితాని; ఇమా ఖో, గహపతి, దిట్ఠియో సక్కాయదిట్ఠియా సతి హోన్తి, సక్కాయదిట్ఠియా అసతి న హోన్తీ’’’తి.

‘‘కథం పన, భన్తే, సక్కాయదిట్ఠి హోతీ’’తి? ‘‘ఇధ, గహపతి, అస్సుతవా పుథుజ్జనో అరియానం అదస్సావీ అరియధమ్మస్స అకోవిదో అరియధమ్మే అవినీతో, సప్పురిసానం అదస్సావీ సప్పురిసధమ్మస్స అకోవిదో సప్పురిసధమ్మే అవినీతో రూపం అత్తతో సమనుపస్సతి, రూపవన్తం వా అత్తానం, అత్తని వా రూపం, రూపస్మిం వా అత్తానం; వేదనం అత్తతో సమనుపస్సతి…పే… సఞ్ఞం… సఙ్ఖారే… విఞ్ఞాణం అత్తతో సమనుపస్సతి, విఞ్ఞాణవన్తం వా అత్తానం, అత్తని వా విఞ్ఞాణం, విఞ్ఞాణస్మిం వా అత్తానం. ఏవం ఖో, గహపతి, సక్కాయదిట్ఠి హోతీ’’తి.

‘‘కథం పన, భన్తే, సక్కాయదిట్ఠి న హోతీ’’తి? ‘‘ఇధ, గహపతి, సుతవా అరియసావకో అరియానం దస్సావీ అరియధమ్మస్స కోవిదో అరియధమ్మే సువినీతో సప్పురిసానం దస్సావీ సప్పురిసధమ్మస్స కోవిదో సప్పురిసధమ్మే సువినీతో న రూపం అత్తతో సమనుపస్సతి, న రూపవన్తం వా అత్తానం, న అత్తని వా రూపం, న రూపస్మిం వా అత్తానం; న వేదనం… న సఞ్ఞం… న సఙ్ఖారే… న విఞ్ఞాణం అత్తతో సమనుపస్సతి, న విఞ్ఞాణవన్తం వా అత్తానం, న అత్తని వా విఞ్ఞాణం, న విఞ్ఞాణస్మిం వా అత్తానం. ఏవం ఖో, గహపతి, సక్కాయదిట్ఠి న హోతీ’’తి.

‘‘కుతో, భన్తే, అయ్యో ఇసిదత్తో ఆగచ్ఛతీ’’తి? ‘‘అవన్తియా ఖో, గహపతి, ఆగచ్ఛామీ’’తి. ‘‘అత్థి, భన్తే, అవన్తియా ఇసిదత్తో నామ కులపుత్తో అమ్హాకం అదిట్ఠసహాయో పబ్బజితో? దిట్ఠో సో ఆయస్మతా’’తి? ‘‘ఏవం, గహపతీ’’తి. ‘‘కహం ను ఖో సో, భన్తే, ఆయస్మా ఏతరహి విహరతీ’’తి? ఏవం వుత్తే, ఆయస్మా ఇసిదత్తో తుణ్హీ అహోసి. ‘‘అయ్యో నో, భన్తే, ఇసిదత్తో’’తి? ‘‘ఏవం, గహపతీ’’తి. ‘‘అభిరమతు, భన్తే, అయ్యో ఇసిదత్తో మచ్ఛికాసణ్డే. రమణీయం అమ్బాటకవనం. అహం అయ్యస్స ఇసిదత్తస్స ఉస్సుక్కం కరిస్సామి చీవరపిణ్డపాతసేనాసనగిలానప్పచ్చయభేసజ్జపరిక్ఖారాన’’న్తి. ‘‘కల్యాణం వుచ్చతి, గహపతీ’’తి.

అథ ఖో చిత్తో గహపతి ఆయస్మతో ఇసిదత్తస్స భాసితం అభినన్దిత్వా అనుమోదిత్వా థేరే భిక్ఖూ పణీతేన ఖాదనీయేన భోజనీయేన సహత్థా సన్తప్పేసి సమ్పవారేసి. అథ ఖో థేరా భిక్ఖూ భుత్తావినో ఓనీతపత్తపాణినో ఉట్ఠాయాసనా పక్కమింసు. అథ ఖో ఆయస్మా థేరో ఆయస్మన్తం ఇసిదత్తం ఏతదవోచ – ‘‘సాధు ఖో తం, ఆవుసో ఇసిదత్త, ఏసో పఞ్హో పటిభాసి. నేసో పఞ్హో మం పటిభాసి. తేనహావుసో ఇసిదత్త, యదా అఞ్ఞథాపి ఏవరూపో పఞ్హో ఆగచ్ఛేయ్య, తఞ్ఞేవేత్థ పటిభాసేయ్యా’’తి. అథ ఖో ఆయస్మా ఇసిదత్తో సేనాసనం సంసామేత్వా పత్తచీవరమాదాయ మచ్ఛికాసణ్డమ్హా పక్కామి. యం మచ్ఛికాసణ్డమ్హా పక్కామి, తథా పక్కన్తోవ అహోసి, న పున పచ్చాగచ్ఛీతి. తతియం.