౬. చతుత్థసారిపుత్తకోట్ఠికసుత్తం

౪౧౫. ఏకం సమయం ఆయస్మా చ సారిపుత్తో, ఆయస్మా చ మహాకోట్ఠికో బారాణసియం విహరన్తి ఇసిపతనే మిగదాయే. అథ ఖో ఆయస్మా సారిపుత్తో సాయన్హసమయం పటిసల్లానా వుట్ఠితో యేనాయస్మా మహాకోట్ఠికో తేనుపసఙ్కమి; ఉపసఙ్కమిత్వా ఆయస్మతా మహాకోట్ఠికేన సద్ధిం సమ్మోది. సమ్మోదనీయం కథం సారణీయం వీతిసారేత్వా ఏకమన్తం నిసీది. ఏకమన్తం నిసిన్నో ఖో ఆయస్మా సారిపుత్తో ఆయస్మన్తం మహాకోట్ఠికం ఏతదవోచ – ‘‘‘కిం ను ఖో, ఆవుసో కోట్ఠిక, హోతి తథాగతో పరం మరణా’తి…పే… ‘కిం పనావుసో, నేవ హోతి న న హోతి తథాగతో పరం మరణా’తి ఇతి పుట్ఠో సమానో – ‘ఏతమ్పి ఖో, ఆవుసో, అబ్యాకతం భగవతా – నేవ హోతి న న హోతి తథాగతో పరం మరణా’తి వదేసి’’. ‘‘కో ను ఖో, ఆవుసో, హేతు, కో పచ్చయో, యేనేతం అబ్యాకతం భగవతా’’తి?

‘‘రూపారామస్స ఖో, ఆవుసో, రూపరతస్స రూపసమ్ముదితస్స రూపనిరోధం అజానతో అపస్సతో యథాభూతం, ‘హోతి తథాగతో పరం మరణా’తిపిస్స హోతి; ‘న హోతి తథాగతో పరం మరణా’తిపిస్స హోతి; ‘హోతి చ న చ హోతి తథాగతో పరం మరణా’తిపిస్స హోతి; ‘నేవ హోతి న న హోతి తథాగతో పరం మరణా’తిపిస్స హోతి. వేదనారామస్స ఖో, ఆవుసో, వేదనారతస్స వేదనాసమ్ముదితస్స, వేదనానిరోధం అజానతో అపస్సతో యథాభూతం, ‘హోతి తథాగతో పరం మరణా’తిపిస్స హోతి…పే… సఞ్ఞారామస్స ఖో, ఆవుసో…పే… సఙ్ఖారారామస్స ఖో ఆవుసో…పే… విఞ్ఞాణారామస్స ఖో, ఆవుసో, విఞ్ఞాణరతస్స విఞ్ఞాణసమ్ముదితస్స విఞ్ఞాణనిరోధం అజానతో అపస్సతో యథాభూతం, ‘హోతి తథాగతో పరం మరణా’తిపిస్స హోతి…పే… ‘నేవ హోతి న న హోతి తథాగతో పరం మరణా’తిపిస్స హోతి’’.

‘‘న రూపారామస్స ఖో, ఆవుసో, న రూపరతస్స న రూపసమ్ముదితస్స, రూపనిరోధం జానతో పస్సతో యథాభూతం, ‘హోతి తథాగతో పరం మరణా’తిపిస్స న హోతి…పే… ‘నేవ హోతి న న హోతి తథాగతో పరం మరణా’తిపిస్స న హోతి. న వేదనారామస్స ఖో, ఆవుసో…పే… న సఞ్ఞారామస్స ఖో, ఆవుసో…పే… న సఙ్ఖారారామస్స ఖో, ఆవుసో…పే… న విఞ్ఞాణారామస్స ఖో, ఆవుసో, న విఞ్ఞాణరతస్స న విఞ్ఞాణసమ్ముదితస్స, విఞ్ఞాణనిరోధం జానతో పస్సతో యథాభూతం, ‘హోతి తథాగతో పరం మరణా’తిపిస్స న హోతి…పే… ‘నేవ హోతి న న హోతి తథాగతో పరం మరణా’తిపిస్స న హోతి. అయం ఖో, ఆవుసో, హేతు, అయం పచ్చయో, యేనేతం అబ్యాకతం భగవతా’’తి.

