౧. సంయోజనసుత్తం

౩౪౩. ఏకం సమయం సమ్బహులా థేరా భిక్ఖూ మచ్ఛికాసణ్డే విహరన్తి అమ్బాటకవనే. తేన ఖో పన సమయేన సమ్బహులానం థేరానం భిక్ఖూనం పచ్ఛాభత్తం పిణ్డపాతపటిక్కన్తానం మణ్డలమాళే సన్నిసిన్నానం సన్నిపతితానం అయమన్తరాకథా ఉదపాది – ‘‘‘సంయోజన’న్తి వా, ఆవుసో, ‘సంయోజనియా ధమ్మా’తి వా ఇమే ధమ్మా నానత్థా నానాబ్యఞ్జనా ఉదాహు ఏకత్థా బ్యఞ్జనమేవ నాన’’న్తి? తత్రేకచ్చేహి థేరేహి భిక్ఖూహి ఏవం బ్యాకతం హోతి – ‘‘‘సంయోజన’న్తి వా, ఆవుసో, ‘సంయోజనియా ధమ్మా’తి వా ఇమే ధమ్మా నానత్థా చేవ నానాబ్యఞ్జనా చా’’తి. ఏకచ్చేహి థేరేహి భిక్ఖూహి ఏవం బ్యాకతం హోతి – ‘‘‘సంయోజన’న్తి వా, ఆవుసో, ‘సంయోజనియా ధమ్మా’తి వా ఇమే ధమ్మా ఏకత్థా బ్యఞ్జనమేవ నాన’’న్తి.

తేన ఖో పన సమయేన చిత్తో గహపతి మిగపథకం అనుప్పత్తో హోతి కేనచిదేవ కరణీయేన. అస్సోసి ఖో చిత్తో గహపతి సమ్బహులానం కిర థేరానం భిక్ఖూనం పచ్ఛాభత్తం పిణ్డపాతపటిక్కన్తానం మణ్డలమాళే సన్నిసిన్నానం సన్నిపతితానం అయమన్తరాకథా ఉదపాది – ‘‘‘సంయోజన’న్తి వా, ఆవుసో, ‘సంయోజనియా ధమ్మా’తి వా ఇమే ధమ్మా నానత్థా నానాబ్యఞ్జనా ఉదాహు ఏకత్థా బ్యఞ్జనమేవ నాన’’న్తి? తత్రేకచ్చేహి థేరేహి భిక్ఖూహి ఏవం బ్యాకతం – ‘‘‘సంయోజన’న్తి వా, ఆవుసో, ‘సంయోజనియా ధమ్మా’తి వా ఇమే ధమ్మా నానత్థా చేవ నానాబ్యఞ్జనా చా’’తి. ఏకచ్చేహి థేరేహి భిక్ఖూహి ఏవం బ్యాకతం ‘సంయోజన’న్తి వా, ఆవుసో ‘సంయోజనియా ధమ్మా’తి వా ఇమే ధమ్మా ఏకత్థా బ్యఞ్జనమేవ నానన్తి. అథ ఖో చిత్తో గహపతి యేన థేరా భిక్ఖూ తేనుపసఙ్కమి; ఉపసఙ్కమిత్వా థేరే భిక్ఖూ అభివాదేత్వా ఏకమన్తం నిసీది. ఏకమన్తం నిసిన్నో ఖో చిత్తో గహపతి థేరే భిక్ఖూ ఏతదవోచ – ‘‘సుతం మేతం, భన్తే, సమ్బహులానం కిర థేరానం భిక్ఖూనం పచ్ఛాభత్తం పిణ్డపాతపటిక్కన్తానం మణ్డలమాళే సన్నిసిన్నానం సన్నిపతితానం అయమన్తరాకథా ఉదపాది – ‘సంయోజన’న్తి వా, ఆవుసో, ‘సంయోజనియా ధమ్మా’తి వా ఇమే ధమ్మా నానత్థా నానాబ్యఞ్జనా ఉదాహు ఏకత్థా బ్యఞ్జనమేవ నాన’’న్తి? ఏకచ్చేహి థేరేహి భిక్ఖూహి ఏవం బ్యాకతం – ‘‘‘సంయోజన’న్తి వా, ఆవుసో, ‘సంయోజనియా ధమ్మా’తి వా ఇమే ధమ్మా నానత్థా చేవ నానాబ్యఞ్జనా చా’’తి. ఏకచ్చేహి థేరేహి భిక్ఖూహి ఏవం బ్యాకతం ‘‘‘సంయోజన’న్తి వా, ఆవుసో, ‘సంయోజనియా ధమ్మా’తి వా ఇమే ధమ్మా ఏకత్థా బ్యఞ్జనమేవ నాన’’న్తి. ‘‘ఏవం, గహపతీ’’తి.

‘‘‘సంయోజన’న్తి వా, భన్తే, ‘సంయోజనియా ధమ్మా’తి వా ఇమే ధమ్మా నానత్థా చేవ నానాబ్యఞ్జనా చ. తేన హి, భన్తే, ఉపమం వో కరిస్సామి. ఉపమాయపిధేకచ్చే విఞ్ఞూ పురిసా భాసితస్స అత్థం ఆజానన్తి. సేయ్యథాపి, భన్తే, కాళో చ బలీబద్దో ఓదాతో చ బలీబద్దో ఏకేన దామేన వా యోత్తేన వా సంయుత్తా అస్సు. యో ను ఖో ఏవం వదేయ్య – ‘కాళో బలీబద్దో ఓదాతస్స బలీబద్దస్స సంయోజనం, ఓదాతో బలీబద్దో కాళస్స బలీబద్దస్స సంయోజన’న్తి, సమ్మా ను ఖో సో వదమానో వదేయ్యా’’తి? ‘‘నో హేతం, గహపతి! న ఖో, గహపతి, కాళో బలీబద్దో ఓదాతస్స బలీబద్దస్స సంయోజనం, నపి ఓదాతో బలీబద్దో కాళస్స బళీబద్దస్స సంయోజనం; యేన ఖో తే ఏకేన దామేన వా యోత్తేన వా సంయుత్తా తం తత్థ సంయోజన’’న్తి. ‘‘ఏవమేవ ఖో, భన్తే, న చక్ఖు రూపానం సంయోజనం, న రూపా చక్ఖుస్స సంయోజనం; యఞ్చ తత్థ తదుభయం పటిచ్చ ఉప్పజ్జతి ఛన్దరాగో తం తత్థ సంయోజనం. న సోతం సద్దానం… న ఘానం గన్ధానం… న జివ్హా రసానం… న కాయో ఫోట్ఠబ్బానం సంయోజనం, న ఫోట్ఠబ్బా కాయస్స సంయోజనం; యఞ్చ తత్థ తదుభయం పటిచ్చ ఉప్పజ్జతి ఛన్దరాగో తం తత్థ సంయోజనం. న మనో ధమ్మానం సంయోజనం, న ధమ్మా మనస్స సంయోజనం; యఞ్చ తత్థ తదుభయం పటిచ్చ ఉప్పజ్జతి ఛన్దరాగో తం తత్థ సంయోజన’’న్తి. ‘‘లాభా తే, గహపతి, సులద్ధం తే, గహపతి, యస్స తే గమ్భీరే బుద్ధవచనే పఞ్ఞాచక్ఖు కమతీ’’తి. పఠమం.