‘‘సియా పనావుసో, అఞ్ఞోపి పరియాయో, యేనేతం అబ్యాకతం భగవతా’’తి? ‘‘సియా, ఆవుసో. భవారామస్స ఖో, ఆవుసో, భవరతస్స భవసమ్ముదితస్స, భవనిరోధం అజానతో అపస్సతో యథాభూతం, ‘హోతి తథాగతో పరం మరణా’తిపిస్స హోతి…పే… ‘నేవ హోతి న న హోతి తథాగతో పరం మరణా’తిపిస్స హోతి. న భవారామస్స ఖో, ఆవుసో, న భవరతస్స న భవసమ్ముదితస్స, భవనిరోధం జానతో పస్సతో యథాభూతం, ‘హోతి తథాగతో పరం మరణా’తిపిస్స న హోతి…పే… ‘నేవ హోతి న న హోతి తథాగతో పరం మరణా’తిపిస్స న హోతి. అయమ్పి ఖో, ఆవుసో, పరియాయో, యేనేతం అబ్యాకతం భగవతా’’తి.

‘‘సియా పనావుసో, అఞ్ఞోపి పరియాయో, యేనేతం అబ్యాకతం భగవతా’’తి? ‘‘సియా, ఆవుసో. ఉపాదానారామస్స ఖో, ఆవుసో, ఉపాదానరతస్స ఉపాదానసమ్ముదితస్స, ఉపాదాననిరోధం అజానతో అపస్సతో యథాభూతం, ‘హోతి తథాగతో పరం మరణా’తిపిస్స హోతి…పే… ‘నేవ హోతి న న హోతి తథాగతో పరం మరణా’తిపిస్స హోతి. న ఉపాదానారామస్స ఖో, ఆవుసో, న ఉపాదానరతస్స న ఉపాదానసమ్ముదితస్స, ఉపాదాననిరోధం జానతో పస్సతో యథాభూతం, ‘హోతి తథాగతో పరం మరణా’తిపిస్స న హోతి…పే… ‘నేవ, హోతి న న హోతి తథాగతో పరం మరణా’తిపిస్స న హోతి. అయమ్పి ఖో ఆవుసో, పరియాయో, యేనేతం అబ్యాకతం భగవతా’’తి.

‘‘సియా పనావుసో, అఞ్ఞోపి పరియాయో, యేనేతం అబ్యాకతం భగవతా’’తి? ‘‘సియా, ఆవుసో. తణ్హారామస్స ఖో, ఆవుసో, తణ్హారతస్స తణ్హాసమ్ముదితస్స, తణ్హానిరోధం అజానతో అపస్సతో యథాభూతం, ‘హోతి తథాగతో పరం మరణా’తిపిస్స హోతి…పే… ‘నేవ హోతి న న హోతి తథాగతో పరం మరణా’తిపిస్స హోతి. న తణ్హారామస్స ఖో, ఆవుసో, న తణ్హారతస్స న తణ్హాసమ్ముదితస్స, తణ్హానిరోధం జానతో పస్సతో యథాభూతం, ‘హోతి తథాగతో పరం మరణా’తిపిస్స న హోతి…పే. … ‘నేవ హోతి న న హోతి తథాగతో పరం మరణా’తిపిస్స న హోతి. అయమ్పి ఖో, ఆవుసో, పరియాయో, యేనేతం అబ్యాకతం భగవతా’’తి.

‘‘సియా పనావుసో, అఞ్ఞోపి పరియాయో, యేనేతం అబ్యాకతం భగవతా’’తి? ‘‘ఏత్థ దాని, ఆవుసో సారిపుత్త, ఇతో ఉత్తరి కిం ఇచ్ఛసి? తణ్హాసఙ్ఖయవిముత్తస్స, ఆవుసో సారిపుత్త, భిక్ఖునో వట్టం [వత్తం (స్యా. కం. క.) వద్ధం (పీ.)] నత్థి పఞ్ఞాపనాయా’’తి. ఛట్ఠం.